รู้ทันมะเร็งเต้านมและสัญญาณที่ควรไปตรวจ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ระหว่างอาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อผ้า บางคนอาจสังเกตว่ามีก้อนเล็ก ๆ ที่เต้านม หรือรู้สึกว่ารูปร่างเต้านมเปลี่ยนไปจากเดิม พอไม่มีอาการเจ็บก็อาจคิดว่ารอดูไปก่อนได้

ก้อนที่ไม่เจ็บก็ต้องตรวจ เพราะมะเร็งเต้านมอาจไม่ทำให้เจ็บ และในระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย ขณะเดียวกัน ก้อนส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง การพบความเปลี่ยนแปลงจึงยังไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง แต่ควรให้แพทย์ประเมินเพื่อหาสาเหตุ

สังเกตอะไรบ้าง

• มีก้อนหรือบริเวณหนาผิดปกติที่เต้านมหรือรักแร้

• ขนาดหรือรูปทรงของเต้านมเปลี่ยนไปจากเดิม

• ผิวเต้านมบุ๋ม ย่น แดง บวม หรือมีลักษณะคล้ายผิวส้ม

• หัวนมที่เคยปกติเปลี่ยนรูปร่างหรือบุ๋มเข้าไป มีผื่นหรือสะเก็ดบริเวณหัวนม

• มีของเหลวออกจากหัวนมโดยไม่ใช่น้ำนม โดยเฉพาะเมื่อมีเลือดปน

อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน หากพบสิ่งใหม่หรือผิดไปจากปกติ ควรนัดพบแพทย์ แม้เพิ่งตรวจแมมโมแกรมแล้วได้ผลปกติก็ตาม ส่วนอาการเจ็บเต้านมมักมีสาเหตุที่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ถ้าเจ็บต่อเนื่องก็ควรไปตรวจเช่นกัน

ตรวจเองพอไหม

การคุ้นเคยกับรูปร่างและสัมผัสปกติของเต้านมช่วยให้สังเกตความเปลี่ยนแปลงได้ แต่การคลำเต้านมด้วยตัวเองเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับการคัดกรอง เพราะมะเร็งบางส่วนยังเล็กจนคลำไม่พบ

แมมโมแกรมคือการเอกซเรย์เต้านมเพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจยังไม่มีอาการ เป็นวิธีคัดกรองมาตรฐานสำหรับผู้หญิงส่วนใหญ่ ส่วนคนที่มีอาการแล้วควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินและเลือกการตรวจวินิจฉัย ไม่ต้องรอรอบคัดกรองครั้งต่อไป

อายุเริ่มตรวจและความถี่มีหลายแนวทาง ตัวอย่างเช่น คณะทำงานด้านบริการป้องกันโรคของสหรัฐฯ แนะนำผู้หญิงที่มีความเสี่ยงเฉลี่ยอายุ 40–74 ปี ตรวจแมมโมแกรมทุก 2 ปี ส่วนผู้มีความเสี่ยงสูงอาจต้องเริ่มเร็วขึ้นหรือตรวจเพิ่มเติม ควรปรึกษาแพทย์โดยแจ้งอายุ ประวัติสุขภาพ และประวัติมะเร็งในครอบครัว เพื่อวางแผนที่เหมาะกับตนเองและบริการในพื้นที่

การคัดกรองมีทั้งประโยชน์และข้อจำกัด บางครั้งผลผิดปกติทำให้ต้องตรวจซ้ำหรือตัดชิ้นเนื้อ แม้สุดท้ายไม่พบมะเร็ง และผลปกติก็ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่มีมะเร็งทุกกรณี หากแพทย์นัดตรวจเพิ่มเติม ควรไปตามนัดเพื่อให้ได้คำตอบที่ชัดเจน

ใครควรใส่ใจเรื่องความเสี่ยง

อายุที่มากขึ้น ประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านมหรือมะเร็งรังไข่ และการมียีนบางชนิดที่เพิ่มความเสี่ยง เป็นข้อมูลสำคัญที่ควรแจ้งแพทย์ โดยเฉพาะหากมีญาติหลายคนป่วยหรือป่วยตั้งแต่อายุน้อย แพทย์อาจประเมินว่าควรปรึกษาด้านพันธุกรรมหรือไม่

ถึงไม่มีคนในครอบครัวเคยเป็น ก็ยังมีโอกาสเกิดโรคได้ องค์การอนามัยโลกระบุว่าผู้หญิงส่วนใหญ่ที่ได้รับการวินิจฉัยไม่มีประวัติครอบครัวที่ทราบ และผู้ชายก็เป็นมะเร็งเต้านมได้ แม้พบได้น้อยกว่ามาก

การออกกำลังกายสม่ำเสมอ ดูแลน้ำหนัก ลดหรือหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ และไม่สูบบุหรี่ เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพและช่วยลดปัจจัยเสี่ยงบางอย่างได้ แต่ไม่มีวิธีใดรับประกันว่าจะป้องกันโรคได้ทั้งหมด

หากผลตรวจยืนยันว่าเป็นมะเร็ง แผนรักษาจะพิจารณาจากชนิดและระยะของโรค อาจประกอบด้วยการผ่าตัด ฉายรังสี หรือการใช้ยา การพบและเริ่มรักษาตั้งแต่ระยะแรกช่วยเพิ่มโอกาสรักษาได้ผล จึงควรติดตามผลตรวจและพูดคุยกับทีมรักษาให้เข้าใจแผนของตัวเอง