เปิดตำนาน“นมวัวแดง”นมกล่องที่อยู่คู่คนไทยมาหลายสิบปี

หากพูดถึง “นมกล่อง” ที่อยู่คู่กับคนไทยมานาน หลายคนอาจนึกถึงกล่องนมที่มีภาพวัวแดงอันเป็นเอกลักษณ์ แต่รู้หรือไม่ว่า นมไทย-เดนมาร์ค หรือที่คนไทยคุ้นเคยในชื่อ “นมวัวแดง” มีเรื่องราวย้อนกลับไปถึงฟาร์มโคนมที่เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2505 ก่อนจะพัฒนามาสู่นมกล่องอย่างที่เราเห็นกันทุกวันนี้

เรื่องราวของนมวัวแดงไม่ได้เริ่มต้นจากโรงงานผลิตนมขนาดใหญ่ แต่เกี่ยวข้องกับ อาชีพพระราชทานการเลี้ยงโคนม และความร่วมมือระหว่างประเทศไทยกับประเทศเดนมาร์กเมื่อกว่า 60 ปีก่อน

จุดเริ่มต้นจากประเทศเดนมาร์ก

ในปี พ.ศ. 2503 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เสด็จฯ เยือนประเทศเดนมาร์ก ระหว่างการประทับที่นั่น พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรฯ ทรงสนพระราชหฤทัยในกิจการการเลี้ยงโคนมของชาวเดนมาร์กเป็นอย่างมาก

ความสนพระราชหฤทัยครั้งนั้นเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของความร่วมมือด้านวิชาการการเลี้ยงโคนมระหว่างประเทศไทยกับเดนมาร์ก ซึ่งต่อมานำไปสู่การจัดตั้งฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมในประเทศไทย องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย

จากความร่วมมือ สู่ฟาร์มโคนมที่มวกเหล็ก

ต่อมามีการสำรวจพื้นที่เพื่อจัดตั้งฟาร์มโคนมสาธิตและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนม โดยเลือกพื้นที่ที่ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี ซึ่งมีแหล่งน้ำสะอาดและอยู่ไม่ไกลจากตลาดกรุงเทพฯ

วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2504 รัฐบาลไทยและรัฐบาลเดนมาร์กได้ลงนามในสัญญาความร่วมมือช่วยเหลือทางวิชาการด้านการเลี้ยงโคนม

จากนั้น วันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2505 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรฯ และสมเด็จพระเจ้าเฟรดเดอริคที่ 9 แห่งเดนมาร์ก ทรงประกอบพิธีเปิดฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมไทย-เดนมาร์คอย่างเป็นทางการที่มวกเหล็ก นั่นเอง องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย

จากนมขวดและนมถุง สู่ “นมกล่อง”

ในช่วงแรก ผลิตภัณฑ์นมของฟาร์มโคนมไทย-เดนมาร์คไม่ได้เริ่มต้นจากกล่องแบบที่เราเห็นในปัจจุบัน เรื่องราวที่ อ.ส.ค. เผยแพร่ระบุว่า ผลิตภัณฑ์เริ่มจากนมขวดและนมถุง ก่อนพัฒนามาสู่นมกล่องในเวลาต่อมา

นมถุงในยุคหนึ่งยังใช้ภาพคอกโคประวัติศาสตร์เป็นสัญลักษณ์ จนมีคนเรียกกันว่า “นมตราบ้าน” ด้วย เส้นทางของแบรนด์จึงมีทั้งการเปลี่ยนรูปแบบบรรจุภัณฑ์และภาพจำ ก่อนจะเป็นนมไทย-เดนมาร์คตราวัวแดงที่หลายคนคุ้นเคย dpo.go.th

ดังนั้น ประวัติที่ยาวนานกว่า 60 ปีจึงหมายถึงเส้นทางจากฟาร์มโคนมและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ไม่ได้หมายความว่านมกล่องรูปแบบปัจจุบันมีมาตั้งแต่วันเปิดฟาร์ม

ทำไมต้องเป็น “วัวแดง”?

ในช่วงเริ่มต้นของฟาร์ม มีการนำเข้าโคนมพันธุ์ เรดเดน (Red Dane) จากประเทศเดนมาร์กจริง ตามเรื่องราวประวัติศาสตร์ที่ อ.ส.ค. เผยแพร่ dpo.go.th

ส่วนความหมายของวัวแดงในตราสัญลักษณ์ อ.ส.ค. อธิบายไว้ว่า ภาพแม่โคและลูกโคหันหน้าเข้าหากันสื่อถึงความรัก ความผูกพัน และความร่วมมือพึ่งพาอาศัยกัน คล้ายความสัมพันธ์ระหว่าง อ.ส.ค. กับเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม ขณะที่สีแดงสื่อถึงความเป็นสิริมงคลและความเจริญ องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย

วัวแดงจึงไม่ได้เป็นเพียงภาพบนบรรจุภัณฑ์ แต่กลายเป็นภาพจำจนคนไทยจำนวนมากเรียกนมไทย-เดนมาร์คสั้น ๆ ว่า “นมวัวแดง” ส่วนชื่อไทย-เดนมาร์คก็สะท้อนถึงความร่วมมือของสองประเทศที่อยู่เบื้องหลังเรื่องราวนี้

จากฟาร์มโคนม สู่การพัฒนาอาชีพของเกษตรกรไทย

ในช่วงแรก การพัฒนาฟาร์มโคนมไม่ได้เป็นเรื่องง่าย คนไทยยังไม่นิยมดื่มนมมากนัก เมื่อผลผลิตน้ำนมเพิ่มขึ้น ฟาร์มจึงต้องหาตลาดรองรับควบคู่กับการพัฒนาการผลิตและบรรจุภัณฑ์ dpo.go.th

การฝึกอบรมเกษตรกรและการสร้างตลาดนมจึงเป็นส่วนสำคัญของเรื่องนี้ เพราะการมีโคนมและผลิตน้ำนมได้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของเส้นทาง ยังต้องมีช่องทางให้น้ำนมไปถึงผู้บริโภคด้วย

ต่อมาในปี พ.ศ. 2514 รัฐบาลไทยได้รับโอนกิจการฟาร์มโคนมและศูนย์ฝึกอบรมการเลี้ยงโคนมไทย-เดนมาร์ค และจัดตั้งเป็นรัฐวิสาหกิจชื่อ องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย หรือ อ.ส.ค. เพื่อดำเนินบทบาทในการส่งเสริมการเลี้ยงโคนมและพัฒนาอุตสาหกรรมนมต่อไป องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย

จากวันนั้นถึงวันนี้ “วัวแดง” ยังอยู่คู่คนไทย

จากจุดเริ่มต้นที่มวกเหล็กเมื่อหลายสิบปีก่อน นมไทย-เดนมาร์คได้กลายเป็นหนึ่งในแบรนด์นมที่คนไทยคุ้นเคย

จากฟาร์มโคนม มาเป็นน้ำนมสด จากนมขวดและนมถุง จนพัฒนามาเป็นนมกล่อง เส้นทางนี้สะท้อนให้เห็นว่า กว่าจะมีนมหนึ่งกล่องวางอยู่บนชั้นสินค้า ไม่ได้มีเพียงเรื่องของการผลิต แต่ยังมีประวัติศาสตร์ของการพัฒนาอาชีพเกษตรกรและอุตสาหกรรมนมไทยอยู่เบื้องหลังด้วย