10 ประเทศที่มีชื่อประเทศเปลี่ยนไปจากอดีตมากที่สุด จากชื่อเก่าที่คนทั่วโลกเคยรู้จัก สู่ชื่อใหม่ในปัจจุบัน

แผนที่โลกที่เราเห็นกันอยู่ทุกวันนี้อาจทำให้หลายคนคิดว่าประเทศต่าง ๆ ใช้ชื่อเหล่านี้มาตั้งแต่อดีต แต่ความจริงแล้วมีหลายประเทศที่เคยมีชื่อแตกต่างจากปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง บางแห่งเปลี่ยนชื่อหลังได้รับเอกราชจากเจ้าอาณานิคม บางแห่งเปลี่ยนตามการปฏิวัติและการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ขณะที่บางประเทศเปลี่ยนชื่อเพื่อสร้างอัตลักษณ์ใหม่ให้กับประชาชน

ชื่ออย่างเปอร์เซีย ซีลอน โรดีเซีย และซาอีร์ เคยเป็นชื่อที่ปรากฏอยู่ในแผนที่และเอกสารต่างประเทศ แต่ปัจจุบันกลับกลายเป็นชื่อในหน้าประวัติศาสตร์ไปแล้ว

บทความนี้รวบรวม 10 ประเทศที่มีประวัติการเปลี่ยนชื่ออย่างน่าสนใจ โดยพิจารณาจากความแตกต่างของชื่อเดิมกับชื่อปัจจุบันและความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ไม่ใช่การจัดอันดับอย่างเป็นทางการตามจำนวนครั้งที่เปลี่ยนชื่อ

1. สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก จากคองโกเสรี ผ่านซาอีร์ ก่อนกลับมาใช้ชื่อคองโก

ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกในทวีปแอฟริกา เป็นหนึ่งในประเทศที่มีประวัติการเปลี่ยนชื่อซับซ้อนมากที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะเคยผ่านชื่อเรียกหลายชื่อในช่วงเวลาไม่ถึง 100 ปี

ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ดินแดนแห่งนี้ถูกเรียกว่า รัฐคองโกเสรี (Congo Free State) ก่อนจะตกอยู่ภายใต้การปกครองของเบลเยียมและใช้ชื่อว่าเบลเยียนคองโก (Belgian Congo)

เมื่อได้รับเอกราชในปี 1960 ประเทศใช้ชื่อสาธารณรัฐคองโก ต่อมาในปี 1971 ประธานาธิบดีโมบูตู เซเซ เซโก ได้ประกาศเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นสาธารณรัฐซาอีร์ (Republic of Zaire)

ชื่อซาอีร์ถูกใช้อยู่จนถึงปี 1997 ก่อนจะเปลี่ยนกลับมาเป็นสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (Democratic Republic of the Congo) ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้ในปัจจุบัน

ความน่าสนใจคือ ประเทศนี้ไม่ได้เปลี่ยนเพียงชื่อเดียวแล้วใช้ต่อเนื่อง แต่ผ่านการเปลี่ยนแปลงทั้งสถานะทางการเมืองและชื่อเรียกหลายครั้ง

2. อิหร่าน จากเปอร์เซีย สู่ชื่อประเทศที่ใช้ในปัจจุบัน

หากย้อนกลับไปในอดีต หลายคนอาจคุ้นเคยกับชื่อเปอร์เซีย (Persia) มากกว่าชื่ออิหร่าน เพราะเปอร์เซียเป็นชื่อที่ปรากฏอยู่ในเอกสารประวัติศาสตร์ แผนที่ และวรรณกรรมของชาวตะวันตกมาอย่างยาวนาน

ในปี 1935 รัฐบาลอิหร่านได้ขอให้ประเทศต่าง ๆ ใช้ชื่อ Iran แทน Persia ในการเรียกประเทศอย่างเป็นทางการ เพื่อให้สอดคล้องกับชื่อที่ใช้เรียกดินแดนแห่งนี้ภายในประเทศ

ชื่อเปอร์เซียจึงค่อย ๆ ลดบทบาทลงในการเรียกชื่อประเทศ แม้จะยังคงใช้ในบริบททางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เช่น ภาษาเปอร์เซีย ศิลปะเปอร์เซีย และพรมเปอร์เซีย

