ทำไมคนจังหวัดนี้ถึงนิยมไปทำงานต่างประเทศ เบื้องหลังที่มากกว่าเรื่องเงิน

ประเด็นสำคัญ

• อุดรธานีเป็นจังหวัดที่มีประวัติการส่งแรงงานไปทำงานต่างประเทศจำนวนมาก

• รายได้ โอกาสทำงาน และเครือข่ายคนรู้จักอาจมีส่วนทำให้การไปทำงานต่างประเทศเป็นทางเลือกของหลายครอบครัว

• การเดินทางไปทำงานต่างประเทศไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะอุดรธานี เพราะแรงงานจากภาคอีสานมีบทบาทสำคัญในภาพรวมของประเทศ

อุดรธานี จังหวัดที่การไปทำงานไกลบ้านไม่ใช่เรื่องใหม่

เมื่อพูดถึงคนไทยที่เดินทางไปทำงานต่างประเทศ ชื่อของจังหวัดอุดรธานีเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ปรากฏในข้อมูลของหน่วยงานรัฐมาอย่างต่อเนื่อง แต่สิ่งที่น่าพิจารณาไม่ใช่เพียงจำนวนคนที่เดินทางออกไปทำงาน หากเป็นเหตุผลที่ทำให้เส้นทางนี้กลายเป็นทางเลือกของคนในหลายครอบครัว

ข้อมูลจากกระทรวงแรงงานระบุว่า ในช่วงเดือนตุลาคม 2561 ถึงมิถุนายน 2562 อุดรธานีเป็นจังหวัดที่มีคนหางานเดินทางไปทำงานต่างประเทศมากที่สุดในช่วงเวลาที่รายงาน โดยมีการรับสมัครคนหางานผ่านสำนักงานจัดหางานจังหวัดจำนวน 6,415 คน

ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลเฉพาะช่วงเวลานั้น ไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าอุดรธานีครองอันดับหนึ่งของประเทศในทุกปี

ทำไมการไปทำงานต่างประเทศจึงเป็นทางเลือกของหลายครอบครัว

เหตุผลแรกคือรายได้และเป้าหมายของครอบครัว การไปทำงานต่างประเทศอาจเป็นช่องทางเพิ่มรายได้ เก็บเงินก้อน ชำระหนี้ หรือสร้างทุนสำหรับกลับมาประกอบอาชีพในบ้านเกิด อย่างไรก็ตาม รายได้ที่แท้จริงขึ้นอยู่กับประเทศ นายจ้าง ประเภทงาน ค่าใช้จ่าย และเงื่อนไขสัญญา จึงไม่ควรสรุปว่าทุกคนจะมีฐานะดีขึ้นหลังเดินทางไปทำงาน

เหตุผลที่สองคือเครือข่ายคนรู้จัก เมื่อมีคนในครอบครัวหรือชุมชนเคยไปทำงานต่างประเทศ ข้อมูลเกี่ยวกับการสมัครงาน การใช้ชีวิต และการเตรียมตัวอาจถูกส่งต่อให้คนรุ่นถัดไปได้ง่ายขึ้น ประเด็นนี้เป็นคำอธิบายที่มีความเป็นไปได้ แต่การจะระบุว่าเครือข่ายดังกล่าวมีอิทธิพลมากเพียงใด จำเป็นต้องมีงานวิจัยหรือข้อมูลสำรวจรองรับ

เหตุผลที่สามคือประวัติศาสตร์ของพื้นที่ ผู้ว่าราชการจังหวัดอุดรธานีเคยอธิบายผ่านรายงานข่าวว่า ประวัติศาสตร์การเป็นฐานทัพสหรัฐฯ ในอดีตอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับความคุ้นเคยด้านภาษาและการทำงานต่างประเทศของคนบางกลุ่มในพื้นที่ นี่เป็นคำอธิบายที่ช่วยให้เห็นบริบท แต่ไม่ควรตีความว่าเป็นสาเหตุเดียวที่ทำให้คนอุดรธานีเดินทางไปทำงานต่างประเทศ

ตัวเลขของอุดรธานี กับภาพใหญ่ของแรงงานไทย

รายงานของสำนักข่าวอิศราที่เผยแพร่ในเดือนกันยายน 2569 ระบุว่า อุดรธานีมีผู้เดินทางไปทำงานต่างประเทศ 7,285 คนในปี 2567 และ 8,567 คนในปี 2568 หากใช้ตัวเลขตามรายงานดังกล่าว จำนวนเพิ่มขึ้น 1,282 คน หรือประมาณ 17.6%

อย่างไรก็ตาม ควรตรวจสอบฐานข้อมูลต้นทางและนิยามการนับก่อนนำตัวเลขนี้ไปเปรียบเทียบกับจังหวัดอื่น เพราะจำนวนผู้ได้รับอนุญาต จำนวนผู้เดินทางจริง และจำนวนผู้กลับไปทำงานซ้ำ อาจเป็นคนละตัวชี้วัด

เมื่อมองภาพรวม รายงานกระทรวงแรงงานปี 2568 ระบุว่า มีแรงงานไทยเดินทางไปทำงานต่างประเทศ 69,646 คนใน 89 ประเทศทั่วโลก โดยแรงงานส่วนใหญ่มาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คิดเป็น 64.27% ของจำนวนทั้งหมด หรือประมาณ 44,762 คน

ข้อมูลนี้สะท้อนบทบาทของภาคอีสานในตลาดแรงงานต่างประเทศ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกจังหวัดในภาคมีจำนวนแรงงานเท่ากัน หรือทุกคนมีเหตุผลในการเดินทางเหมือนกัน

โอกาสสร้างตัวที่มาพร้อมต้นทุน

การทำงานต่างประเทศมีทั้งโอกาสและความเสี่ยง ตั้งแต่ค่าเดินทาง ภาระหนี้สิน ความแตกต่างด้านภาษาและวัฒนธรรม ไปจนถึงสภาพการทำงานและความปลอดภัย การสมัครผ่านช่องทางที่ถูกกฎหมาย ตรวจสอบนายจ้างและสัญญาจ้าง รวมถึงคำนวณรายได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่าย จึงเป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้การเลือกประเทศปลายทาง

ท้ายที่สุด อุดรธานีเป็นตัวอย่างของพื้นที่ที่การไปทำงานต่างประเทศมีประวัติยาวนานและมีข้อมูลรองรับ แต่การทำความเข้าใจปรากฏการณ์นี้ต้องมองมากกว่าจำนวนคน เพราะเบื้องหลังแต่ละการเดินทางมีทั้งความหวัง ภาระของครอบครัว และการตัดสินใจที่แตกต่างกัน

ในมุมของคุณ การไปทำงานต่างประเทศเป็นโอกาสสร้างอนาคตที่คุ้มค่า หรือประเทศไทยควรเร่งสร้างงานและรายได้ที่ดีขึ้นในบ้านเกิด เพื่อให้คนมีทางเลือกมากกว่าเดิม เพราะอะไร