10 โครงการของรัฐไทยที่สร้างแล้วไม่ได้ใช้ประโยชน์ ใช้งบประมาณตั้งแต่หลักล้านถึงหลักหมื่นล้านบาท

เงินงบประมาณของรัฐบาลส่วนหนึ่งถูกนำไปใช้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน อาคารราชการ ระบบประปา และโครงการเพื่อชุมชน แต่ในหลายพื้นที่กลับพบว่าสิ่งก่อสร้างที่ใช้งบประมาณไปแล้วไม่สามารถเปิดใช้งานได้ตามเป้าหมาย บางแห่งสร้างไม่เสร็จ บางแห่งผู้รับเหมาทิ้งงาน ขณะที่บางโครงการก่อสร้างเสร็จแล้วกลับถูกปล่อยทิ้งไว้โดยไม่มีหน่วยงานเข้ามาดูแลอย่างจริงจัง

เมื่อตรวจสอบข้อมูลจากรายงานข่าวและเครือข่ายภาคประชาชน พบว่ามีโครงการที่ใช้งบประมาณตั้งแต่หลักล้านไปจนถึงหลักหมื่นล้านบาท ซึ่งแต่ละแห่งมีปัญหาแตกต่างกันไป

1. โครงการบ่อบำบัดน้ำเสียคลองด่าน จังหวัดสมุทรปราการ

มูลค่าโครงการกว่า 30,000 ล้านบาท

โครงการบ่อบำบัดน้ำเสียคลองด่านเป็นหนึ่งในโครงการขนาดใหญ่ที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในประวัติศาสตร์การลงทุนภาครัฐ มีเป้าหมายสร้างระบบบำบัดน้ำเสียเพื่อรองรับปัญหามลพิษจากชุมชนและโรงงานอุตสาหกรรมในจังหวัดสมุทรปราการ

โครงการนี้ใช้งบประมาณระดับกว่า 30,000 ล้านบาท แต่เกิดปัญหาด้านที่ดิน การดำเนินโครงการ และข้อพิพาททางกฎหมาย จนรัฐบาลสั่งระงับโครงการในปี 2546

สิ่งที่น่าเสียดายคืออาคารและระบบบำบัดน้ำเสียที่ก่อสร้างไว้ไม่สามารถเปิดใช้งานได้ตามวัตถุประสงค์เดิม ขณะที่มีรายงานการเสื่อมโทรมของสิ่งปลูกสร้างหลังถูกปล่อยทิ้งไว้เป็นเวลานาน

นอกจากนี้ ยังมีการรายงานเรื่องการอนุมัติเงินชดเชยให้เอกชนจำนวน 9,600 ล้านบาทตามคำสั่งศาลปกครองสูงสุดด้วย

2. โครงการโฮปเวลล์ กรุงเทพฯ

มูลค่าโครงการกว่า 80,000 ล้านบาท

โครงการโฮปเวลล์มีเป้าหมายพัฒนาระบบทางยกระดับและรถไฟในกรุงเทพฯ เพื่อช่วยลดปัญหาการจราจรและเพิ่มประสิทธิภาพการเดินทาง

โครงการเริ่มต้นในปี 2533 โดยมีมูลค่าโครงการกว่า 80,000 ล้านบาท และมีแผนก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ตลอดแนวเส้นทาง

แต่การดำเนินงานกลับประสบปัญหาจนรัฐบาลยกเลิกสัญญาในปี 2541 โดยขณะนั้นมีความคืบหน้าการก่อสร้างเพียง 13.77%

สิ่งที่เหลืออยู่คือเสาตอม่อจำนวนมากตามแนวถนนวิภาวดีรังสิต ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ของโครงการก่อสร้างที่ไม่สำเร็จตามแผน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีการนำโครงสร้างบางส่วนไปใช้ประโยชน์กับโครงการรถไฟอื่นแล้ว ส่วนความเสียหายด้านคดีและค่าชดเชยเป็นอีกประเด็นหนึ่งที่ต้องแยกจากมูลค่าโครงการเดิม

3. โครงการก่อสร้างสถานีตำรวจ 396 แห่งทั่วประเทศ

งบประมาณ 5,848 ล้านบาท

โครงการก่อสร้างสถานีตำรวจ 396 แห่งทั่วประเทศมีเป้าหมายปรับปรุงสถานที่ทำงานของตำรวจให้มีความเหมาะสมและรองรับการให้บริการประชาชน

แต่โครงการประสบปัญหาการก่อสร้างและข้อพิพาทเกี่ยวกับการจัดสรรงานให้ผู้รับเหมา ทำให้สถานีตำรวจหลายแห่งก่อสร้างไม่เสร็จตามกำหนด

งบประมาณของโครงการอยู่ที่ประมาณ 5,848 ล้านบาท ซึ่งเป็นวงเงินที่ถูกกล่าวถึงในรายงานเกี่ยวกับปัญหาการก่อสร้างสถานีตำรวจทั่วประเทศ

กรณีนี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการบริหารสัญญา การคัดเลือกผู้รับเหมา และการตรวจสอบความคืบหน้าของโครงการที่มีสถานที่ก่อสร้างจำนวนมาก

