มูลนิธิช่วยหมาจ่ายเงินเดือนผู้ก่อตั้งผิดกฎหมายหรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เห็นรูปหมาป่วยบนหน้าจอ พร้อมข้อความขอค่ารักษา หลายคนกดโอนเงินทันที เพราะอยากให้สัตว์ได้รับความช่วยเหลือเร็วที่สุด แต่เมื่อรู้ภายหลังว่าผู้ก่อตั้งมูลนิธิรับเงินเดือน 50,000 บาท คำถามที่ตามมาคือ เงินบริจาคถูกใช้ตามที่ผู้ให้ตั้งใจหรือเปล่า

เงินเดือน 50,000 บาทเพียงอย่างเดียว ยังบอกไม่ได้ว่าผิดกฎหมาย มูลนิธิมีค่าใช้จ่ายในการทำงานและอาจจ้างคนทำงานจริงได้ รวมถึงผู้ก่อตั้ง แต่ต้องดูหน้าที่ ความจำเป็น การอนุมัติ ข้อบังคับ แหล่งเงิน และเงื่อนไขที่แจ้งผู้บริจาคประกอบกัน หากใช้ตำแหน่งเอาเงินไปเป็นประโยชน์ส่วนตัว หรือหลอกรับเงิน ก็อาจเข้าข่ายความผิดตามข้อเท็จจริง

การช่วยหมาไม่ได้มีแค่ค่าอาหารและค่าหมอ ยังมีคนทำความสะอาด พาสัตว์ไปโรงพยาบาล ติดต่อบ้านอุปถัมภ์ ทำบัญชี และดูแลงานประจำ การจ่ายค่าจ้างเพื่อให้งานเหล่านี้เดินต่อจึงเป็นค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นได้

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 110 กำหนดหลักว่า มูลนิธิเป็นทรัพย์สินที่จัดไว้เพื่อสาธารณประโยชน์โดยไม่มุ่งแบ่งผลประโยชน์กัน และการจัดการทรัพย์สินต้องเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ของมูลนิธิ ส่วนมาตรา 111 และ 112 วางเรื่องคณะกรรมการและข้อบังคับ รวมถึงการจัดการทรัพย์สินและบัญชี

ดังนั้น ค่าจ้างผู้บริหารต้องมีเหตุผลรองรับ เช่น ทำงานอะไร ใช้เวลาเท่าไร ใครอนุมัติ และมูลนิธิมีฐานะพอจ่ายหรือไม่ ตัวเลขเท่ากันอาจเหมาะกับงานเต็มเวลาในองค์กรขนาดหนึ่ง แต่ถูกตั้งคำถามได้ในอีกองค์กรหนึ่ง โดยเฉพาะเมื่อไม่มีหลักฐานการทำงานหรือผู้รับเงินมีส่วนกำหนดค่าตอบแทนตัวเองโดยขาดการตรวจสอบ

ความผิดขึ้นอยู่กับสิ่งที่ทำ ไม่ใช่ชื่อรายการในบัญชี สมมติว่าผู้ดูแลได้รับมอบเงินของมูลนิธิ แล้วเบียดบังไปใช้ส่วนตัวโดยทุจริต อาจเข้าข่ายยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352 ทั้งนี้ต้องพิจารณาว่าเงินอยู่ในความครอบครองของใครและมีเจตนาทุจริตหรือไม่

อีกกรณีหนึ่ง หากมีการแสดงข้อความเท็จหรือปกปิดความจริงที่ควรบอก เพื่อหลอกให้คนโอนเงินและได้ทรัพย์ไป อาจเข้าข่ายฉ้อโกงตามมาตรา 341 และถ้าการหลอกลวงนั้นทำต่อประชาชน อาจเข้าข่ายฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 ตัวอย่างเช่น อ้างค่ารักษาที่ไม่มีอยู่จริงเพื่อขอเงินแล้วนำไปใช้ส่วนตัว การพิสูจน์ต้องดูข้อความรับบริจาค เส้นทางเงิน และเจตนาประกอบกัน

แม้ไม่มีการหลอกตั้งแต่ต้น การใช้เงินก็ยังต้องพิจารณาตามวัตถุประสงค์ของมูลนิธิและเงื่อนไขของการรับบริจาคด้วย หากประกาศชัดว่าเงินก้อนหนึ่งใช้รักษาหมาตัวใดตัวหนึ่ง แล้วนำไปจ่ายอย่างอื่นโดยไม่จัดการตามเงื่อนไข ย่อมเป็นเรื่องที่ผู้บริจาคมีเหตุขอคำชี้แจงได้ ส่วนจะผิดกฎหมายข้อใดต้องตรวจหลักฐานเป็นรายกรณี

ผู้บริจาคเสียหายได้เพราะเห็นเพียงภาพหน้าบ้าน การช่วยสัตว์ที่เกิดขึ้นจริงอาจทำให้เชื่อใจได้ แต่ภาพหมาที่ได้รับการรักษาไม่ได้ยืนยันว่าเงินทุกบาทถูกใช้ตรงตามที่บอก และการไม่มีรายงานให้ดูทันทีเพียงอย่างเดียวก็ยังไม่ใช่หลักฐานว่ามีการทุจริต

ก่อนโอน ลองตรวจสามเรื่อง คือชื่อและสถานะการจดทะเบียนของมูลนิธิ ชื่อบัญชีรับเงินตรงกับผู้รับที่ประกาศหรือมีคำอธิบายชัดเจน และรายงานรายรับรายจ่ายหรือหลักฐานการช่วยเหลือที่ตรวจสอบได้ หากระดมทุนเพื่อค่ารักษาเฉพาะราย อาจสอบถามโรงพยาบาลสัตว์โดยตรงหรือเลือกช่วยจ่ายให้โรงพยาบาลเมื่อช่องทางนั้นมีอยู่จริง

ผู้สนใจสามารถขอตรวจหรือขอสำเนาเอกสารเกี่ยวกับมูลนิธิที่นายทะเบียนเก็บรักษาไว้ตามมาตรา 135 โดยติดต่อหน่วยงานทะเบียนในพื้นที่ การจดทะเบียนช่วยให้ตรวจสอบตัวตนและข้อบังคับได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าการใช้เงินทุกครั้งถูกต้อง

หากสงสัยว่าถูกหลอก ให้เก็บโพสต์รับบริจาค สลิป ข้อความสนทนา และข้อมูลบัญชีไว้ แล้วแจ้งความกับตำรวจหรือร้องเรียนต่อนายทะเบียนมูลนิธิ การขอหลักฐานอย่างตรงไปตรงมาเป็นสิทธิของผู้บริจาค และช่วยให้องค์กรที่ทำงานจริงรักษาความเชื่อใจซึ่งจำเป็นต่อการช่วยสัตว์ต่อไป