Vought V-173…เครื่องบินรูป “แพนเค้ก” ที่เคยท้าทายแนวคิดการบินในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2

Vought V-173…เครื่องบินรูป “แพนเค้ก” ที่เคยท้าทายแนวคิดการบินในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2

หากพูดถึงเครื่องบินในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 ภาพที่คนส่วนใหญ่นึกถึงคงเป็นเครื่องบินรบที่มีลำตัวยาว ปีกสองข้าง และรูปร่างตามหลักอากาศพลศาสตร์ที่คุ้นตา แต่ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น วิศวกรการบินบางกลุ่มกำลังทดลองแนวคิดที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง หนึ่งในนั้นคือเครื่องบินต้นแบบของกองทัพเรือสหรัฐฯ ที่มีรูปร่างแบนและกว้างจนได้รับฉายาว่า “Flying Pancake” หรือ “แพนเค้กบินได้”

เครื่องบินลำนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า Vought V-173 ซึ่งเป็นเครื่องบินทดลองที่ออกแบบโดยวิศวกรการบิน Charles H. Zimmerman ภายใต้แนวคิดที่ต้องการสร้างเครื่องบินซึ่งสามารถบินด้วยความเร็วต่ำมาก แต่ยังคงมีแรงยกและการควบคุมที่เพียงพอสำหรับการขึ้นและลงจอดในระยะทางสั้น

แนวคิดดังกล่าวมีความสำคัญอย่างมากต่อกองทัพเรือสหรัฐฯ เพราะเครื่องบินที่ต้องปฏิบัติการจากเรือบรรทุกเครื่องบินมีข้อจำกัดด้านพื้นที่อย่างชัดเจน รันเวย์บนเรือมีความยาวเพียงจำกัด นักออกแบบจึงต้องหาวิธีทำให้เครื่องบินสามารถทะยานขึ้นจากดาดฟ้าได้ในระยะทางสั้นที่สุด และสามารถลดความเร็วลงอย่างมากในช่วงลงจอดโดยไม่สูญเสียการควบคุม

Zimmerman เชื่อว่าคำตอบอาจอยู่ในรูปแบบของเครื่องบินที่แตกต่างจากทุกสิ่งที่มีอยู่ในเวลานั้น แทนที่จะใช้ปีกแคบและลำตัวยาวแบบเครื่องบินทั่วไป V-173 กลับมีโครงสร้างที่ดูคล้าย จานหรือแพนเค้กขนาดยักษ์ โดยพื้นผิวส่วนใหญ่ของเครื่องบินทำหน้าที่เป็นพื้นที่สร้างแรงยก

สิ่งที่น่าสนใจคือแนวคิดนี้ไม่ได้เป็นเพียงการออกแบบเพื่อความแปลกตาเท่านั้น แต่มีหลักการทางอากาศพลศาสตร์รองรับอยู่เบื้องหลัง รูปทรงของ V-173 ทำให้สามารถสร้างแรงยกได้จากพื้นที่ขนาดใหญ่ ขณะเดียวกันใบพัดขนาดใหญ่สองตัวที่ติดตั้งบริเวณด้านหน้าของปีกก็มีบทบาทสำคัญในการสร้างกระแสลมผ่านบริเวณปีก แม้เครื่องบินจะเคลื่อนที่ไปข้างหน้าด้วยความเร็วค่อนข้างต่ำก็ตาม

ด้วยเหตุนี้ เครื่องบินที่ดูราวกับเป็น “จานบิน” จึงมีคุณสมบัติที่น่าสนใจอย่างมาก นั่นคือความสามารถในการบินด้วยความเร็วต่ำโดยยังคงควบคุมได้ดี และมีศักยภาพในการขึ้นและลงจอดในระยะทางสั้น ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่เหมาะสมกับการใช้งานบนเรือบรรทุกเครื่องบินอย่างยิ่ง

หลังจากผ่านขั้นตอนการพัฒนาและเตรียมเครื่องต้นแบบ การทดสอบบินของ V-173 ก็เริ่มต้นขึ้นในวันที่ 23 พฤศจิกายน ค.ศ. 1942 และผลการทดสอบกลับออกมาน่าสนใจอย่างมาก เพราะเครื่องบินรูปร่างประหลาดที่หลายคนอาจมองว่าไม่น่าจะบินได้ กลับสามารถทำการบินได้จริงและมีเสถียรภาพที่ดีในความเร็วต่ำ

นักบินทดสอบพบว่า V-173 สามารถควบคุมได้ค่อนข้างดี แม้จะบินด้วยความเร็วต่ำ และยังสามารถบินในมุมร่อนที่ชันได้โดยไม่สูญเสียการควบคุมอย่างที่หลายคนอาจคาดคิด ลักษณะการออกแบบที่ช่วยรักษาแรงยกไว้ในช่วงความเร็วต่ำยังทำให้เครื่องบินสามารถขึ้นจากพื้นด้วยระยะทางที่สั้นกว่าเครื่องบินทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด

