กลองสะบัดชัยเคยเกือบเงียบหาย ก่อนเวทีปี 2538 จุดประกายให้กลับมา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ก่อน พ.ศ. 2538 การแสดงกลองสะบัดชัยยังมีคณะผู้ตีไม่มาก บันทึกของสนั่น ธรรมธิในโครงการฟ้อนเมือง เมืองฟ้อนระบุว่า จุดฟื้นฟูสำคัญเกิดขึ้นที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ใน พ.ศ. 2538 เมื่อจัดประกวดตีกลองสะบัดชัย

กลองชนิดนี้มีบทบาททั้งในพิธีกรรมและการทหารของล้านนา ใช้ประโคมเป็นพุทธบูชาและเกี่ยวข้องกับกองทัพที่ปกป้องบ้านเมืองหรือขยายอาณาจักร เมื่ออำนาจของกษัตริย์และเจ้าเมืองลดลง กลองสะบัดชัยถูกนำไปใช้ในพิธีของวัด

กลองที่แขวนอยู่ในหอกลองของวัดมีขนาดใหญ่และเคลื่อนย้ายลำบาก ภายหลังจึงทำรุ่นเล็กให้คนสองคนหามไปกับขบวนแห่ รูปแบบที่แพร่หลายปัจจุบันมีคานหาม ตัดกลองลูกเล็กที่เรียกว่า “ลูกตุบ” ออก และมักประดับไม้แกะสลักรูปนาค ส่วนท่าตีบนเวทีก็ค่อย ๆ พัฒนาให้เคลื่อนไหวมากกว่าเดิม

เอกสารความรู้ของห้องสมุดมหาวิทยาลัยพายัพอธิบายว่า ผู้ตีกลองเคยออกท่าคล้ายตีด้วยศอก เข่า หรือเท้าโดยไม่แตะหน้ากลอง ก่อนพัฒนาเป็นการตีที่สัมผัสหน้ากลองจริง การตีแบบที่เห็นในงานแสดงปัจจุบันจึงเป็นพัฒนาการช่วงหลัง ไม่ได้เป็นท่าดั้งเดิมของกลองสะบัดชัยทุกยุค เอกสารยังระบุว่าหน่วยงานอนุรักษ์หลายแห่งช่วยส่งเสริมการแสดง และวิทยาลัยนาฏศิลป์เชียงใหม่บรรจุวิชานี้ในหลักสูตร โดยมีครูคำ กาไวย์เป็นผู้สอน

ในวาระครบรอบ 30 ปี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่จัดประกวดตีกลองสะบัดชัย พร้อมแจกกลองและอุปกรณ์ 50 ชุดให้โรงเรียนทั่วภาคเหนือ และทำวิดีโอตัวอย่างการตีให้ใช้ฝึก

การประกวดจัดวันที่ 20–22 มกราคม พ.ศ. 2538 มีคณะกลองเข้าประกวด 68 คณะ ตัวเลขนี้หมายถึงคณะที่เข้าร่วมงานครั้งนั้น ไม่ใช่จำนวนคณะกลองทั้งหมดในภาคเหนือ

จากกลองในพิธีและขบวนแห่ กลองสะบัดชัยค่อย ๆ กลายเป็นการแสดงบนเวที การประกวดปี 2538 จึงเป็นทั้งพื้นที่แสดงและจุดเริ่มให้โรงเรียนมีอุปกรณ์สำหรับฝึกต่อ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th