สัตว์ชนิดใดคร่าชีวิตมนุษย์มากที่สุดในโลก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าให้นึกถึงสัตว์ที่คร่าชีวิตคน ภาพแรกของหลายคนอาจเป็นฉลามที่มีฟันแหลมคม งูพิษที่ซ่อนตัวอยู่ในพงหญ้า หรือสัตว์นักล่าตัวใหญ่ในป่า แต่จำนวนผู้เสียชีวิตทั่วโลกบอกเล่าเรื่องที่ต่างออกไป

การเปรียบเทียบเช่นนี้ต้องนับให้ชัดก่อนว่า รวมเฉพาะการทำร้ายโดยตรง หรือรวมสัตว์ที่นำเชื้อโรคมาสู่คนด้วย เพราะสัตว์บางชนิดไม่ได้ฆ่าด้วยเขี้ยวหรือกรงเล็บ แต่เป็นตัวกลางที่ทำให้โรคแพร่กระจาย

เมื่อรวมการเสียชีวิตจากโรคที่สัตว์เป็นพาหะด้วย ยุงคือกลุ่มสัตว์ที่คร่าชีวิตมนุษย์มากที่สุดในแต่ละปี จากการรวบรวมของ Our World in Data ซึ่งประเมินข้อมูลปี 2023 พบผู้เสียชีวิตจากโรคที่ยุงเป็นพาหะประมาณ 760,000 คนทั่วโลก ตัวเลขนี้เป็นการประมาณและรวมโรคหลายชนิด ไม่ใช่จำนวนคนที่ตายจากแผลยุงกัดโดยตรง

ทำไมยุงตัวเล็กจึงอันตรายได้มากขนาดนี้

ยุงบางชนิดรับเชื้อจากคนหรือสัตว์ที่ติดเชื้อระหว่างดูดเลือด แล้วนำเชื้อไปแพร่ต่อเมื่อกัดครั้งถัดไป โรคที่แพร่ได้ขึ้นอยู่กับชนิดของยุงและเชื้อ เช่น ยุงก้นปล่องเป็นพาหะของเชื้อมาลาเรีย ส่วนยุงลายเป็นพาหะของไวรัสไข้เลือดออก

ยุงทุกตัวไม่ได้มีเชื้อ และการถูกกัดแต่ละครั้งไม่ได้หมายความว่าจะป่วยเสมอไป แต่เมื่อมีคนจำนวนมากอยู่ในพื้นที่ที่โรคแพร่ระบาด จำนวนผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตรวมกันจึงสูงมาก

มาลาเรียเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตจากโรคที่ยุงเป็นพาหะ องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ประเมินว่าในปี 2024 ทั่วโลกมีผู้ป่วยมาลาเรียประมาณ 282 ล้านราย และเสียชีวิตประมาณ 610,000 คน ตัวเลขนี้นับเฉพาะโรคมาลาเรีย ยังไม่รวมผู้เสียชีวิตจากโรคอื่นที่ยุงแพร่เชื้อ

ภาระของโรคไม่ได้กระจายเท่ากันทั่วโลก WHO ระบุว่าภูมิภาคแอฟริกามีผู้เสียชีวิตจากมาลาเรียราว 95% ของทั่วโลกในปี 2024 และเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก การเข้าถึงมุ้งป้องกันยุง การตรวจหาเชื้อ และการรักษาอย่างรวดเร็วจึงมีความสำคัญมาก

แล้วสัตว์ชนิดอื่นล่ะ

ในการเปรียบเทียบเดียวกัน Our World in Data ประเมินว่างูทำให้คนเสียชีวิตประมาณ 100,000 คนต่อปี ส่วนสุนัขมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตจำนวนมากจากโรคพิษสุนัขบ้า ตัวเลขของสัตว์แต่ละชนิดมีความไม่แน่นอนต่างกัน โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกลที่การบันทึกสาเหตุการเสียชีวิตอาจไม่ครบถ้วน

ข้อมูลชุดนี้ยังนับมนุษย์เป็นสัตว์ด้วย โดยประมาณการเสียชีวิตจากความรุนแรงระหว่างมนุษย์ไว้ราว 600,000 คนในปี 2023 จึงยังต่ำกว่าประมาณการของยุงในชุดข้อมูลเดียวกัน ส่วนคำถามที่ว่าอะไรคร่าชีวิตคนมากที่สุดตลอดประวัติศาสตร์ ยังตอบเป็นตัวเลขแน่นอนไม่ได้จากข้อมูลรายปีเหล่านี้

ลดความเสี่ยงใกล้ตัวได้อย่างไร

การป้องกันเริ่มจากลดโอกาสถูกยุงกัด เช่น ติดมุ้งลวด นอนในมุ้งเมื่ออยู่ในพื้นที่เสี่ยง ใช้ผลิตภัณฑ์ไล่ยุงตามฉลาก และสวมเสื้อผ้าที่ช่วยปกปิดผิวหนัง รวมถึงเทน้ำขังและปิดภาชนะเก็บน้ำเพื่อลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงบางชนิด

หากมีไข้หลังเดินทางไปพื้นที่ที่มีมาลาเรีย ควรไปพบแพทย์และแจ้งประวัติการเดินทาง เพราะการตรวจและรักษาแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความรุนแรงของโรคได้ ส่วนผู้ที่กำลังจะเดินทางไปพื้นที่เสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์ล่วงหน้าเรื่องการป้องกันที่เหมาะกับจุดหมาย