ตลอดโครงการ V-173 ถูกนำขึ้นบินทดสอบรวมประมาณ 190 ครั้ง ซึ่งถือเป็นจำนวนการทดสอบที่แสดงให้เห็นว่าแนวคิดของ Zimmerman ไม่ได้เป็นเพียงความคิดเพ้อฝัน หากแต่สามารถนำมาสร้างเป็นเครื่องบินที่บินได้จริง และให้ข้อมูลทางวิศวกรรมที่มีประโยชน์ต่อการพัฒนาเครื่องบินในอนาคต

ความสำเร็จของ V-173 ยังนำไปสู่โครงการที่ใหญ่กว่า นั่นคือการพัฒนาเครื่องบินขับไล่ที่ใช้แนวคิดเดียวกันในชื่อ XF5U “Flying Flapjack” ซึ่งมีเป้าหมายที่จะนำแนวคิดของเครื่องบินรูปแพนเค้กไปพัฒนาเป็นเครื่องบินที่มีสมรรถนะสูงและสามารถนำไปใช้งานจริงได้

แต่ในท้ายที่สุด โครงการกลับต้องเผชิญกับปัญหาด้านการพัฒนาและความล่าช้า ขณะที่เทคโนโลยีการบินกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะการถือกำเนิดและพัฒนาของ เครื่องยนต์ไอพ่น ซึ่งกำลังเปิดเส้นทางใหม่ให้กับการออกแบบเครื่องบินความเร็วสูงในช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 2

เมื่อแนวทางการพัฒนาเครื่องบินเปลี่ยนไป ความสนใจของกองทัพเรือสหรัฐฯ จึงค่อย ๆ เคลื่อนออกจากโครงการ Flying Flapjack และในปี ค.ศ. 1947 โครงการ XF5U ก็ถูกยกเลิกลง ก่อนที่เครื่องบินรุ่นดังกล่าวจะมีโอกาสเข้าประจำการจริง

น่าเสียดายที่เครื่องบิน XF5U ที่สร้างขึ้นทั้งหมดไม่ได้ถูกเก็บรักษาเอาไว้ และถูกทำลายเป็นเศษเหล็กในช่วงปี ค.ศ. 1948–1949 ทำให้ปัจจุบันไม่มีเครื่องบินรุ่น Flying Flapjack เหลืออยู่ในสภาพสมบูรณ์ให้ชมอีกแล้ว

อย่างไรก็ตาม เรื่องราวของ “แพนเค้กบินได้” ไม่ได้หายไปพร้อมกับโครงการ เพราะเครื่องต้นแบบ Vought V-173 ยังคงได้รับการเก็บรักษาเอาไว้ และได้รับการบูรณะจนกลับมาอยู่ในสีเหลืองซึ่งเป็นสีดั้งเดิมตามประวัติศาสตร์ ปัจจุบันเครื่องบินต้นแบบลำนี้จัดแสดงอยู่ที่ Frontiers of Flight Museum ในเมืองแดลลัส รัฐเทกซัส สหรัฐอเมริกา

Vought V-173 จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของประวัติศาสตร์การบิน เพราะมันแสดงให้เห็นว่า รูปร่างที่ดูแปลกประหลาดไม่ได้หมายความว่าแนวคิดนั้นจะผิดเสมอไป บางครั้งการออกแบบที่แตกต่างจากสิ่งที่ผู้คนคุ้นเคยอาจเป็นเส้นทางที่ช่วยให้นักวิศวกรค้นพบวิธีแก้ปัญหาใหม่ ๆ

แม้ “แพนเค้กบินได้” จะไม่ได้กลายเป็นเครื่องบินรบที่เข้าประจำการจริง แต่การทดลองของมันได้ทิ้งองค์ความรู้เกี่ยวกับการสร้างแรงยก การควบคุมเครื่องบินที่ความเร็วต่ำ และการขึ้นลงระยะสั้น ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดการพัฒนาเครื่องบิน STOL (Short Take-Off and Landing) และงานวิจัยด้าน VTOL (Vertical Take-Off and Landing) ในเวลาต่อมา

จากเครื่องบินที่ครั้งหนึ่งเคยถูกมองว่าหน้าตาประหลาดจนแทบไม่น่าเชื่อว่าจะบินได้ Vought V-173 จึงกลายเป็นหนึ่งในบททดลองทางวิศวกรรมการบินที่น่าจดจำที่สุดของศตวรรษที่ 20 และทุกวันนี้ “แพนเค้กบินได้” ที่ยังคงตั้งแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์ ก็ยังทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวของยุคสมัยหนึ่ง ซึ่งนักออกแบบกล้าที่จะตั้งคำถามกับรูปร่างของเครื่องบินแบบเดิม ๆ และทดลองสร้างสิ่งที่แตกต่างออกไปอย่างสุดขั้ว

ภาพ และข้อมูล: warhistoryonline / The Navy’s Secret WW2 Weapon for Aircraft Carriers Was a ‘Flying Pancake, airandspace / Vought V-173 "Flying Pancake", migflug / The Flying Pancake That Refused to Stall