ต่อมาในปี 1979 อิหร่านเกิดการปฏิวัติครั้งสำคัญและเปลี่ยนรูปแบบการปกครองเป็นสาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน แต่ชื่อประเทศที่ใช้ทั่วไปยังคงเป็นอิหร่านจนถึงปัจจุบัน

3. ศรีลังกา จากซีลอน สู่ประเทศเกาะในมหาสมุทรอินเดีย

ศรีลังกาเป็นประเทศเกาะที่ตั้งอยู่ในมหาสมุทรอินเดีย ซึ่งในอดีตคนทั่วโลกจำนวนมากรู้จักในชื่อซีลอน (Ceylon)

ชื่อซีลอนถูกใช้ในช่วงที่ดินแดนแห่งนี้อยู่ภายใต้การปกครองของชาติตะวันตก โดยเฉพาะในยุคอาณานิคมของอังกฤษ แม้ประเทศจะได้รับเอกราชในปี 1948 แต่ก็ยังคงใช้ชื่อซีลอนต่อมาอีกระยะหนึ่ง

กระทั่งในปี 1972 ประเทศได้เปลี่ยนชื่อเป็นศรีลังกา (Sri Lanka) พร้อมกับเปลี่ยนสถานะเป็นสาธารณรัฐ

การเปลี่ยนชื่อครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอัตลักษณ์ประเทศหลังยุคอาณานิคม โดยชื่อใหม่มีความเกี่ยวข้องกับชื่อที่ใช้ในภาษาท้องถิ่นมากขึ้น

แม้ปัจจุบันชื่อซีลอนจะไม่ได้เป็นชื่อประเทศอย่างเป็นทางการแล้ว แต่ยังคงพบเห็นได้ในสินค้าบางประเภท โดยเฉพาะชาซีลอนที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก

4. ซิมบับเว จากโรดีเซีย สู่ประเทศเอกราชในแอฟริกา

ก่อนจะเป็นประเทศซิมบับเว (Zimbabwe) อย่างในปัจจุบัน ดินแดนแห่งนี้เคยเป็นที่รู้จักในชื่อโรดีเซีย (Rhodesia) ซึ่งเกี่ยวข้องกับชื่อของเซซิล โรดส์ นักธุรกิจและนักล่าอาณานิคมชาวอังกฤษ

ในช่วงหนึ่งพื้นที่แห่งนี้อยู่ภายใต้การปกครองของชนกลุ่มน้อยเชื้อสายยุโรป และเกิดความขัดแย้งทางการเมืองกับขบวนการเรียกร้องเอกราช

หลังจากการต่อสู้และการเจรจาทางการเมือง ประเทศได้รับเอกราชอย่างสมบูรณ์ในปี 1980 พร้อมกับเปลี่ยนชื่อเป็นซิมบับเว

ชื่อใหม่มีที่มาจากแหล่งโบราณคดีเกรตซิมบับเว (Great Zimbabwe) ซึ่งเป็นสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ของทวีปแอฟริกา

การเปลี่ยนชื่อครั้งนี้จึงเป็นสัญลักษณ์ของการสิ้นสุดยุคการปกครองแบบอาณานิคม และการสร้างอัตลักษณ์ใหม่ของประเทศที่ต้องการเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์ของตนเอง

5. บูร์กินาฟาโซ จากอัปเปอร์โวลตา สู่ดินแดนแห่งผู้คนที่มีเกียรติ

ประเทศบูร์กินาฟาโซ (Burkina Faso) ในแอฟริกาตะวันตก เคยใช้ชื่อว่าอัปเปอร์โวลตา (Upper Volta) ซึ่งเป็นชื่อที่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำโวลตาและการแบ่งเขตดินแดนในยุคอาณานิคมของฝรั่งเศส

หลังได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสในปี 1960 ประเทศยังคงใช้ชื่ออัปเปอร์โวลตาต่อมาอีกหลายสิบปี

จนกระทั่งในปี 1984 ประธานาธิบดีโทมัส ซันการา ได้ประกาศเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นบูร์กินาฟาโซ โดยนำคำจากภาษาท้องถิ่นสองภาษามารวมกัน

ชื่อใหม่นี้มีความหมายโดยรวมว่า ดินแดนแห่งผู้คนที่ซื่อตรงหรือผู้คนที่มีเกียรติ สะท้อนแนวคิดในการสร้างอัตลักษณ์ของประเทศที่แตกต่างจากยุคอาณานิคม

