อาการสำลักแบบไหนที่ต้องรีบช่วย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ระหว่างกินข้าว จู่ ๆ คนข้างโต๊ะก็หยุดพูด ไอ และเอามือจับคอ บางครั้งเขาอาจไอจนอาหารหลุดออกมาเอง แต่บางครั้งกลับเงียบลงและหายใจไม่ได้ การสังเกตว่าเขายังไอและหายใจได้หรือไม่จึงสำคัญมาก

หากผู้สำลักพูดไม่ได้ ไอไม่มีเสียง หรือหายใจไม่ได้ ให้โทร 1669 ทันที และเริ่มช่วยเอาสิ่งอุดกั้นออก อย่ารอให้หมดสติก่อน ส่วนคนที่ยังไอได้แรงและหายใจได้ ให้กระตุ้นให้ไอต่อและอยู่ดูอาการใกล้ชิด

สังเกตอาการอย่างไร

การสำลักเกิดขึ้นเมื่ออาหาร น้ำ หรือสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ทางเดินหายใจ ผู้ที่ยังพูดได้ ไอมีเสียงและหายใจได้ อาจมีการอุดกั้นเพียงบางส่วน ให้หยุดกินและไอต่อ ห้ามรีบป้อนน้ำหรืออาหารตามลงไป

สัญญาณอันตราย ได้แก่ พูดหรือร้องไม่ได้ ไอเบามากหรือไม่มีเสียง หายใจลำบากหรือไม่มีเสียงหายใจ หน้าและริมฝีปากซีดหรือเขียว อาจกระสับกระส่ายและหมดสติได้ อย่ารอให้มีอาการครบทุกข้อ หากพูด ไอ หรือหายใจไม่ได้ ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉิน

ช่วยผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 1 ปี

ขอให้คนใกล้ตัวโทร 1669 และเปิดลำโพงเพื่อฟังคำแนะนำ หากอยู่คนเดียวให้โทรทันที จากนั้นช่วยผู้สำลักที่ยังรู้สึกตัวโดยพยุงหน้าอกให้ก้มไปข้างหน้า ใช้สันมือตบระหว่างสะบักแรงและชัดเจนไม่เกิน 5 ครั้ง ตรวจดูหลังตบแต่ละครั้งว่าสิ่งอุดกั้นหลุดหรือยัง

ถ้ายังไม่หลุด ให้ยืนด้านหลัง โอบรอบเอว กำหมัดวางเหนือสะดือและต่ำกว่ากระดูกหน้าอก ใช้อีกมือจับหมัดแล้วกระตุกเข้าหาตัวและขึ้นด้านบนไม่เกิน 5 ครั้ง สลับตบหลังและกระตุกท้องจนสิ่งอุดกั้นหลุด ผู้ป่วยหมดสติ หรือหน่วยกู้ชีพมาถึง

สำหรับหญิงตั้งครรภ์ หรือผู้ที่โอบรอบท้องไม่ได้ ให้ใช้การกระตุกหน้าอกแทนการกระตุกท้อง และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ 1669

เด็กอายุต่ำกว่า 1 ปีต้องช่วยต่างกัน

ประคองศีรษะและคอให้มั่นคง วางเด็กคว่ำบนท่อนแขนโดยให้ศีรษะต่ำกว่าลำตัว ตบระหว่างสะบักไม่เกิน 5 ครั้ง หากยังไม่หลุด ให้พลิกเด็กหงายโดยประคองศีรษะไว้ ใช้สองนิ้วกดกระตุกกลางหน้าอกใต้แนวหัวนม 5 ครั้ง สลับกันต่อไปจนเด็กไอ ร้อง หรือหายใจได้ หรือจนเด็กไม่ตอบสนอง ห้ามกระตุกท้องเด็กวัยนี้

ถ้าผู้สำลักไม่ตอบสนองและไม่หายใจตามปกติ ให้วางบนพื้นแข็ง เริ่มกดหน้าอกทำ CPR และทำตามคำแนะนำจาก 1669 หากมองเห็นสิ่งของในปากและหยิบออกได้ง่ายจึงค่อยหยิบ ห้ามใช้นิ้วล้วงกวาดในปากโดยมองไม่เห็นสิ่งของ

หลังจากหายสำลักแล้ว

ผู้ที่ได้รับการกระตุกท้องหรือหน้าอกควรพบแพทย์เพื่อตรวจการบาดเจ็บ และหากยังไอ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรติดอยู่ ควรรีบไปโรงพยาบาล เพราะอาจยังมีสิ่งตกค้างหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

หากไอหรือสำลักบ่อยเวลากินหรือดื่ม เสียงเปลี่ยนเป็นเสียงเปียกหลังกลืน หรือรู้สึกว่าอาหารติดคอ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินการกลืน โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคทางระบบประสาท ระหว่างกินให้นั่งตัวตรง กินคำพอดี เคี้ยวให้ละเอียด และหลีกเลี่ยงการพูดหรือหัวเราะขณะมีอาหารอยู่ในปาก