ทำไมกล้วยออกปลีกลางต้นและมะพร้าวมียอดคล้ายพญานาค

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินผ่านสวนหลังบ้านแล้วเห็นปลีโผล่จากกลางต้นกล้วย แทนที่จะห้อยออกมาจากยอด หรือเจอมะพร้าวที่ใบอ่อนม้วนงอจนดูคล้ายเศียรพญานาค หลายคนอาจหยุดดูแล้วเรียกคนข้างบ้านมาช่วยกันสังเกต บางบ้านก็นำลักษณะที่เห็นไปตีเป็นเลขตามความเชื่อ

ทั้งสองภาพดูแปลกตา แต่ส่วนที่เห็นไม่ได้เหมือนกันเสียทีเดียว กล้วยมีช่อดอกโผล่ผิดตำแหน่ง ส่วนมะพร้าวที่ดูคล้ายพญานาคอาจเป็นใบอ่อนที่เติบโตผิดรูป แล้วอะไรทำให้พืชสองชนิดนี้มีหน้าตาเปลี่ยนไป?

คำอธิบายทางพฤกษศาสตร์อยู่ที่การเติบโตของช่อดอกและใบ กล้วยบางต้นมีช่อดอกติดค้างจนดันออกด้านข้างของลำต้นเทียม ขณะที่ใบอ่อนมะพร้าวซึ่งพับซ้อนกันอยู่ อาจบิดงอระหว่างเจริญจนเกิดรูปทรงที่คนมองคล้ายสัตว์ในจินตนาการ สาเหตุของต้นที่พบจริงต้องตรวจดูเป็นต้น ๆ

ปลีออกกลางต้นกล้วยได้อย่างไร

ส่วนที่เรามักเรียกว่าลำต้นกล้วย คือกาบใบหลายชั้นซ้อนกันแน่น นักพฤกษศาสตร์เรียกว่าลำต้นเทียม เมื่อกล้วยถึงระยะออกดอก ก้านช่อดอกจะเติบโตผ่านด้านในและโผล่ออกจากบริเวณยอด ก่อนพัฒนาเป็นเครือและปลีให้เห็น

แต่บางครั้งช่อดอกเดินทางออกมาไม่สะดวก เครืออาจติดอยู่ในบริเวณยอด หากอาการรุนแรง ช่อดอกอาจดันกาบใบแตกและโผล่ออกทางด้านข้าง จึงดูเหมือนว่ากล้วยออกปลีกลางลำต้น เครือที่ติดค้างอาจมีผลบิดเบี้ยวหรือเติบโตได้ไม่สมบูรณ์

เครือข่ายผลไม้เขตร้อนนานาชาติอธิบายว่า อาการนี้สัมพันธ์กับการยืดตัวของก้านช่อดอกภายในที่ลดลง และกาบใบบริเวณยอดที่แข็งจนช่อดอกผ่านออกได้ยาก มีรายงานอาการหลังอากาศเย็น น้ำขัง ขาดน้ำรุนแรง หรือพายุลม รวมทั้งพบว่าบางพันธุ์ไวต่ออาการนี้มากกว่าพันธุ์อื่น

ไม่ได้หมายความว่ากล้วยทุกต้นที่ออกปลีด้านข้างต้องเจออากาศเย็นหรือขาดน้ำเหมือนกัน การดูสภาพแปลง ประวัติการให้น้ำ พันธุ์ และอาการอื่นประกอบกันจึงช่วยให้เข้าใจต้นนั้นได้ดีกว่าการดูจากภาพเพียงภาพเดียว

แล้วมะพร้าวที่ดูคล้ายพญานาคล่ะ

ยอดมะพร้าวที่ยังอ่อนมีใบพับซ้อนอยู่ภายใน ก่อนจะค่อย ๆ คลี่ออกเป็นทางใบ วารสารสาระวิทย์ของ สวทช. เผยแพร่คำอธิบายของนักพฤกษศาสตร์ว่า หากใบเจริญออกมาไม่สุด หรือถูกกดทับและขัดขวางระหว่างเติบโต รอยพับของใบที่บิดงออาจทำให้มองเห็นเป็นรูปคล้ายพญานาคได้

สิ่งที่เรียกกันว่า “หน่อพญานาค” ในข่าวจึงอาจเป็นยอดหรือใบที่ผิดรูป ไม่ควรสรุปจากรูปร่างเพียงอย่างเดียวว่าเป็นหน่อใหม่หรือกิ่งใหม่จริง ๆ เพราะต้องพิจารณาว่าส่วนที่เห็นเชื่อมกับต้นและมีโครงสร้างอย่างไร

มีข่าวจากจังหวัดสงขลาที่เจ้าของต้นตั้งข้อสังเกตว่าแมลงอาจกัดกินยอดมะพร้าวจนใบผิดรูป แต่ในรายงานนั้นเป็นข้อสันนิษฐานของเจ้าของ ไม่ใช่ผลตรวจยืนยัน จึงนำไปใช้ตัดสินว่ามะพร้าวรูปแปลกทุกต้นถูกแมลงทำลายไม่ได้

เห็นต้นผิดรูป ควรดูอะไรต่อ

ลองสังเกตใบอ่อน ใบแก่ และยอดว่ามีรอยกัดแทะ รอยเน่า หรือส่วนที่แห้งผิดปกติหรือไม่ พร้อมดูว่าดินแห้งจัดหรือน้ำขังนานเพียงใด สำหรับกล้วย การให้น้ำสม่ำเสมอและจัดทางระบายน้ำเป็นเรื่องที่ควรดูแล ส่วนยอดมะพร้าวไม่ควรถูกงัดหรือผ่าเพียงเพื่อดูว่าข้างในมีอะไร เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อเสียหายเพิ่ม

ถ้าอาการลุกลาม หลายต้นเริ่มผิดปกติ หรือสงสัยว่ามีโรคและแมลง ถ่ายภาพทั้งต้น ภาพใกล้ยอด และบริเวณโคนไว้ แล้วนำไปปรึกษาสำนักงานเกษตรอำเภอ จะช่วยให้เจ้าหน้าที่ซักประวัติและแนะนำการตรวจเพิ่มเติมได้

ส่วนการมองรูปทรงแล้วนึกถึงพญานาคหรือนำไปตีเลข เป็นการตีความตามความเชื่อของแต่ละคน รูปร่างของใบหรือปลีไม่ได้เป็นหลักฐานว่าทำนายผลสลากได้ แต่ความแปลกที่สะดุดตานั้นชวนให้เราได้สังเกตต้นไม้ใกล้บ้านละเอียดขึ้น และอาจพบปัญหาที่ควรดูแลก่อนต้นเสียหายมากกว่าเดิม