ทำไมเครื่องหมายบนถนนจึงมีลูกแก้วเม็ดเล็กผสมอยู่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนกลางวัน ทางม้าลายอาจดูเหมือนแถบสีขาวธรรมดา แต่พอตกกลางคืนและมีไฟรถส่อง เส้นเดียวกันกลับดูสว่างขึ้นมา หากได้ดูพื้นผิวใกล้ ๆ บางจุดจะพบเม็ดใสเล็ก ๆ ติดอยู่บนสีด้วย

เม็ดเหล่านี้คือลูกแก้วสะท้อนแสง ช่างใส่ลงในวัสดุทำเครื่องหมายถนนเพื่อให้แสงจากไฟหน้ารถ สะท้อนกลับไปทางผู้ขับขี่ ช่วยให้เห็นทางม้าลาย เส้นเตือนและเครื่องหมายอื่นได้ชัดขึ้นในที่มืด ตัวลูกแก้วไม่ได้สร้างแสงเอง จึงต้องอาศัยแสงจากภายนอก

เมื่อลำแสงจากรถผ่านเข้าไปในลูกแก้ว แสงจะหักเหและสะท้อนกลับจากบริเวณด้านหลังของเม็ด ก่อนเดินทางย้อนออกมาใกล้ทิศทางเดิม ผู้ขับจึงเห็นเส้นสว่างเด่นขึ้น วิธีนี้เรียกว่าการสะท้อนแสงย้อนกลับ

ลูกแก้วแต่ละเม็ดต้องฝังอยู่ในสีพอเหมาะ ส่วนที่ฝังช่วยยึดเม็ดแก้วไว้ ส่วนที่โผล่พ้นผิวเปิดทางให้แสงเข้าและออกได้ ถ้าจมลึกเกินไปก็รับแสงได้ไม่ดี แต่ถ้าติดตื้นเกินไปอาจหลุดเมื่อรถวิ่งทับ การกระจายเม็ดให้ทั่วเส้นจึงสำคัญพอ ๆ กับปริมาณที่ใช้

วัสดุที่ใช้ทำเส้นถนนมีหลายชนิด หนึ่งในนั้นคือเทอร์โมพลาสติก ซึ่งต้องให้ความร้อนจนวัสดุอ่อนตัวก่อนนำมาลาดบนผิวทาง เมื่อลงวัสดุแล้ว ช่างจะโรยหรือพ่นลูกแก้วลงบนผิวขณะที่ยังยึดเม็ดแก้วไว้ได้ หลังวัสดุเย็นตัว ลูกแก้วส่วนหนึ่งจะติดอยู่บนผิวเส้น

นอกจากลูกแก้วที่โรยบนผิวแล้ว วัสดุบางสูตรยังมีลูกแก้วผสมอยู่ในเนื้อด้วย คู่มือของกรมทางหลวงชนบทระบุให้ตรวจสอบลูกแก้วที่ผสมในวัสดุเทอร์โมพลาสติกตามแบบกำหนด ขณะที่การโรยบนผิวช่วยให้มีเม็ดแก้วรับแสงตั้งแต่ช่วงแรกหลังทำเครื่องหมาย ทั้งนี้รายละเอียดวัสดุและวิธีติดตั้งขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละงาน

ถึงมีลูกแก้ว เส้นก็ไม่ได้สว่างเท่ากันตลอดเวลา คราบสกปรกและการสึกหรอจากรถอาจทำให้มองเห็นลดลง ส่วนเวลาฝนตก น้ำที่เคลือบผิวลูกแก้วแบบทั่วไปเปลี่ยนทางเดินของแสง ทำให้แสงย้อนกลับมาถึงคนขับน้อยลง จึงมีวัสดุบางชนิดที่ออกแบบมาเพื่อเพิ่มการมองเห็นในสภาพเปียกโดยเฉพาะ

ลูกแก้วช่วยให้เห็นเครื่องหมายได้ดีขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้เห็นคนข้ามถนนทุกครั้ง โดยเฉพาะเมื่อฝนตกหรือมีรถบังสายตา การชะลอรถและเตรียมหยุดก่อนถึงทางม้าลายจึงยังจำเป็น ส่วนเส้นเตือนชะลอความเร็วก็เป็นสัญญาณให้ผู้ขับระวังบริเวณข้างหน้า ไม่ใช่สิ่งที่บังคับให้รถช้าลงด้วยตัวเอง