ใบกำกับภาษีคืออะไรและใช้ทำอะไรได้บ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาไปซื้อของ บางร้านยื่นกระดาษใบเล็ก ๆ ให้พร้อมเงินทอน แต่ถ้าบอกว่าขอใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ พนักงานอาจขอชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีเพิ่ม หลายคนเลยสงสัยว่าเอกสารใบนี้ต่างจากใบเสร็จอย่างไร และคนทั่วไปจำเป็นต้องขอหรือเปล่า

ลองนึกถึงการซื้ออุปกรณ์สำนักงานราคา 1,000 บาทก่อนภาษี ถ้าสินค้านั้นคิดภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตรา 7% จะมีภาษีอีก 70 บาท รวมเป็น 1,070 บาท ตัวเลขเหล่านี้ควรปรากฏในเอกสารตามรูปแบบที่กฎหมายกำหนด

ใบกำกับภาษีคือเอกสารที่ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออกให้ผู้ซื้อหรือผู้รับบริการ เพื่อแสดงมูลค่าสินค้าหรือบริการและภาษีมูลค่าเพิ่มที่เกี่ยวข้อง พูดง่าย ๆ คือเป็นหลักฐานสำคัญในระบบ VAT ว่ารายการซื้อขายนั้นมีมูลค่าและภาษีเท่าไร

ใครเป็นคนออก และออกตอนไหน

โดยหลัก ผู้ประกอบการที่จดทะเบียน VAT มีหน้าที่จัดทำและส่งมอบใบกำกับภาษีเมื่อขายสินค้าหรือให้บริการ โดยจัดทำเมื่อความรับผิดในการเสีย VAT เกิดขึ้น ซึ่งเวลาที่เกิดความรับผิดอาจต่างกันตามลักษณะรายการ ไม่จำเป็นต้องรอให้จ่ายเงินเสมอไป

ร้านที่ไม่ได้จดทะเบียน VAT ไม่มีสิทธิออกใบกำกับภาษีในฐานะผู้ประกอบการจดทะเบียน แต่ยังออกใบเสร็จรับเงินหรือหลักฐานรับเงินให้ลูกค้าได้ ดังนั้น การที่ร้านออกใบเสร็จได้ ไม่ได้แปลว่าร้านนั้นออกใบกำกับภาษีได้ด้วยเสมอไป

แบบเต็มรูปกับแบบย่อต่างกันอย่างไร

ใบกำกับภาษีแบบเต็มรูปมีรายละเอียดตามที่กฎหมายกำหนด เช่น คำว่าใบกำกับภาษี ชื่อ ที่อยู่ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ออก ชื่อและที่อยู่ของผู้ซื้อ รายการสินค้า มูลค่า จำนวน VAT ที่แยกจากมูลค่า และวันที่ออก รวมถึงรายละเอียดอื่นตามเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ส่วนใบกำกับภาษีอย่างย่อพบได้ตามร้านค้าปลีกหรือกิจการที่เข้าเงื่อนไข รายละเอียดบางส่วนลดลงได้ เช่น โดยทั่วไปไม่ต้องระบุชื่อและที่อยู่ผู้ซื้อ และอาจแสดงว่าราคารวม VAT แล้ว แทนการแยกจำนวน VAT ให้เห็นเป็นบรรทัด

ถ้าซื้อของเข้าบริษัทและต้องใช้เอกสารสำหรับภาษี ควรแจ้งร้านตั้งแต่ก่อนออกเอกสารว่าต้องการแบบเต็มรูป พร้อมเตรียมข้อมูลผู้ซื้อและสาขาให้ถูกต้อง เพราะใบกำกับภาษีอย่างย่อโดยทั่วไปใช้เป็นหลักฐานนำภาษีซื้อไปหักจากภาษีขายไม่ได้

เอาไปใช้ประโยชน์อะไรได้

สำหรับกิจการที่จดทะเบียน VAT ใบกำกับภาษีเต็มรูปที่ถูกต้องอาจใช้เป็นหลักฐานภาษีซื้อ เพื่อนำไปหักจากภาษีขายในการคำนวณ VAT ตามเงื่อนไขของกฎหมาย เช่น กิจการมีภาษีขาย 700 บาท และมีภาษีซื้อที่ใช้ได้ 300 บาท ส่วนต่างเบื้องต้นคือ 400 บาท ทั้งนี้ต้องตรวจว่ารายการนั้นเกี่ยวข้องกับกิจการและไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้ามด้วย ไม่ใช่ว่ามีเอกสารแล้วหักได้ทุกรายการ

สำหรับคนซื้อทั่วไป ใบกำกับภาษีช่วยเก็บรายละเอียดการซื้อและภาษีไว้ตรวจสอบ ส่วนการนำไปลดหย่อนภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ต้องดูว่ามีมาตรการใดเปิดใช้ในช่วงนั้นหรือไม่ และเอกสารกับสินค้าตรงตามเงื่อนไขหรือเปล่า การมีใบกำกับภาษีไม่ได้ทำให้ลดหย่อนได้โดยอัตโนมัติ

ใบเสร็จกับใบกำกับภาษีเป็นใบเดียวกันได้ไหม

ได้ ถ้าเอกสารฉบับนั้นมีข้อความและรายการครบตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง โดยใบเสร็จรับเงินทำหน้าที่เป็นหลักฐานการรับเงิน ส่วนใบกำกับภาษีทำหน้าที่เป็นหลักฐานเกี่ยวกับ VAT จึงเป็นคนละหน้าที่กัน แม้จะรวมอยู่บนกระดาษแผ่นเดียวกันได้

ก่อนออกจากร้าน ลองตรวจชื่อผู้ซื้อ ที่อยู่ รายการ ราคา และจำนวนภาษีให้ตรงกับการซื้อ หากข้อมูลผิดหรือเอกสารสูญหายควรติดต่อผู้ออกโดยเร็ว เพื่อดำเนินการแก้ไขหรือขอใบแทนตามหลักเกณฑ์ การเก็บเอกสารให้ถูกตั้งแต่ต้นช่วยให้ตรวจสอบย้อนหลังและใช้สิทธิที่มีได้สะดวกขึ้น