ทำไมเงินจำนวนเท่าเดิมจึงซื้อของได้น้อยลง เมื่อเวลาผ่านไป 10 ปี ?

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ทำไมเงิน 100 บาทที่เคยใช้ซื้ออาหารได้หลายอย่างในอดีต เมื่อเวลาผ่านไปกลับซื้อของได้น้อยลงหรือทำไมเงินเดือนที่เพิ่มขึ้นทุกปีจึงไม่ได้ทำให้เรารู้สึกว่ามีเงินเหลือมากขึ้นเสมอไป ?

หนึ่งในคำอธิบายสำคัญคือ “เงินเฟ้อ” ซึ่งหมายถึงการเพิ่มขึ้นของระดับราคาสินค้า และบริการโดยทั่วไปอย่างต่อเนื่อง เมื่อราคาสินค้า และบริการสูงขึ้น เงินจำนวนเท่าเดิมจึงสามารถซื้อสินค้า และบริการได้น้อยลง หากรายได้ของเราไม่ได้เพิ่มขึ้นทันกับค่าครองชีพ อำนาจซื้อก็อาจลดลงได้

▪️เงินเฟ้อคืออะไร ?

เงินเฟ้อไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกชนิดต้องขึ้นราคาในเวลาเดียวกัน แต่หมายถึงการเปลี่ยนแปลงของระดับราคาโดยรวมที่วัดจากสินค้า และบริการหลายประเภท

ตัวอย่างเช่น หากราคาสินค้าในหลายหมวดเพิ่มขึ้น ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องดื่ม ค่าเดินทางหรือบริการบางประเภท ผู้บริโภคก็อาจต้องใช้เงินมากขึ้น เพื่อซื้อของในปริมาณใกล้เคียงกับเดิม

อย่างไรก็ตาม ราคาสินค้าแต่ละชนิดอาจเพิ่มขึ้น ลดลงหรือคงที่ได้ ขึ้นอยู่กับต้นทุนการผลิต ความต้องการซื้อ ปริมาณสินค้าในตลาด และปัจจัยอื่นๆ

หน่วยงานด้านเศรษฐกิจมักใช้ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) เพื่อวัดการเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้า และบริการที่ครัวเรือนใช้จ่าย โดยนำราคาในช่วงเวลาหนึ่งมาเปรียบเทียบกับช่วงเวลาอ้างอิง

▪️ลองคำนวณดูว่า หากราคาสินค้าเพิ่มขึ้น 10 ปี เงิน 1,000 บาทจะซื้อของได้น้อยลงแค่ไหน ?

สมมติว่าในวันนี้ เรามีเงิน 1,000 บาท และราคาสินค้าโดยเฉลี่ยเพิ่มขึ้นทุกปีในอัตราเดียวกันเป็นเวลา 10 ปี

เพื่อให้เห็นภาพ ลองเปรียบเทียบ 2 สถานการณ์ ได้แก่ ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 2% และเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 3%

กรณีที่ 1 : ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 2%

เมื่อราคาสินค้าเพิ่มขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลา 10 ปี ราคาสินค้าโดยเฉลี่ยจะเพิ่มขึ้นประมาณ 21.9% จากระดับเริ่มต้น

สินค้าที่เคยมีราคา 1,000 บาท จึงอาจมีราคาเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1,219 บาท

หากเรายังมีเงินเพียง 1,000 บาทเท่าเดิม เงินจำนวนนี้จะซื้อสินค้าในปริมาณที่เคยซื้อได้เพียงประมาณ 82% เท่านั้น

กรณีที่ 2 : ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 3%

หากราคาสินค้าเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 3% ติดต่อกัน 10 ปี ระดับราคาโดยเฉลี่ยจะเพิ่มขึ้นประมาณ 34.4%

สินค้าที่เคยมีราคา 1,000 บาท อาจมีราคาเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1,344 บาท

ในสถานการณ์นี้ เงิน 1,000 บาทจะมีอำนาจซื้อเทียบเท่าประมาณ 744 บาท เมื่อวัดด้วยราคาสินค้าในช่วงเริ่มต้น

ตัวเลขทั้งสองกรณีเป็นเพียงตัวอย่างทางคณิตศาสตร์ ไม่ใช่การคาดการณ์เงินเฟ้อของประเทศไทยในอีก 10 ปีข้างหน้า และไม่ได้หมายความว่า สินค้าทุกชนิดจะขึ้นราคาในอัตราเดียวกัน

▪️เหตุใดเงินเฟ้อจึงเกิดขึ้น ?

