"เปิดความลับในเรือนจำ! แดน 1 ถึงแดน 8 แตกต่างกันอย่างไร นักโทษแต่ละประเภทอยู่แดนไหน?"

   หลายคนอาจเคยเห็นภาพยนตร์หรือละครเกี่ยวกับเรือนจำ และคงเคยได้ยินคำว่า แดน 1 แดน 2 แดน 3 หรือแดน 8 ซึ่งเป็นคำเรียกพื้นที่ภายในเรือนจำที่ใช้แบ่งกลุ่มผู้ต้องขังออกจากกัน แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่า เหตุใดเรือนจำจึงต้องแบ่งออกเป็นหลายแดน และแต่ละแดนมีหน้าที่แตกต่างกันอย่างไร?

   ความจริงแล้ว การแบ่งแดนภายในเรือนจำไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อแยกพื้นที่อยู่อาศัยเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการรักษาความปลอดภัย การจำแนกผู้ต้องขัง การดูแลสุขภาพ ตลอดจนการฟื้นฟูและปรับพฤติกรรมก่อนกลับคืนสู่สังคม

วันนี้เราจะพาไปทำความรู้จักกับระบบแบ่งแดนภายในเรือนจำไทยกันค่ะ

   ทำไมเรือนจำต้องแบ่งออกเป็นหลายแดน?

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า เรือนจำแต่ละแห่งมีขนาดและระบบการบริหารจัดการแตกต่างกัน บางแห่งมีหลายแดน ขณะที่บางแห่งมีจำนวนแดนน้อยกว่า การแบ่งแดนมีจุดประสงค์เพื่อจัดกลุ่มผู้ต้องขังให้เหมาะสมกับสถานะทางกฎหมาย ลักษณะพฤติกรรม ระดับความเสี่ยง และความจำเป็นในการดูแลเป็นพิเศษ

   ทำความรู้จักพื้นที่และลักษณะการแบ่งแดนในเรือนจำ

  1. แดนแรกรับ

เป็นพื้นที่สำหรับผู้ต้องขังที่เพิ่งเข้ามาอยู่ในเรือนจำ เจ้าหน้าที่จะดำเนินการตรวจสอบข้อมูลส่วนบุคคล ประวัติ และประเมินความเหมาะสมก่อนจัดเข้าสู่พื้นที่ควบคุมตามระบบของเรือนจำ

   2. แดนกักโรค

เป็นพื้นที่สำหรับแยกผู้ต้องขังเข้าใหม่ตามมาตรการด้านสาธารณสุข เพื่อเฝ้าระวังโรคติดต่อและตรวจสอบสุขภาพก่อนเข้าสู่พื้นที่พักอาศัยร่วมกับผู้ต้องขังรายอื่น

   3. แดนผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดี

เป็นพื้นที่สำหรับผู้ต้องขังที่คดียังอยู่ระหว่างกระบวนการยุติธรรม เช่น ผู้ที่อยู่ระหว่างสอบสวนหรือพิจารณาคดี ซึ่งมีสถานะทางกฎหมายแตกต่างจากนักโทษเด็ดขาด

   4. แดนนักโทษเด็ดขาด

เป็นพื้นที่สำหรับผู้ที่มีสถานะเป็นนักโทษเด็ดขาดแล้ว โดยการจัดกลุ่มอาจพิจารณาจากลักษณะคดี กำหนดโทษ และหลักเกณฑ์การจำแนกผู้ต้องขัง

   5. แดนควบคุมความมั่นคงสูง

เป็นพื้นที่ที่มีมาตรการรักษาความปลอดภัยเข้มงวด สำหรับผู้ต้องขังที่ได้รับการประเมินว่ามีความเสี่ยงด้านความมั่นคงหรือจำเป็นต้องควบคุมเป็นพิเศษ

   6. แดนฝึกวิชาชีพ

เป็นพื้นที่หรือหน่วยงานที่จัดกิจกรรมฝึกทักษะอาชีพให้แก่ผู้ต้องขัง เช่น งานช่าง งานฝีมือ งานเกษตรกรรม และงานบริการ เพื่อให้สามารถนำความรู้ไปประกอบอาชีพหลังพ้นโทษ

  7. แดนพยาบาล

เป็นพื้นที่สำหรับดูแลผู้ต้องขังที่เจ็บป่วย ต้องได้รับการรักษา หรือจำเป็นต้องอยู่ภายใต้การดูแลด้านสุขภาพอย่างใกล้ชิด

  8. แดนฟื้นฟูและพัฒนาพฤตินิสัย

เป็นพื้นที่หรือหน่วยงานที่จัดกิจกรรมเพื่อปรับพฤติกรรม ส่งเสริมการศึกษา ฝึกระเบียบวินัย และพัฒนาทักษะชีวิต เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้ต้องขังกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างเหมาะสม

   ผู้ต้องขังทุกคนต้องผ่านครบทั้ง 8 แดนหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่จำเป็นค่ะ ผู้ต้องขังไม่ได้ต้องย้ายผ่านทุกแดนตามลำดับ เพราะการจัดให้อยู่ในพื้นที่ใดขึ้นอยู่กับสถานะทางกฎหมาย ผลการจำแนก และความจำเป็นในการดูแลของแต่ละคน

   นอกจากนี้ หมายเลขแดน 1–8 ไม่ได้มีความหมายตายตัวเหมือนกันทุกเรือนจำ บางแห่งอาจใช้หมายเลขแดนเพื่อเรียกพื้นที่พักอาศัย ขณะที่บางแห่งอาจกำหนดหน้าที่เฉพาะให้แต่ละแดนแตกต่างกันออกไป

   ซึ่งเบื้องหลังรั้วสูงและกำแพงเรือนจำ ยังมีระบบการบริหารจัดการที่ซับซ้อนกว่าที่หลายคนคิด การแบ่งแดนไม่ได้มีจุดประสงค์เพียงเพื่อควบคุมผู้ต้องขังให้อยู่ในระเบียบเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการดูแล ฟื้นฟู และเตรียมความพร้อมให้ผู้ต้องขังสามารถกลับคืนสู่สังคมได้อีกครั้ง เพราะเรือนจำไม่ได้มีหน้าที่เพียงลงโทษผู้กระทำผิด แต่ยังมีภารกิจสำคัญในการแก้ไขและพัฒนาพฤตินิสัยของผู้ต้องขังด้วย