พฤติกรรมแบบไหนเข้าข่ายบูลลี่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เพื่อนในกลุ่มเรียกใครคนหนึ่งด้วยฉายาที่เจ้าตัวไม่ชอบ ทุกคนหัวเราะ เจ้าตัวบอกหลายครั้งแล้วว่าไม่ตลก แต่วันต่อมาก็ยังถูกเรียกเหมือนเดิม แบบนี้เป็นการหยอกกันหรือเริ่มเข้าข่ายบูลลี่?

คำว่า “บูลลี่” ถูกใช้กับเหตุการณ์หลายแบบ ตั้งแต่การล้อรูปร่างไปจนถึงการรุมด่าในโลกออนไลน์ การดูเพียงว่าคนพูดตั้งใจให้ขำหรือไม่ อาจทำให้เรามองข้ามสิ่งที่คนถูกกระทำกำลังเจอ

พฤติกรรมที่เข้าข่ายบูลลี่มักมีการทำร้ายหรือก้าวร้าวที่อีกฝ่ายไม่ต้องการ มีความเสียเปรียบด้านอำนาจ และเกิดซ้ำหรือมีแนวโน้มจะเกิดซ้ำ ตามคำอธิบายของ StopBullying.gov ซึ่งใช้กับการรังแกในกลุ่มเด็กวัยเรียน อำนาจในที่นี้อาจเป็นความแข็งแรง จำนวนคน ความนิยม หรือการที่อีกฝ่ายรู้สึกว่าโต้ตอบและปกป้องตัวเองได้ยาก

ฉายาที่เจ้าตัวขอให้หยุดแล้วแต่ยังถูกเรียกต่อ โดยเฉพาะเมื่อคนทั้งกลุ่มร่วมล้อจนเจ้าตัวไม่กล้าโต้ตอบ จึงเป็นตัวอย่างที่น่ากังวลและอาจเข้าข่ายบูลลี่ได้

บูลลี่เกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ และไม่ได้มีแค่การลงไม้ลงมือ

• ทางคำพูด เช่น ล้อรูปร่าง สีผิว ความพิการ ฐานะ หรือเรื่องครอบครัวซ้ำ ๆ เพื่อให้เสียหน้า รวมถึงด่าและข่มขู่

• ทางร่างกาย เช่น ผลัก ตี ขัดขา แย่งหรือทำลายของ โดยผู้ถูกกระทำเสียเปรียบและถูกทำซ้ำหรือมีแนวโน้มจะถูกทำอีก

• ทางสังคม เช่น ตั้งใจปล่อยข่าวลือ ชวนคนอื่นเมิน หรือกีดกันใครคนหนึ่งออกจากกลุ่มอย่างต่อเนื่องเพื่อให้โดดเดี่ยว

• ทางออนไลน์ เช่น ส่งข้อความคุกคามซ้ำ ๆ เอาภาพที่ทำให้อับอายไปเผยแพร่ หรือสร้างบัญชีปลอมมาแกล้ง ตามตัวอย่างที่ยูนิเซฟอธิบายไว้

การไม่ชวนใครไปกินข้าวครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นการบูลลี่เสมอไป แต่ถ้ามีการนัดกันกีดกันคนเดิมซ้ำ ๆ พร้อมชักชวนให้คนอื่นไม่คุยด้วย ก็ควรมองเหตุการณ์ทั้งหมดประกอบกัน

แล้วถ้าทะเลาะกันครั้งเดียวล่ะ? การเห็นต่างหรือทะเลาะกันระหว่างคนที่ไม่ได้มีความได้เปรียบเสียเปรียบกัน ไม่จำเป็นต้องเป็นบูลลี่ตามนิยามข้างต้น แต่การด่า ข่มขู่ ทำร้าย หรือเผยแพร่ภาพส่วนตัว แม้เกิดเพียงครั้งเดียวก็อาจร้ายแรงและต้องได้รับการช่วยเหลือทันที ไม่ต้องรอให้เกิดซ้ำก่อน

ในโลกออนไลน์ โพสต์ครั้งเดียวอาจถูกแชร์ต่อหรือเปิดดูซ้ำได้ จึงควรดูทั้งผลกระทบและสิ่งที่เกิดขึ้นต่อจากนั้น รวมถึงรีบช่วยหยุดการเผยแพร่ ไม่ว่าท้ายที่สุดจะเรียกเหตุการณ์นั้นว่าบูลลี่หรือไม่

ส่วนการให้คำแนะนำ เช่น บอกเพื่อนว่างานมีจุดผิดพร้อมช่วยอธิบาย ต่างจากการหยิบความผิดพลาดมาประจานซ้ำ ๆ ต่อหน้าคนอื่น ลองดูทั้งคำพูด วิธีพูด ความสัมพันธ์ และสิ่งที่เกิดขึ้นหลังอีกฝ่ายบอกว่าไม่สบายใจ

เมื่อเจอกับตัวเองหรือเห็นคนอื่นถูกกระทำ หากปลอดภัยพอ อาจบอกให้หยุดอย่างชัดเจนและถอยออกจากสถานการณ์ จากนั้นเล่าให้คนที่ไว้ใจฟัง เช่น คนในครอบครัว ครู หัวหน้างาน หรือฝ่ายบุคคล พร้อมบอกว่าเกิดอะไรขึ้น ที่ไหน เมื่อไร และมีใครเห็นบ้าง

หากเกิดทางออนไลน์ ยูนิเซฟแนะนำให้เก็บหลักฐาน เช่น ภาพหน้าจอหรือข้อความ แล้วพิจารณาบล็อกและรายงานผ่านแพลตฟอร์ม ส่วนคนที่เห็นเหตุการณ์ช่วยได้ด้วยการไม่ส่งต่อเนื้อหาที่ทำให้อีกฝ่ายอับอาย รับฟัง และอยู่เป็นเพื่อนเมื่อเขาต้องการขอความช่วยเหลือ หากมีอันตรายเร่งด่วนให้ติดต่อหน่วยฉุกเฉินหรือตำรวจ

การบอกว่า “ล้อเล่น” ไม่ได้ทำให้ความเจ็บปวดหายไป เมื่ออีกฝ่ายบอกว่าไม่โอเค สิ่งที่ทำได้ทันทีคือหยุด รับฟัง และไม่ทำซ้ำ