4. โครงการอควาเรียมหอยสังข์ จังหวัดสงขลา

มูลค่าโครงการประมาณ 1,400 ล้านบาท

อควาเรียมหอยสังข์เป็นโครงการก่อสร้างแหล่งเรียนรู้ทางทะเลในจังหวัดสงขลา โดยมีเป้าหมายเป็นสถานที่จัดแสดงสัตว์น้ำและส่งเสริมการศึกษาเกี่ยวกับทรัพยากรทางทะเล

โครงการนี้มีมูลค่าประมาณ 1,400 ล้านบาท แต่ประสบปัญหาการก่อสร้างที่ยืดเยื้อและไม่สามารถเปิดให้บริการได้ตามเป้าหมาย

อาคารขนาดใหญ่ที่ควรจะเป็นแหล่งเรียนรู้กลับกลายเป็นสิ่งปลูกสร้างที่ถูกตั้งคำถามเรื่องความคุ้มค่าของงบประมาณและการบริหารจัดการ

กรณีอควาเรียมหอยสังข์จึงเป็นตัวอย่างของโครงการที่ต้องติดตามทั้งงบประมาณที่เบิกจ่ายจริง ความคืบหน้าการก่อสร้าง และแนวทางนำอาคารกลับมาใช้ประโยชน์

5. อาคารสำนักงบประมาณ

มูลค่าโครงการประมาณ 2,100 ล้านบาท

อาคารสำนักงบประมาณเป็นหนึ่งในอาคารราชการที่ถูกกล่าวถึงในรายงานข่าวเกี่ยวกับปัญหาการก่อสร้างและการเข้าใช้ประโยชน์

อาคารสำนักงานขนาดใหญ่จำเป็นต้องมีความพร้อมทั้งด้านระบบภายใน การส่งมอบงาน และการจัดเตรียมพื้นที่ให้เหมาะสมกับจำนวนบุคลากร

แต่เมื่อเกิดปัญหาการก่อสร้างหรือการส่งมอบงาน ก็ทำให้การเข้าใช้ประโยชน์ไม่เป็นไปตามที่วางแผนไว้

รายงานข่าวของ Thai PBS เมื่อปี 2568 ระบุมูลค่าอาคารไว้ประมาณ 2,100 ล้านบาท และยกเป็นหนึ่งในกรณีอาคารราชการที่สังคมควรติดตาม

6. อาคารสำนักงาน กสทช.

มูลค่าโครงการประมาณ 2,600 ล้านบาท

อาคารสำนักงานของสำนักงาน กสทช. เป็นอีกโครงการที่ถูกจับตามองเกี่ยวกับการใช้งบประมาณก่อสร้างอาคารราชการขนาดใหญ่

รายงานข่าวระบุมูลค่าโครงการประมาณ 2,600 ล้านบาท และกล่าวถึงประเด็นการก่อสร้างกับการเข้าใช้ประโยชน์ของอาคาร

กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่า การสร้างอาคารราชการไม่ได้จบลงเพียงวันที่ก่อสร้างเสร็จ แต่ต้องสามารถส่งมอบและเปิดใช้งานได้จริงด้วย

เมื่อโครงการมีมูลค่าหลายพันล้านบาท การตรวจสอบความคืบหน้าและความคุ้มค่าจึงเป็นเรื่องที่ประชาชนควรให้ความสนใจ

7. อาคารสถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม จังหวัดนครราชสีมา

งบประมาณ 782.8 ล้านบาท และค่าควบคุมงานอีก 27.398 ล้านบาท

โครงการนี้ตั้งอยู่บริเวณถนนมิตรภาพ อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา บนที่ราชพัสดุเนื้อที่ประมาณ 250 ไร่

มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาเป็นสถานที่รองรับการฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรในกระบวนการยุติธรรม

ข้อมูลที่สำนักข่าวอิศรารายงานเมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 ระบุว่า โครงการกำหนดวงเงินงบประมาณไว้ 782.8 ล้านบาท และมีค่าจ้างควบคุมงานก่อสร้างอีก 27.398 ล้านบาท

ตามกำหนดเดิมโครงการควรแล้วเสร็จในวันที่ 2 กรกฎาคม 2567 แต่เมื่อมีการรายงานข่าวในปี 2568 กลับพบว่าการก่อสร้างยังไม่เสร็จ มีเพียงเสาอาคารบางส่วนและไม่มีการดำเนินงานต่อ

กรณีนี้จึงเป็นอีกตัวอย่างของโครงการที่ใช้งบประมาณระดับหลายร้อยล้านบาท แต่ไม่สามารถส่งมอบสิ่งปลูกสร้างให้ใช้งานตามเป้าหมายได้ทันเวลา

8. อาคารสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดพะเยา

งบประมาณ 70 ล้านบาท

โครงการก่อสร้างอาคารสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดพะเยา พร้อมบ้านพักและสิ่งก่อสร้างประกอบ ใช้งบประมาณประมาณ 70 ล้านบาท

โครงการเริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2564 และมีกำหนดส่งมอบงานในวันที่ 10 เมษายน 2566

