น้ำกระท่อมออกฤทธิ์ต่อร่างกายอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนดื่มน้ำกระท่อมแล้วบอกว่ารู้สึกตื่นตัว ทำงานได้นานขึ้น ขณะที่บางคนกลับรู้สึกผ่อนคลายหรือง่วง จึงชวนสงสัยว่าน้ำจากใบไม้ชนิดนี้ไปทำอะไรกับร่างกายกันแน่

ใบกระท่อมมีสารหลายชนิด เมื่อนำมาต้มหรือชง สารบางส่วนจะละลายออกมาอยู่ในน้ำ ปริมาณสารที่ได้รับจากแต่ละแก้วจึงไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับใบที่ใช้และวิธีเตรียม

คำตอบคือ สารในกระท่อมออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทและสมอง โดยสารสำคัญอย่างไมทราไจนีนและ 7-ไฮดรอกซีไมทราไจนีนสามารถจับกับตัวรับโอปิออยด์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการรับรู้ความเจ็บปวดและความรู้สึกต่าง ๆ ในร่างกาย กระท่อมจึงอาจทำให้รู้สึกตื่นตัวได้ และอาจทำให้รู้สึกผ่อนคลายหรือง่วงได้เช่นกัน

ทำไมบางคนถึงรู้สึกมีแรง?

ผู้ใช้บางคนรายงานว่ารู้สึกกระปรี้กระเปร่า เหนื่อยน้อยลง และมีสมาธิกับงานมากขึ้น แต่อาการที่รู้สึกได้นี้ไม่ได้หมายความว่าร่างกายได้รับพลังงานเพิ่มเหมือนการกินอาหาร และบางคนอาจมีใจสั่นหรือหัวใจเต้นเร็วร่วมด้วย

ในอีกด้านหนึ่ง กระท่อมอาจทำให้ผ่อนคลาย บรรเทาความเจ็บปวด หรือทำให้ง่วงและสับสนได้ ผลที่เกิดขึ้นแตกต่างกันตามปริมาณ ความเข้มข้นของน้ำกระท่อม ร่างกายของแต่ละคน และสารอื่นที่รับร่วมกัน จึงไม่อาจบอกได้ว่าน้ำกระท่อมหนึ่งแก้วจะออกฤทธิ์เหมือนกันทุกคน

ผลข้างเคียงที่พบได้

นอกจากความรู้สึกตื่นตัวหรือผ่อนคลายแล้ว ยังมีรายงานอาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ ง่วง และท้องผูก ส่วนอาการรุนแรงที่พบได้น้อย ได้แก่ ชัก ความดันโลหิตสูง และปัญหาเกี่ยวกับตับ

การดื่มเป็นประจำอาจทำให้เกิดการพึ่งพาได้ เมื่อหยุดดื่ม บางคนอาจมีอาการถอน เช่น กระสับกระส่าย นอนไม่หลับ ปวดเมื่อย หรือหงุดหงิด หากเริ่มรู้สึกว่าต้องดื่มเพื่อให้ทำงานหรือใช้ชีวิตได้ตามปกติ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม

การผสมกับสารอื่นเพิ่มความเสี่ยง โดยเฉพาะแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ ยาแก้ไอที่มีสารออกฤทธิ์กดประสาท หรือยาและสารเสพติดอื่น ๆ มีรายงานอาการรุนแรงและการเสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับการใช้กระท่อมร่วมกับสารอื่น นอกจากนี้ น้ำกระท่อมที่ซื้อมาอาจมีส่วนผสมหรือความเข้มข้นที่ผู้ดื่มไม่ทราบแน่ชัด

หากหลังดื่มมีอาการซึมมาก ปลุกไม่ตื่น หายใจช้า หายใจลำบาก หรือชัก ให้โทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน และแจ้งเจ้าหน้าที่ว่าดื่มอะไรไปบ้าง หากมีอาการผิดปกติอื่นหรือกำลังกินยาประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้กระท่อม

น้ำกระท่อมจึงไม่ได้กระตุ้นแค่ความรู้สึกตื่นตัว แต่มีสารที่ส่งผลต่อระบบประสาทหลายด้าน ทั้งความรู้สึกเจ็บปวด ความง่วง และการรับรู้ ผลระยะยาวและปฏิกิริยากับยาบางชนิดยังมีข้อมูลไม่ครบ จึงไม่ควรมองว่าเป็นเครื่องดื่มที่ไม่มีผลต่อร่างกาย