เงินเฟ้ออาจเกิดจากหลายสาเหตุ และบางครั้งมีปัจจัยหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน :

1. ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น

หากราคาน้ำมัน วัตถุดิบ ค่าไฟฟ้าหรือค่าขนส่งเพิ่มขึ้น ผู้ประกอบการอาจมีต้นทุนสูงขึ้น และอาจปรับราคาสินค้า และบริการตามต้นทุนที่เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการแต่ละรายอาจเลือกจัดการต้นทุนแตกต่างกัน จึงไม่จำเป็นต้องปรับราคาสินค้าทุกชนิดในเวลาเดียวกัน

2. ความต้องการซื้อเพิ่มขึ้น

หากผู้บริโภคต้องการซื้อสินค้า และบริการมากกว่าปริมาณที่ตลาดสามารถจัดหาได้ในช่วงเวลานั้น ราคาสินค้าบางประเภทอาจปรับตัวสูงขึ้น

ตัวอย่างเช่น ในช่วงเทศกาลที่มีผู้เดินทางจำนวนมาก ราคาบริการบางประเภทอาจเพิ่มขึ้นตามความต้องการ ขณะที่สินค้าอื่นอาจไม่ได้รับผลกระทบในระดับเดียวกัน

3. ปริมาณสินค้าลดลง

ภัยแล้ง น้ำท่วม โรคระบาดในพืชหรือสัตว์  และปัญหาการขนส่ง อาจทำให้สินค้าออกสู่ตลาดลดลง เมื่อปริมาณสินค้าบางชนิดมีไม่เพียงพอต่อความต้องการ ราคาก็อาจสูงขึ้นได้

4. ปัจจัยจากต่างประเทศ

ราคาพลังงาน วัตถุดิบ และสินค้านำเข้าในตลาดโลกอาจส่งผลต่อต้นทุนของธุรกิจภายในประเทศ นอกจากนี้ อัตราแลกเปลี่ยนยังมีผลต่อราคาสินค้านำเข้าบางประเภทด้วย

▪️หากเงินเดือนเพิ่มขึ้น แต่ค่าครองชีพเพิ่มเร็วกว่าจะเกิดอะไรขึ้น ?

การมีรายได้เพิ่มขึ้นไม่ได้หมายความว่าเราจะมีอำนาจซื้อเพิ่มขึ้นเสมอไป เพราะต้องพิจารณาด้วยว่า ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นมากเพียงใด

ตัวอย่างเช่น สมมติว่าคนคนหนึ่งมีรายได้เดือนละ 20,000 บาท และได้รับการปรับเงินเดือนเพิ่มขึ้น 3% เป็น 20,600 บาท

หากค่าใช้จ่ายที่จำเป็นเพิ่มขึ้นในอัตราที่สูงกว่ารายได้ เงินที่เหลือสำหรับการออมก็อาจลดลงได้ แม้ตัวเลขเงินเดือนจะเพิ่มขึ้นก็ตาม ในทางกลับกัน หากรายได้เพิ่มขึ้นเร็วกว่าค่าใช้จ่าย บุคคลนั้นก็อาจมีเงินเหลือเก็บมากขึ้นได้

ดังนั้น การประเมินฐานะทางการเงินจึงไม่ควรดูเฉพาะจำนวนเงินที่ได้รับ แต่ควรดูอำนาจซื้อ ภาระหนี้ และค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริงร่วมด้วย

▪️เราจะรับมือกับค่าครองชีพที่สูงขึ้นได้อย่างไร ?

แม้เราไม่สามารถควบคุมราคาสินค้าทั้งหมดได้ แต่ยังสามารถปรับวิธีบริหารเงินของตัวเองได้หลายทาง

เริ่มจากการจดบันทึกรายรับ และรายจ่าย เพื่อดูว่าเงินส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับอะไร จากนั้นแยกค่าใช้จ่ายจำเป็นออกจากค่าใช้จ่ายที่สามารถลดได้

อีกวิธีหนึ่งคือ เปรียบเทียบราคาสินค้าก่อนซื้อ วางแผนมื้ออาหาร เพื่อลดการทิ้งอาหาร  และพิจารณาค่าใช้จ่ายประจำที่อาจปรับให้เหมาะสมได้ สำหรับผู้ที่มีเงินออม ควรพิจารณาเป้าหมาย ระยะเวลาที่ต้องใช้เงิน  และความเสี่ยงที่ยอมรับได้ก่อนเลือกผลิตภัณฑ์ทางการเงิน เพราะการลงทุนมีความเสี่ยง และไม่ได้รับประกันว่าจะสร้างผลตอบแทนชนะเงินเฟ้อเสมอไป

▪️เงินจำนวนเท่าเดิม อาจไม่ได้มีค่าเท่าเดิมในอนาคต

เงิน 1,000 บาทยังคงมีมูลค่าตามตัวเลขเป็น 1,000 บาท แต่สิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้คือจำนวนสินค้า และบริการที่เงินจำนวนนี้สามารถซื้อได้ เงินเฟ้อจึงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิต ตั้งแต่การซื้ออาหารในแต่ละวันไปจนถึงการวางแผนการเงินระยะยาว

การเข้าใจเรื่องอำนาจซื้อช่วยให้เรามองการเพิ่มขึ้นของรายได้ และค่าใช้จ่ายได้รอบด้านมากขึ้น และช่วยให้วางแผนการเงินโดยคำนึงถึงอนาคตได้อย่างมีเหตุผล