โครงกระดูกโบราณ 1,600 ปี เปิดมุมการดูแลผู้พิการในสังคมโรมัน

โครงกระดูกโบราณ 1,600 ปี เปิดมุมการดูแลผู้พิการในสังคมโรมัน

เมื่อพูดถึงโรมันโบราณ หลายคนอาจนึกถึงกองทัพ นักสู้ในสนามประลอง และสงคราม แต่หลักฐานทางโบราณคดียังช่วยเปิดมุมอื่นของชีวิตผู้คน รวมถึงคำถามว่า บุคคลที่มีความพิการได้รับการช่วยเหลือและมีพื้นที่ในชุมชนอย่างไร

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Archaeological Science: Reports ปี 2025 ศึกษาซากมนุษย์จากเมืองโบราณ เฮราเคลีย ซินติกา (Heraclea Sintica) ในประเทศบัลแกเรีย โดยเชื่อมโยงหลักฐานกับเหตุแผ่นดินไหวช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 หรือประมาณ 1,600 ปีก่อน ScienceDirect

ร่องรอยผู้เสียชีวิตในซากเมืองโบราณ

บริเวณมุมตะวันตกเฉียงใต้ของจัตุรัสโรมัน หรือฟอรัม นักโบราณคดีพบอ่างเก็บน้ำก่ออิฐหลังคาโค้งสองแห่ง พร้อมซากโครงสร้างที่พังทลายและโครงกระดูกของบุคคลหกราย

ตำแหน่งของโครงกระดูกและร่องรอยบาดเจ็บช่วยให้นักวิจัยเสนอภาพเหตุการณ์ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างภัยพิบัติ อย่างไรก็ตาม รายละเอียดว่าแต่ละคนอยู่ตรงไหนหรือพยายามทำอะไรในช่วงสุดท้าย ยังเป็นการตีความจากหลักฐาน ไม่ใช่เหตุการณ์ที่ยืนยันได้ทุกขั้นตอน ScienceDirect

โครงกระดูก 2N กับความผิดปกติแต่กำเนิด

หนึ่งในกรณีที่นักวิจัยให้ความสนใจคือบุคคลรหัส 2N ซึ่งพบความผิดปกติของกระดูกที่อาจสัมพันธ์กับ กลุ่มอาการเอเพิร์ต (Apert syndrome) การระบุภาวะนี้จึงควรใช้คำว่า “อาจเป็น” เพื่อสะท้อนข้อจำกัดของการศึกษาซากโบราณ ScienceDirect

ข้อมูลจาก MedlinePlus อธิบายว่า กลุ่มอาการเอเพิร์ตเกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน FGFR2 ลักษณะสำคัญคือรอยต่อกระดูกกะโหลกปิดก่อนเวลา ส่งผลต่อรูปศีรษะและใบหน้า รวมถึงอาจมีนิ้วมือหรือนิ้วเท้าเชื่อมติดกัน

ผู้ที่มีภาวะนี้อาจพบเพดานโหว่ ความผิดปกติของขากรรไกรและฟัน ตลอดจนปัญหาสุขภาพอื่น ๆ แต่ไม่ควรนำอาการทั้งหมดของโรคไปสรุปว่าบุคคล 2N มีครบทุกข้อ medlineplus.gov

หลักฐานที่ชวนมองเรื่องการช่วยเหลือกัน

กรณีนี้เปิดประเด็นให้ศึกษาว่า บุคคลที่มีความผิดปกติแต่กำเนิดใช้ชีวิตอยู่ในสังคมโรมันอย่างไร และอาจได้รับความช่วยเหลือจากผู้คนรอบตัวในรูปแบบใด

อย่างไรก็ตาม หลักฐานที่ตรวจสอบได้ยังไม่บอกชัดว่าใครเป็นผู้ดูแล มีการป้อนอาหารหรือช่วยเหลือมากน้อยเพียงใด และไม่สามารถใช้กรณีเดียวสรุปว่าผู้พิการทุกคนทั่วจักรวรรดิโรมันได้รับการยอมรับเช่นเดียวกัน

คุณค่าของการค้นพบจึงอยู่ที่การเพิ่มมุมมองต่อชีวิตผู้คนในอดีต ทั้งประสบการณ์ระหว่างภัยพิบัติ ความพิการ และความเป็นไปได้ของการช่วยเหลือกัน โดยต้องแยกสิ่งที่พบจริงออกจากสิ่งที่นักวิจัยเสนอเป็นคำอธิบาย