แต่จากข้อมูลที่สำนักข่าวอิศรารายงานเมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 พบว่าสิ่งก่อสร้างถูกปล่อยทิ้งร้าง และไม่สามารถใช้งานได้ตามเป้าหมายเดิม

อาคารสำนักงานแห่งนี้มีความสำคัญต่อการปฏิบัติงานตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณภาครัฐในระดับจังหวัด แต่เมื่อการก่อสร้างไม่สำเร็จตามกำหนด ก็ย่อมทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับการบริหารสัญญาและการติดตามงาน

9. อาคารสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดตาก

งบประมาณ 46.9 ล้านบาท

โครงการก่อสร้างอาคารที่ทำการและอาคารชุดพักอาศัย พร้อมสิ่งก่อสร้างประกอบของสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินจังหวัดตาก ใช้งบประมาณประมาณ 46.9 ล้านบาท

โครงการเริ่มก่อสร้างตามสัญญาในเดือนกันยายน 2565 และมีกำหนดส่งมอบงานวันที่ 21 มีนาคม 2567

แต่รายงานของสำนักข่าวอิศราในปี 2568 ระบุว่าผู้รับเหมาทิ้งงานและไม่ได้ดำเนินการก่อสร้างต่อ โดยข้อมูลในระบบจัดซื้อจัดจ้างแสดงสถานะว่ามีการจัดทำสัญญาแล้ว

กรณีนี้แสดงให้เห็นว่า แม้เป็นโครงการระดับหลักสิบล้านบาท แต่หากไม่มีการติดตามงานอย่างมีประสิทธิภาพ ก็อาจทำให้งบประมาณที่จัดสรรไว้ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นอาคารที่ใช้งานได้จริง

10. อาคารศูนย์ส่งเสริมการท่องเที่ยวคลองท่าเสม็ด จังหวัดชุมพร

งบประมาณ 19.78 ล้านบาท

โครงการศูนย์ส่งเสริมการท่องเที่ยวคลองท่าเสม็ด ตั้งอยู่ในตำบลสะพลี อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ดำเนินการโดยสำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดชุมพร

โครงการใช้งบประมาณก่อสร้างประมาณ 19.78 ล้านบาท ประกอบด้วยอาคาร 3 หลัง ได้แก่ อาคารสำนักงาน 1 หลัง และอาคารสำหรับใช้ประโยชน์อีก 2 หลัง

แม้จะก่อสร้างเสร็จในเดือนเมษายน 2568 แต่รายงานของสำนักข่าวอิศราในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกันระบุว่า อาคารกลับถูกปล่อยทิ้งไว้บริเวณริมป่าชายเลน

ภายในอาคารเริ่มมีสภาพชำรุด ทั้งอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกบางส่วนเสียหาย จึงเกิดคำถามว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบจะนำพื้นที่แห่งนี้มาใช้ส่งเสริมการท่องเที่ยวได้อย่างไร

กรณีนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า แม้การก่อสร้างจะเสร็จสมบูรณ์ แต่หากไม่มีแผนบริหารจัดการหลังส่งมอบ อาคารก็อาจไม่ได้สร้างประโยชน์ให้กับประชาชนตามที่ตั้งใจไว้

สรุปตัวเลขงบประมาณของ 10 โครงการ

เมื่อพิจารณาจากตัวเลขที่มีการรายงาน จะพบว่าโครงการเหล่านี้มีมูลค่าตั้งแต่หลักสิบล้านบาทไปจนถึงหลักหมื่นล้านบาท

โครงการที่มีมูลค่าสูง ได้แก่ โฮปเวลล์กว่า 80,000 ล้านบาท และบ่อบำบัดน้ำเสียคลองด่านกว่า 30,000 ล้านบาท ขณะที่โครงการอาคารราชการและสิ่งปลูกสร้างในระดับจังหวัดก็มีวงเงินตั้งแต่หลักสิบล้านไปจนถึงหลายร้อยล้านบาท

สิ่งที่ต้องทำความเข้าใจคือ ตัวเลขทั้งหมดไม่ได้หมายถึงเงินที่สูญเสียไปแล้วโดยตรง เพราะบางตัวเลขเป็นมูลค่าโครงการ บางตัวเลขเป็นงบประมาณตามสัญญา และบางโครงการอาจมีการนำสิ่งปลูกสร้างบางส่วนกลับมาใช้ประโยชน์ภายหลัง

ปัญหาเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องการก่อสร้างไม่เสร็จ แต่ยังเกี่ยวข้องกับการวางแผน การจัดซื้อจัดจ้าง การตรวจรับงาน และการดูแลทรัพย์สินของรัฐหลังจากก่อสร้างเสร็จแล้ว

ท้ายที่สุด เงินทุกบาทที่ใช้ก่อสร้างมาจากงบประมาณแผ่นดิน การตรวจสอบว่าโครงการแต่ละแห่งใช้งานได้จริงหรือไม่ และใครเป็นผู้รับผิดชอบเมื่อโครงการไม่เป็นไปตามเป้าหมาย จึงเป็นเรื่องสำคัญต่อการใช้เงินภาษีของประชาชน