ประเทศไหนมีปัญหาเชื้อโรคปนเปื้อนในอาหารมากที่สุด

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นข่าวคนท้องเสียจากอาหาร หลายคนอาจนึกถึงประเทศที่มีร้านอาหารริมทางเยอะ หรือประเทศที่อากาศร้อน แต่การจะบอกว่าอาหารของประเทศไหนมีเชื้อโรคปนเปื้อนมากที่สุด ต้องมีข้อมูลตรวจอาหารที่เก็บด้วยวิธีเดียวกันจากทุกประเทศ ซึ่งไม่ใช่ข้อมูลชุดเดียวกับจำนวนคนป่วย

คำตอบที่ตรงที่สุดคือ ยังระบุประเทศอันดับหนึ่งด้านเชื้อโรคปนเปื้อนในอาหารจากข้อมูลที่มีไม่ได้ แต่ถ้าดูตัวชี้วัดที่ใกล้เคียงอย่างภาระโรคจากอาหาร งานประมาณการขององค์การอนามัยโลกพบว่า ภูมิภาคแอฟริกาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นพื้นที่ที่มีภาระโรคสูง โดยตัวเลขนี้ครอบคลุมทั้งเชื้อก่อโรคและสารเคมีบางชนิด จึงไม่ใช่อันดับการตรวจพบเชื้อในอาหารโดยตรง

งานวิจัยที่จัดทำร่วมกับผู้เชี่ยวชาญขององค์การอนามัยโลก ประเมินข้อมูลปี 2564 จากอันตรายในอาหาร 42 ชนิด พบว่าอัตราการเจ็บป่วยต่อประชากรสูงอยู่ในกลุ่มประเทศบางส่วนของภูมิภาคแอฟริกาและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลที่ออกมาเป็นภาพรวมของกลุ่มประเทศ ไม่ได้หมายความว่าทุกประเทศหรืออาหารทุกจานในภูมิภาคนั้นมีความเสี่ยงเท่ากัน

ส่วนงานอีกฉบับที่ดูเฉพาะเชื้อก่อโรคท้องร่วง 14 กลุ่ม พบว่าภูมิภาคแอฟริกามีภาระโรคจากการรับเชื้อผ่านอาหารสูงที่สุด โดยประเมินที่ประมาณ 773.5 ปีสุขภาวะที่สูญเสียต่อประชากร 100,000 คนในปี 2564 ตัวเลขนี้รวมผลจากการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตก่อนวัย จึงไม่ใช่จำนวนผู้ป่วย 773 คน และไม่ใช่ร้อยละของอาหารที่ตรวจพบเชื้อ

องค์การอนามัยโลกมีข้อมูลประมาณการระดับประเทศให้ศึกษาเพิ่มเติม แต่การหาว่าอาหารของประเทศใดปนเปื้อนเชื้อมากที่สุดยังต้องกำหนดก่อนว่าจะวัดเชื้อชนิดไหน ตรวจอาหารประเภทใด และเก็บตัวอย่างอย่างไร ผลประมาณการโรคมีความไม่แน่นอน และการนับเฉพาะผู้ป่วยที่ถูกรายงานก็อาจสะท้อนความแตกต่างของระบบตรวจหาโรคได้ด้วย

สำหรับประเทศไทย ข้อมูลเหล่านี้ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าอาหารไทยอยู่ในอันดับใดของโลกด้านการปนเปื้อนเชื้อ ความเสี่ยงเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ขั้นตอนผลิต ขนส่ง เก็บรักษา ไปจนถึงตอนปรุงและเสิร์ฟ แม้อาหารจะดูสะอาดหรือมีกลิ่นปกติ ก็ไม่ได้รับประกันว่าปลอดเชื้อ

ลดความเสี่ยงได้จากวิธีเตรียมอาหาร ล้างมือด้วยสบู่ก่อนปรุงและก่อนกิน ใช้น้ำสะอาดล้างผักผลไม้ แยกเนื้อดิบออกจากอาหารพร้อมกิน และแยกเขียงหรืออุปกรณ์เพื่อลดการปนเปื้อนข้ามกัน เนื้อสัตว์ ไข่ และอาหารทะเลควรปรุงให้สุกทั่วถึง

อาหารปรุงสุกที่ยังไม่กินควรเก็บอย่างเหมาะสม ไม่วางทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องเป็นเวลานาน และอุ่นให้ร้อนทั่วถึงก่อนกินอีกครั้ง โดยเฉพาะอาหารสำหรับเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งอาจป่วยรุนแรงได้ง่ายกว่า

เวลาเลือกซื้ออาหาร ลองสังเกตความสะอาดของผู้ปรุง ภาชนะ น้ำที่ใช้ และการเก็บอาหาร เลือกอาหารที่ปรุงสุกใหม่หรือเก็บในอุณหภูมิที่เหมาะสม แม้จะมองไม่เห็นเชื้อด้วยตาเปล่า แต่นิสัยเหล่านี้ช่วยลดโอกาสรับเชื้อได้ ไม่ว่าจะกินอยู่ประเทศไหนก็ตาม