ตำนานพญากงพญาพานกับพระปฐมเจดีย์
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
เมื่อเดินเข้าไปในลานพระปฐมเจดีย์ที่จังหวัดนครปฐม องค์เจดีย์สีส้มขนาดใหญ่ตั้งเด่นจนต้องแหงนหน้ามอง เบื้องหลังสถานที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้มีนิทานพื้นบ้านเรื่องหนึ่งเล่าสืบต่อกันมา เป็นเรื่องของกษัตริย์ผู้หวาดกลัวคำทำนาย เด็กชายที่เติบโตโดยไม่รู้ชาติกำเนิด และการพบกันของพ่อลูกในสนามรบ
ตามตำนาน พญาพานสังหารพญากงโดยไม่รู้ว่าอีกฝ่ายคือบิดา เมื่อรู้ความจริงและสำนึกในสิ่งที่ทำ จึงสร้างเจดีย์ใหญ่สูงเท่านกเขาเหินเพื่ออุทิศแก่พ่อ ผู้เล่าเรื่องเชื่อมเจดีย์องค์นั้นเข้ากับ พระปฐมเจดีย์ ที่นครปฐม
เรื่องนี้เป็นตำนานพื้นบ้านที่มีหลายสำนวน รายละเอียดจึงต่างกันไป และไม่อาจใช้ยืนยันได้ว่าบุคคลหรือเหตุการณ์ในเรื่องเกิดขึ้นจริง หรือเป็นเหตุแห่งการสร้างเจดีย์ตามประวัติศาสตร์
คำทำนายที่ทำให้พ่อลูกจากกัน
สำนวนหนึ่งเล่าว่า พญากงผู้ครองเมืองนครไชยศรีมีพระโอรส แต่โหรทำนายว่าเด็กคนนี้มีบุญมากและวันหนึ่งจะฆ่าพระบิดา พญากงหวาดกลัวจึงสั่งให้นำพระโอรสไปประหาร
ผู้รับคำสั่งสงสารเด็ก จึงนำพระกุมารใส่พานลอยน้ำไปแทน ต่อมายายหอมพบเข้าและรับไปเลี้ยง เด็กจึงรอดชีวิตและได้รับชื่อว่า “พาน” ส่วนอีกสำนวนหนึ่งเล่าว่าเด็กถูกนำไปทิ้งในป่าก่อนที่ยายหอมจะพบ แม้ฉากต่างกัน แต่ทั้งสองสำนวนต่างให้ยายหอมเป็นผู้ช่วยชีวิตและเลี้ยงดูเด็ก
พานเติบโตขึ้นโดยไม่รู้ว่าตนเป็นลูกของใคร ในสำนวนที่เล่าแพร่หลาย เขาได้เข้าไปรับราชการและมีความสามารถจนได้รับความไว้วางใจ ต่อมาเมื่อเกิดศึกระหว่างเมือง เขาจึงต้องออกไปรบกับพญากงโดยไม่รู้ว่าผู้ที่อยู่ฝั่งตรงข้ามคือพ่อของตน
การสู้รบลงเอยด้วยการชนช้าง พญาพานเป็นฝ่ายชนะและสังหารพญากง คำทำนายที่พญากงพยายามหลีกหนีจึงเกิดขึ้นในเรื่องเล่า หลังจากนั้นพญาพานจึงได้รู้ความจริงว่ากษัตริย์ที่ตนฆ่าคือพระบิดา
ความเสียใจไม่ได้หยุดอยู่เพียงเท่านั้น ตำนานบางสำนวนเล่าว่า พญาพานโกรธยายหอมที่ไม่บอกความจริงเรื่องชาติกำเนิด จึงสั่งประหารนางด้วย ก่อนจะกลับมาสำนึกว่าได้ทำร้ายทั้งบิดาและผู้มีพระคุณที่เลี้ยงดูตนมา
เจดีย์สูงเท่านกเขาเหิน
เมื่อพญาพานปรึกษาพระผู้ทรงศีลถึงการบรรเทาบาป ท่านแนะนำให้สร้างเจดีย์ใหญ่สูงเท่านกเขาเหิน พญาพานจึงสร้างเจดีย์เพื่ออุทิศแก่พระบิดา คำว่า “สูงเท่านกเขาเหิน” เป็นถ้อยคำในตำนานที่ใช้บอกความสูงใหญ่ ไม่ใช่ตัวเลขความสูงที่วัดได้
บางสำนวนยังเล่าว่าพญาพานสร้างพระประโทณเจดีย์อีกองค์เพื่อทดแทนคุณยายหอม เรื่องจึงผูกสถานที่สำคัญในนครปฐมเข้ากับตัวละครและผลของการกระทำในนิทาน
พญากงพยายามป้องกันคำทำนายด้วยการพรากลูกออกจากตัว ขณะที่พญาพานเติบโตขึ้นโดยขาดความรู้เรื่องครอบครัว ความกลัว ความไม่รู้ และความโกรธพาเรื่องไปสู่ความสูญเสียต่อเนื่องกัน จนเมื่อมองพระปฐมเจดีย์ผ่านตำนานนี้ เราจึงเห็นทั้งสถานที่ที่ผู้คนเคารพและเรื่องเล่าที่ชาวบ้านใช้ส่งต่อความคิดเรื่องกรรม ความกตัญญู และการรู้จักยั้งอารมณ์
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
ทำไมมิจฉาชีพโทรมาแล้วเงียบ? บางสายต้องรอหลายนาทีกว่าจะมีคนพูด เรื่องนี้มีเหตุผล!
น้ำแข็งหลอดผลิตอย่างไรและทำไมจึงละลายช้ากว่าน้ำแข็งบด
ทำไมแม่น้ำเจ้าพระยาจึงเริ่มต้นที่ปากน้ำโพ
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ทำไมวัดไทยโบราณจึงหันหน้าเข้าหาน้ำหรือทิศตะวันออก
ตำนานปู่โสมเฝ้าทรัพย์กับกรุสมบัติอยุธยา
ทำไมข้าวหอมมะลิใหม่จึงหอมและนุ่มต่างจากข้าวเก่า
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!






