พยัญชนะไทย 44 ตัว แต่เสียงต้นมี 21 เสียง ตัวอักษรที่ซ้ำต่างกันตรงไหน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เวลาอ่านคำว่า “ข่า” กับ “ค่า” เราเห็นพยัญชนะต้นคนละตัว ทั้งที่เสียงพยัญชนะต้นเป็นเสียงเดียวกัน แต่เสียงวรรณยุกต์ของสองคำต่างกัน

ภาษาไทยมีรูปพยัญชนะ 44 รูป แต่มีเสียงพยัญชนะต้นที่ต่างกัน 21 เสียง ตัวเลขนี้นับเฉพาะเสียงต้น ไม่ใช่เสียงของทั้งพยางค์ จึงมีพยัญชนะหลายรูปที่ใช้แทนเสียงต้นเดียวกันได้ ตารางของ DLTV จัด ข และ ค ไว้ในกลุ่มเสียงเดียวกัน แต่ยังต้องเขียนคำตามรูปสะกดของมัน

เหตุผลที่รูปเหล่านี้ไม่ใช่ตัวซ้ำที่ตัดทิ้งได้ อยู่ที่ชั้นอักษร พยัญชนะต้นแบ่งเป็นอักษรสูง อักษรกลาง และอักษรต่ำ การอ่านวรรณยุกต์ต้องดูชั้นอักษรร่วมกับรูปวรรณยุกต์ และดูด้วยว่าพยางค์เป็นคำเป็นหรือคำตาย รวมถึงความสั้นยาวของสระในบางกรณี เพราะฉะนั้นรูปพยัญชนะจึงให้ข้อมูลเพิ่มจากเสียงต้นเพียงอย่างเดียว

ตัวอย่างเห็นได้จาก “ข่า” กับ “ค่า” ทั้งคู่เริ่มด้วยเสียง /ค/ และใช้สระอาเหมือนกัน แต่ ข เป็นอักษรสูง ส่วน ค เป็นอักษรต่ำ เมื่อใส่ไม้เอก เสียงวรรณยุกต์ของคำจึงต่างกัน ข่าเป็นเสียงเอก ส่วนค่าเป็นเสียงโท ใบความรู้ DLTV ยกการผันเสียงคู่ “คา ข่า ค่า” ไว้ให้เทียบ จะเห็นว่าการเปลี่ยนรูปพยัญชนะต้นเปลี่ยนเสียงของคำได้ แม้เสียงต้นจะเป็นกลุ่มเดียวกัน

นี่จึงเป็นเหตุผลที่การจำพยัญชนะตาม “อักษรสามหมู่” ยังมีประโยชน์ ข ช่วยบอกทั้งเสียงต้นและชั้นอักษรของคำ ส่วน ค ให้ข้อมูลคนละชั้น แม้ออกเสียงต้นกลุ่มเดียวกัน ถ้าเขียนสลับกันโดยไม่ดูรูปสะกด คำอาจเปลี่ยนเสียงหรือกลายเป็นคำที่เขียนไม่ถูก

ตัวเลข 44 ก็ไม่ได้หมายความว่าทุกตัวใช้บ่อยเท่ากัน เว็บไซต์รัฐบาลไทยระบุว่า ฃ และ ฅ ไม่ได้ใช้ในภาษาเขียนปัจจุบัน จึงมีรูปพยัญชนะที่ยังอยู่ในชุดตัวอักษรแต่แทบไม่พบในคำทั่วไป ส่วนเสียงพยัญชนะต้น 21 เสียงเป็นการนับอีกแบบหนึ่ง คือดูว่าเวลาเริ่มออกเสียงคำ มีเสียงต้นต่างกันกี่เสียง ไม่ได้นับจำนวนตัวอักษรที่ใช้เขียน

ถ้าจะอ่านหรือสะกดคำให้แม่น ให้ดูพยัญชนะต้นก่อน แล้วค่อยพิจารณาชั้นอักษรกับวรรณยุกต์ ตัวเลข 44 ต่อ 21 จึงไม่ได้บอกว่าภาษาไทยมีตัวอักษรเกินจำเป็น แต่สะท้อนว่าหนึ่งเสียงต้นอาจเขียนได้หลายรูป และรูปเหล่านั้นยังมีหน้าที่ในระบบการอ่านและการเขียน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th