อาการตาลายเป็นอย่างไรและเกิดจากอะไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นั่งอ่านหนังสืออยู่ดี ๆ ตัวอักษรก็ดูพร่าไปหมด หรือบางครั้งลุกจากที่นอนแล้วภาพตรงหน้ามืดวูบ จนต้องรีบนั่งลง อาการทั้งสองแบบนี้หลายคนเรียกรวม ๆ ว่า “ตาลาย” แต่ความรู้สึกที่เกิดขึ้นอาจไม่เหมือนกัน

บางคนมองเห็นไม่ชัดเหมือนมีหมอกบัง บางคนเห็นภาพซ้อน เห็นจุดลอยไปมา หรือรู้สึกหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม การสังเกตว่าเห็นแบบไหนและเกิดขึ้นตอนไหนจึงช่วยให้เล่าอาการกับแพทย์ได้ชัดขึ้น

ตาลายไม่ใช่ชื่อโรคเฉพาะ แต่เป็นคำเรียกอาการที่มีได้หลายสาเหตุ ตั้งแต่ปัญหาสายตาและความดันโลหิตเปลี่ยนเมื่อลุกขึ้น ไปจนถึงความผิดปกติของดวงตาหรือระบบประสาท จึงบอกสาเหตุจากคำว่าตาลายเพียงคำเดียวไม่ได้

ภาพพร่าหลังใช้สายตา อาจพบร่วมกับอาการล้าตาหรือปัญหาสายตา เช่น สายตาสั้นหรือสายตาเอียง ซึ่งทำให้แสงที่เข้าสู่ตาโฟกัสบนจอประสาทตาได้ไม่ชัด บางคนจึงต้องหรี่ตาหรือขยับสิ่งที่อ่านให้ใกล้ขึ้น หากพักแล้วอาการไม่ดีขึ้นหรือเกิดซ้ำ ควรตรวจสายตาและดวงตา

อีกลักษณะหนึ่งคือเห็นแสงวูบวาบ เส้นหยัก หรือจุดสว่าง บางรายอาจเกี่ยวข้องกับไมเกรน แต่ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นไมเกรน โดยเฉพาะเมื่อเพิ่งเกิดครั้งแรก หรือการมองเห็นเปลี่ยนไปอย่างฉับพลัน เพราะอาการลักษณะนี้อาจมีสาเหตุอื่นที่ต้องตรวจ

หน้ามืดตอนลุกเร็ว อาจเกิดจากความดันโลหิตลดลงเมื่อเปลี่ยนท่า เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงชั่วคราว จึงรู้สึกโคลงเคลง ภาพมัวหรือมืดวูบ บางคนอาจเป็นลมได้ หากเริ่มมีอาการให้รีบนั่งหรือนอนในที่ปลอดภัย แล้วค่อยเปลี่ยนท่าช้า ๆ เมื่อดีขึ้น หากเป็นบ่อยควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

เวลาตาลาย ลองหยุดกิจกรรมและสังเกตว่าเป็นตาข้างเดียวหรือสองข้าง นานเท่าไร เกิดขณะลุกยืนหรือขณะใช้สายตา และมีปวดตา ปวดศีรษะ หรือเวียนศีรษะร่วมด้วยหรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินได้ตรงขึ้น ระหว่างที่ยังมองเห็นไม่ชัดควรงดขับรถ

อาการบางอย่างต้องไปห้องฉุกเฉินทันที ได้แก่ มองไม่เห็นหรือการมองเห็นลดลงอย่างฉับพลัน เห็นภาพซ้อนเฉียบพลัน หรือมีอาการร่วมอย่างหน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรือปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน แม้อาการจะหายไปแล้วก็ควรได้รับการประเมินเร่งด่วน

หากเห็นจุดดำลอยเพิ่มขึ้นฉับพลัน เห็นแสงแฟลช หรือมีเงาดำเหมือนม่านบังภาพ ให้รีบพบจักษุแพทย์หรือไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของจอประสาทตาฉีกขาดหรือหลุดลอก ส่วนอาการปวดตารุนแรง ตาแดง และมองมัวก็ต้องรีบตรวจเช่นกัน

สำหรับอาการที่ไม่ฉับพลันแต่เป็นซ้ำ เป็นต่อเนื่อง หรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรนัดพบแพทย์หรือจักษุแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ การบอกลักษณะภาพที่เห็นและช่วงเวลาที่เกิดอาการช่วยได้มากกว่าการบอกเพียงว่า “ตาลาย”