กรณีของบูร์กินาฟาโซจึงเป็นตัวอย่างของประเทศที่เลือกใช้ชื่อใหม่เพื่อแสดงความภาคภูมิใจในภาษาและวัฒนธรรมของประชาชน

6. เมียนมา จากเบอร์มา สู่ชื่อที่ใช้ในปัจจุบัน

ประเทศเมียนมา (Myanmar) มีชื่อที่เปลี่ยนแปลงในระดับการเรียกอย่างเป็นทางการ โดยก่อนหน้านี้ชาวต่างชาติรู้จักประเทศนี้ในชื่อเบอร์มา (Burma)

ในวันที่ 18 มิถุนายน 1989 รัฐบาลได้แจ้งต่อองค์การสหประชาชาติว่าประเทศเปลี่ยนชื่อจาก Union of Burma เป็น Union of Myanmar พร้อมกับปรับชื่อสถานที่สำคัญหลายแห่ง เช่น Rangoon เปลี่ยนเป็น Yangon

ต่อมาในปี 2011 มีการเปลี่ยนชื่อทางการของรัฐเป็น Republic of the Union of Myanmar ขณะที่ชื่อสั้นยังคงเป็น Myanmar

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนชื่อในปี 1989 กลายเป็นประเด็นทางการเมือง เพราะบางประเทศและองค์กรไม่ยอมรับความชอบธรรมของรัฐบาลทหารที่ประกาศเปลี่ยนชื่อ จึงยังคงใช้คำว่า Burma ในบางบริบท

ปัจจุบันชื่อ Myanmar เป็นชื่อที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในระดับนานาชาติ แต่ชื่อ Burma ก็ยังปรากฏอยู่ในเอกสารและการสื่อสารบางประเภท

7. เบนิน จากดาโฮมีย์ สู่ประเทศเบนิน

ประเทศเบนิน (Benin) ในแอฟริกาตะวันตก เคยใช้ชื่อว่าสาธารณรัฐดาโฮมีย์ (Republic of Dahomey) หลังได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสในปี 1960

ชื่อดาโฮมีย์มีความเกี่ยวข้องกับอาณาจักรดาโฮมีย์ ซึ่งเคยเป็นรัฐสำคัญในประวัติศาสตร์ของภูมิภาคนี้

ต่อมาในวันที่ 30 พฤศจิกายน 1975 รัฐบาลได้ประกาศเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นสาธารณรัฐประชาชนเบนิน โดยนำชื่ออ่าวเบนินมาใช้เป็นชื่อประเทศ

หลังจากเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี 1990 ประเทศได้เปลี่ยนชื่อทางการเป็นสาธารณรัฐเบนิน

กรณีนี้จึงน่าสนใจ เพราะชื่อประเทศเปลี่ยนไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง และยังสะท้อนความพยายามสร้างชื่อที่ครอบคลุมประชาชนในพื้นที่มากกว่าการอ้างอิงอาณาจักรเดิมเพียงแห่งเดียว

8. กานา จากโกลด์โคสต์ สู่ประเทศกานา

ประเทศกานา (Ghana) ในแอฟริกาตะวันตก เคยเป็นที่รู้จักในชื่อโกลด์โคสต์ (Gold Coast) ในช่วงที่อยู่ภายใต้การปกครองของอังกฤษ

ชื่อดังกล่าวมีความเกี่ยวข้องกับทรัพยากรทองคำที่มีอยู่ในพื้นที่ และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ชาติตะวันตกให้ความสนใจดินแดนแห่งนี้

เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 1957 กานาได้รับเอกราชจากอังกฤษและเปลี่ยนชื่อจากโกลด์โคสต์เป็นกานา

ชื่อใหม่มีความเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิกานาโบราณ ซึ่งเป็นอาณาจักรสำคัญในประวัติศาสตร์แอฟริกาตะวันตก แม้ว่าจักรวรรดิดังกล่าวจะไม่ได้ตั้งอยู่ในพื้นที่ประเทศกานาปัจจุบันทั้งหมดก็ตาม

การเลือกชื่อกานาจึงเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอัตลักษณ์และความภาคภูมิใจในประวัติศาสตร์แอฟริกันหลังสิ้นสุดยุคอาณานิคม

