จังหวัดใดได้รับการจัดตั้งใหม่ล่าสุดในประเทศไทย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ชื่อจังหวัดบนแผนที่ประเทศไทยดูคุ้นตาจนเหมือนมีอยู่ครบแบบนี้มานานแล้ว แต่การแบ่งเขตปกครองเคยเปลี่ยนไปตามความจำเป็นของแต่ละพื้นที่ จังหวัดชายแดนแห่งหนึ่งก็เคยเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดข้างเคียง ก่อนแยกออกมาตั้งหน่วยปกครองของตัวเอง

การเปลี่ยนแปลงครั้งนั้นเกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2554 โดยมีเหตุผลเกี่ยวข้องกับระยะทาง การติดต่อราชการ และการดูแลพื้นที่ชายแดน

จังหวัดที่จัดตั้งใหม่ล่าสุดของไทยคือ จังหวัดบึงกาฬ ซึ่งแยกพื้นที่ 8 อำเภอออกจากจังหวัดหนองคาย ตามพระราชบัญญัติตั้งจังหวัดบึงกาฬ พ.ศ. 2554

กฎหมายฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2554 และมีผลบังคับใช้ในวันถัดมา คือ 23 มีนาคม 2554 วันที่ 23 มีนาคมจึงเป็นวันสถาปนาจังหวัดบึงกาฬ กรมประชาสัมพันธ์รายงานการจัดงานครบรอบ 15 ปีในปี 2569 ด้วย

ตัวเลขลำดับจังหวัดอาจเห็นเขียนต่างกัน บางแหล่งเรียกบึงกาฬว่าจังหวัดที่ 76 โดยนับเฉพาะจังหวัดและแยกกรุงเทพมหานครซึ่งมีสถานะการปกครองพิเศษออกต่างหาก ส่วนตัวเลข 77 ที่คุ้นเคยกันเป็นการรวมกรุงเทพมหานครเข้าไปด้วย ทั้งสองวิธีจึงพูดถึงขอบเขตการนับต่างกัน ไม่ได้หมายความว่ามีการตั้งจังหวัดเพิ่มขึ้นในวันเดียวกัน

8 อำเภอที่แยกมามีอะไรบ้าง

พื้นที่ที่กฎหมายระบุให้แยกออกจากหนองคาย ได้แก่ บึงกาฬ เซกา โซ่พิสัย บุ่งคล้า บึงโขงหลง ปากคาด พรเจริญ และศรีวิไล โดยอำเภอบึงกาฬเดิมเป็นพื้นที่ของอำเภอเมืองบึงกาฬในปัจจุบัน

ข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุสอดคล้องกันว่า ในปี 2553 พื้นที่เหล่านี้ยังอยู่ภายใต้การปกครองของหนองคาย ก่อนจะรวมกันเป็นจังหวัดบึงกาฬในปีถัดมา นั่นหมายความว่าการตั้งจังหวัดใหม่เป็นการเปลี่ยนเขตการบริหารของพื้นที่ที่มีชุมชนอยู่เดิม ไม่ใช่การสร้างเมืองขึ้นมาใหม่ทั้งเมือง

ทำไมจึงต้องแยกจังหวัด

เหตุผลท้ายพระราชบัญญัติอธิบายว่า หนองคายมีพื้นที่ชายแดนทอดยาว ทำให้อำเภอที่อยู่ห่างไกลติดต่อกับจังหวัดได้ลำบากและใช้เวลาเดินทางมาก การแยกพื้นที่จึงมีเป้าหมายเพื่อจัดระเบียบการปกครอง ดูแลความมั่นคง และอำนวยความสะดวกแก่ประชาชน

เป้าหมายดังกล่าวช่วยให้เห็นภาพว่าเหตุใดที่ตั้งของหน่วยงานระดับจังหวัดจึงมีผลต่อชีวิตคน การติดต่อบางเรื่องที่ต้องเดินทางไปยังศูนย์กลางจังหวัดเดิมอาจกินเวลาและค่าใช้จ่าย โดยความสะดวกที่แต่ละคนได้รับจริงยังขึ้นอยู่กับประเภทบริการและระยะทางจากบ้านของตน

สำนักงานพาณิชย์จังหวัดหนองคายบันทึกวันประกาศกฎหมาย วันมีผลใช้บังคับ และรายชื่อทั้ง 8 อำเภอไว้ตรงกับข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ส่วนเหตุผลเรื่องพื้นที่ชายแดนและการเดินทางมาจากตัวกฎหมายเอง

จังหวัดใหม่บนพื้นที่ที่มีชีวิตอยู่ก่อนแล้ว

บึงกาฬตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขง มีชุมชน เกษตรกรรม และแหล่งท่องเที่ยวที่ผู้คนรู้จัก เช่น ภูทอกและถ้ำนาคา ยางพาราก็เป็นพืชที่ปรากฏในคำขวัญจังหวัด ชื่อจังหวัดอาจเพิ่งปรากฏในฐานะหน่วยปกครองระดับจังหวัดเมื่อปี 2554 แต่ผู้คนและวิถีชีวิตในพื้นที่มีมาก่อนหน้านั้น

ถึงวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 บึงกาฬมีอายุครบ 15 ปีแล้วนับจากวันที่กฎหมายมีผลใช้บังคับ และยังเป็นจังหวัดที่จัดตั้งใหม่ล่าสุดของไทย หลักฐานการจัดตั้งช่วยให้แยกได้ชัดว่า วันที่ 22 มีนาคมเป็นวันประกาศกฎหมาย ส่วนวันที่ 23 มีนาคมเป็นวันที่จังหวัดเริ่มมีผลตามกฎหมาย