สัตว์ชนิดไหนมีอายุยืนที่สุดในโลก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าถามว่าสัตว์อะไรอายุยืน หลายคนน่าจะนึกถึงเต่าตัวใหญ่ที่อยู่มานานกว่าคนหลายรุ่น หรือไม่ก็วาฬที่ใช้ชีวิตอยู่ในทะเลมานับร้อยปี แต่เมื่อมองลงไปในทะเลลึก ยังมีสัตว์อีกกลุ่มที่อายุอาจยาวนานกว่านั้นมาก

คำตอบที่น่าสนใจที่สุดตัวหนึ่งคือ ฟองน้ำแก้วทะเลลึก Monorhaphis chuni นักวิจัยเคยประเมินว่าตัวอย่างหนึ่งอาจมีอายุราว 11,000 ปี โดยมีความคลาดเคลื่อนประมาณ 3,000 ปี ตัวเลขนี้เป็นการประมาณจากโครงสร้างของฟองน้ำและข้อมูลสภาพทะเลในอดีต จึงไม่ใช่การนับปีเกิดที่แน่นอน

ฟองน้ำทะเลเป็นสัตว์ แม้หน้าตาจะไม่เหมือนสัตว์ที่เราคุ้นเคย มันเกาะอยู่กับที่และกรองอนุภาคอาหารจากน้ำ ตัวอย่างที่ศึกษามีโครงสร้างซิลิกายาวคล้ายแท่ง นักวิจัยใช้ข้อมูลจากโครงสร้างนี้ช่วยย้อนรอยช่วงเวลาที่มันเติบโต

ถ้ายึดตามผลประมาณดังกล่าว ฟองน้ำตัวนี้นับเป็นหนึ่งในสัตว์ที่อายุยืนที่สุดเท่าที่มีการศึกษา แต่ยังบอกไม่ได้แน่ชัดว่ามันเป็นสัตว์ที่อายุมากที่สุดในโลก เพราะทะเลลึกยังมีสัตว์อีกมากที่มนุษย์ไม่เคยสำรวจ และสัตว์แต่ละชนิดก็มีวิธีประเมินอายุต่างกัน

ปะการังดำก็อยู่ได้นานหลายพันปี

อีกตัวอย่างมาจากทะเลลึกใกล้ฮาวาย องค์การบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งสหรัฐฯ หรือ NOAA อธิบายว่า นักวิจัยใช้การหาอายุด้วยคาร์บอนจากโครงสร้างของปะการังดำสกุล Leiopathes และประเมินว่าโคโลนีหนึ่งมีอายุประมาณ 4,265 ปี

คำว่าโคโลนีสำคัญตรงที่ปะการังซึ่งเราเห็นคล้ายกิ่งไม้ประกอบด้วยสัตว์ตัวเล็ก ๆ เรียกว่าโพลิป โพลิปเพิ่มจำนวนและสร้างโครงสร้างร่วมกัน โพลิปแต่ละตัวอาจมีอายุเพียงไม่กี่ปี ขณะที่โคโลนีดำรงอยู่ต่อเนื่องได้นานกว่ามาก ดังนั้นอายุของโคโลนีจึงไม่เท่ากับอายุของโพลิปตัวเดียว

หอยอายุ 507 ปี และฉลามที่มีชีวิตหลายศตวรรษ

ถ้าอยากเทียบกับสัตว์ที่รูปร่างคุ้นตากว่า มีหอยทะเลชนิด Arctica islandica ตัวหนึ่งซึ่งนักวิจัยเก็บขึ้นมานอกชายฝั่งไอซ์แลนด์ในปี 2006 มันได้รับชื่อเล่นว่า “หมิง” หลังตรวจสอบวงการเติบโตบนเปลือกอีกครั้ง นักวิจัยประเมินว่ามันมีอายุ 507 ปี Guinness World Records บันทึกหอยตัวนี้ไว้ในกลุ่มสัตว์ที่ไม่ได้อยู่เป็นโคโลนี

ส่วนในกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลัง ฉลามกรีนแลนด์เป็นเจ้าของสถิติที่รู้จักกัน นักวิทยาศาสตร์ศึกษาสารในเลนส์ตาของฉลามและประเมินว่าฉลามตัวเมียขนาดประมาณ 5 เมตรตัวหนึ่งมีอายุอยู่ในช่วง 272–512 ปี ตามข้อมูลของ NOAA ช่วงตัวเลขกว้างเพราะวิธีนี้ให้ค่าโดยประมาณ ไม่สามารถระบุอายุแน่นอนได้ถึงปี

ฉลามชนิดนี้เติบโตช้าและอาจใช้เวลามากกว่าหนึ่งศตวรรษกว่าจะโตพอสืบพันธุ์ การติดเครื่องมือประมงโดยไม่ได้ตั้งใจจึงเป็นเรื่องที่น่ากังวล เพราะเมื่อสูญเสียฉลามโตเต็มวัยไป ประชากรอาจต้องใช้เวลานานในการทดแทน

เมื่อมีคนบอกว่าสัตว์อายุยืนที่สุดคือหอย ฉลาม หรือปะการัง จึงควรถามต่อว่าเขากำลังนับสัตว์กลุ่มไหนและวัดอายุอย่างไร หากรวมผลประมาณของฟองน้ำทะเลลึกด้วย ตัวอย่าง Monorhaphis chuni ที่อาจมีอายุราว 11,000 ปีเป็นตัวเลขที่ยาวนานที่สุดในบรรดาตัวอย่างข้างต้น ส่วนตัวเลขของหอย ฉลาม และปะการัง ต่างก็เล่าเรื่องอายุยืนในคนละขอบเขตกัน