9. บังกลาเทศ จากปากีสถานตะวันออก สู่ประเทศเอกราช

ก่อนจะเป็นประเทศบังกลาเทศ (Bangladesh) ดินแดนแห่งนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของประเทศปากีสถาน โดยมีชื่อเรียกว่า ปากีสถานตะวันออก (East Pakistan)

หลังการแบ่งอินเดียในปี 1947 ปากีสถานประกอบด้วยดินแดนสองส่วนที่แยกออกจากกันทางภูมิศาสตร์ ได้แก่ ปากีสถานตะวันตกและปากีสถานตะวันออก โดยมีดินแดนของอินเดียคั่นกลาง

ความแตกต่างด้านภาษา วัฒนธรรม และความขัดแย้งทางการเมืองนำไปสู่การเรียกร้องสิทธิและการต่อสู้เพื่อเอกราช

ในปี 1971 ปากีสถานตะวันออกประกาศเอกราชและกลายเป็นประเทศบังกลาเทศ

กรณีนี้แตกต่างจากประเทศอื่นในรายชื่อ เพราะไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนชื่อประเทศเดิม แต่เป็นการแยกตัวออกจากรัฐเดิมและก่อตั้งประเทศเอกราชขึ้นใหม่

10. ไทย จากสยาม สู่ประเทศไทย

ประเทศไทยเองก็เป็นหนึ่งในประเทศที่เคยใช้ชื่อแตกต่างจากปัจจุบัน โดยชื่อที่ชาวต่างชาติรู้จักกันมาอย่างยาวนานคือ สยาม (Siam)

ในวันที่ 24 มิถุนายน 1939 รัฐบาลสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้ประกาศเปลี่ยนชื่อประเทศจากสยามเป็นไทย โดยมีแนวคิดเกี่ยวข้องกับการสร้างอัตลักษณ์และแนวคิดชาตินิยมในช่วงเวลานั้น

อย่างไรก็ตาม หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศกลับไปใช้ชื่อสยามอีกครั้งในปี 1945 ก่อนจะเปลี่ยนกลับมาเป็นประเทศไทยในปี 1949

ชื่อสยามจึงไม่ได้หายไปจากประวัติศาสตร์ทั้งหมด เพราะยังคงพบเห็นได้ในชื่อธุรกิจ สถานที่ และผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ในประเทศไทย เช่น สยามสแควร์ และสยามพารากอน

สรุป 10 ประเทศที่เคยมีชื่อแตกต่างจากอดีต

ประเทศปัจจุบัน| ชื่อเดิมที่สำคัญ| ปีที่เปลี่ยนชื่อสำคัญ

สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก| เบลเยียนคองโก / ซาอีร์| 1960 / 1971 / 1997

อิหร่าน| เปอร์เซีย| 1935

ศรีลังกา| ซีลอน| 1972

ซิมบับเว| โรดีเซีย| 1980

บูร์กินาฟาโซ| อัปเปอร์โวลตา| 1984

เมียนมา| เบอร์มา| 1989

เบนิน| ดาโฮมีย์| 1975

กานา| โกลด์โคสต์| 1957

บังกลาเทศ| ปากีสถานตะวันออก| 1971

ไทย| สยาม| 1939 และกลับมาใช้ไทยในปี 1949

เมื่อพิจารณาประวัติศาสตร์ของทั้ง 10 ประเทศ จะเห็นว่าการเปลี่ยนชื่อไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะต้องการให้ชื่อดูทันสมัย แต่หลายครั้งเป็นผลจากเหตุการณ์สำคัญ เช่น การได้รับเอกราช การสิ้นสุดยุคอาณานิคม การปฏิวัติ และความขัดแย้งระหว่างประเทศ

บางประเทศเปลี่ยนชื่อเพื่อประกาศอิสรภาพจากเจ้าอาณานิคม บางประเทศต้องการลบภาพจำจากรัฐบาลเดิม และบางแห่งเกิดขึ้นจากการแยกตัวจนกลายเป็นรัฐเอกราชแห่งใหม่

ชื่อที่เราเห็นในแผนที่โลกทุกวันนี้จึงอาจไม่ใช่ชื่อที่คนในอดีตเคยรู้จัก และหากย้อนกลับไปดูแผนที่เมื่อหลายสิบหรือหลายร้อยปีก่อน ก็อาจพบชื่อประเทศที่แทบไม่คุ้นเคยอีกมากมาย