Root Bench ม้านั่งที่ไม่ได้มีไว้แค่นั่ง แต่ทำให้คนรู้สึกเหมือนกำลังพักอยู่บนรากไม้ยักษ์

🌳 Root Bench ม้านั่งที่ไม่ได้มีไว้แค่นั่ง แต่ทำให้คนรู้สึกเหมือนกำลังพักอยู่บนรากไม้ยักษ์

ในสวนสาธารณะ บางครั้งสิ่งที่ดึงดูดสายตาผู้คนอาจไม่ใช่ต้นไม้ใหญ่ อาคาร หรือประติมากรรมราคาแพง แต่เป็นเพียง “ม้านั่ง” ธรรมดา ๆ ที่ถูกออกแบบมาอย่างไม่ธรรมดา และทำให้พื้นที่ที่คุ้นเคยดูแตกต่างออกไปโดยสิ้นเชิง

หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจคือ Root Bench ผลงานออกแบบโดย Yong Ju Lee Architecture ซึ่งสร้างขึ้นสำหรับ Hangang Art Park ในประเทศเกาหลีใต้เมื่อปี ค.ศ. 2018 ม้านั่งชิ้นนี้ไม่ได้มีรูปร่างเป็นแถวยาวแบบม้านั่งทั่วไป แต่มีโครงสร้างขนาดใหญ่ที่แผ่กระจายไปบนพื้นราวกับว่าเป็น “รากไม้ยักษ์” ที่กำลังเติบโตออกจากจุดศูนย์กลาง

เมื่อมองจากด้านบน โครงสร้างของ Root Bench มีลักษณะเป็นวงกลมขนาดประมาณ 30 เมตร และแตกแขนงออกไปหลายทิศทาง รูปทรงดังกล่าวทำให้เส้นสายของม้านั่งดูคล้ายกับระบบรากที่กำลังแผ่ตัวไปตามผืนดิน หรือกิ่งก้านของต้นไม้ที่กำลังขยายพื้นที่ออกไปอย่างเป็นธรรมชาติ

แต่ความน่าสนใจของ Root Bench ไม่ได้หยุดอยู่ที่รูปลักษณ์ เพราะมันได้รับการออกแบบให้เป็น เฟอร์นิเจอร์สาธารณะที่สามารถใช้งานได้จริง ผู้มาเยือนสามารถเลือกนั่ง พิง หรือนอนพักบนส่วนต่าง ๆ ของโครงสร้างได้ตามความต้องการ

ระดับความสูงของม้านั่งก็ไม่ได้เท่ากันทั้งหมด บางส่วนเหมาะสำหรับนั่ง บางส่วนสามารถใช้เป็นพื้นที่พิงหรือนอนพัก และบางตำแหน่งมีลักษณะคล้ายโต๊ะ ทำให้ผู้คนสามารถใช้พื้นที่เดียวกันในรูปแบบที่หลากหลาย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่สามารถเข้ามาใช้งานได้โดยไม่จำเป็นต้องมีท่าทางหรือกิจกรรมที่กำหนดไว้ตายตัว

แนวคิดสำคัญของงานชิ้นนี้คือการนำ รูปแบบจากธรรมชาติมาแปลงให้กลายเป็นสถาปัตยกรรม แทนที่จะสร้างม้านั่งเป็นวัตถุที่มีขอบเขตชัดเจนแล้วนำไปวางไว้บนสนามหญ้า นักออกแบบกลับทำให้ตัวม้านั่งดูราวกับกำลัง “เติบโต” ออกมาจากพื้นดิน

เบื้องหลังรูปทรงที่ดูเป็นธรรมชาตินี้มีแนวคิดทางคณิตศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย นั่นคือระบบที่เรียกว่า Reaction-Diffusion ซึ่งสามารถนำมาใช้สร้างรูปแบบการกระจายตัวที่มีลักษณะคล้ายโครงสร้างที่พบในธรรมชาติ เช่น การแตกแขนงของกิ่งไม้ ลวดลายบนสิ่งมีชีวิต หรือรูปแบบการแพร่กระจายต่าง ๆ

การนำระบบดังกล่าวมาใช้ทำให้เส้นสายของ Root Bench ไม่ได้ถูกกำหนดขึ้นจากรูปทรงเรขาคณิตแบบแข็ง ๆ เพียงอย่างเดียว แต่เกิดเป็นรูปแบบที่ให้ความรู้สึกคล้ายสิ่งมีชีวิตกำลังแผ่ขยายตัวไปตามพื้นที่

เมื่อมองจากระยะไกล ม้านั่งจึงแทบจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ เส้นสายของมันทอดตัวไปตามสนามหญ้าอย่างต่อเนื่อง ทำให้ผู้ใช้งานไม่ได้รู้สึกว่ากำลังเดินเข้าไปหา “เฟอร์นิเจอร์ชิ้นหนึ่ง” ที่ถูกนำมาวางไว้ในสวน แต่เหมือนกำลังเข้าไปใช้พื้นที่บางส่วนของสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ที่กำลังหยั่งรากอยู่บนพื้นดิน

ด้านโครงสร้างภายในของ Root Bench ใช้ โครงโลหะและฐานคอนกรีต เพื่อสร้างความแข็งแรง ขณะที่พื้นผิวด้านบนใช้ไม้ ซึ่งช่วยเพิ่มความรู้สึกอบอุ่นและเป็นธรรมชาติเมื่อสัมผัสกับร่างกายของผู้ใช้งาน

จึงอาจกล่าวได้ว่า Root Bench เป็นงานที่อยู่ตรงกลางระหว่าง ศิลปะ สถาปัตยกรรม เฟอร์นิเจอร์ และภูมิทัศน์ เพราะในขณะเดียวกันมันก็เป็นทั้งสถานที่สำหรับนั่งพัก เป็นประติมากรรมขนาดใหญ่ และเป็นองค์ประกอบหนึ่งของสวนสาธารณะ

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดคือ นักออกแบบไม่ได้พยายามเลียนแบบต้นไม้แบบตรง ๆ ไม่มีลำต้น ไม่มีใบ และไม่มีการทำพื้นผิวให้เหมือนเปลือกไม้ แต่เลือกหยิบเอา “หลักการเติบโต” ของธรรมชาติมาแปลเป็นรูปทรงใหม่

จากม้านั่งธรรมดาที่มีหน้าที่เพียงให้คนได้นั่งพัก จึงกลายเป็นพื้นที่ที่เชื้อเชิญให้ผู้คนเข้าไปมีปฏิสัมพันธ์กับงานออกแบบ เด็กอาจนั่งเล่น ผู้ใหญ่อาจนั่งพัก บางคนอาจเอนตัวลงนอน หรือใช้ส่วนหนึ่งของโครงสร้างเป็นโต๊ะ ทุกคนสามารถตีความและใช้งานพื้นที่เดียวกันได้ตามแบบของตัวเอง

Root Bench จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่า การออกแบบพื้นที่สาธารณะไม่จำเป็นต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่งระหว่าง “ความสวยงาม” กับ “ประโยชน์ใช้สอย” เพราะทั้งสองสิ่งสามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้

และเมื่อศิลปะถูกออกแบบให้กลมกลืนกับธรรมชาติมากพอ บางครั้งเราอาจไม่รู้สึกด้วยซ้ำว่ากำลังนั่งอยู่บนสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น

เราอาจรู้สึกเพียงว่า…กำลังนั่งพักอยู่บน “รากไม้ยักษ์” ที่บังเอิญเติบโตขึ้นกลางสวนเท่านั้นเอง 🌱