ฟ้าผ่าหนึ่งครั้งใช้เวลานานแค่ไหน? ทำไมเราจึงเห็นเป็นแสงวาบ

⚡🌩️

เคยสงสัยกันไหมครับว่า เวลาฝนตกแล้วเกิดฟ้าผ่าขึ้นมา เรามองเห็นแสงสว่างวาบเพียงชั่วพริบตา แล้วมันเกิดขึ้นเร็วแค่ไหนกันแน่?

จริง ๆ แล้วฟ้าผ่าที่เราเห็นไม่ได้เป็นเพียง “แสงวาบครั้งเดียว” เสมอไป แต่เป็นกระบวนการทางไฟฟ้าที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วมาก และบางครั้งภายในฟ้าผ่าหนึ่งครั้งอาจมีการปล่อยประจุซ้ำหลายครั้ง จึงทำให้เรามองเห็นเหมือนสายฟ้ากะพริบหรือกระพริบหลายจังหวะ

⚡ ฟ้าผ่าเกิดขึ้นเร็วแค่ไหน?

ตามข้อมูลของ National Weather Service กระบวนการเริ่มต้นของฟ้าผ่าจากเมฆลงสู่พื้น เริ่มจากสิ่งที่เรียกว่า Stepped Leader ซึ่งเป็นช่องทางของประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนลงมาเป็นขั้น ๆ จากก้อนเมฆ

เมื่อช่องทางดังกล่าวเข้าใกล้พื้น จะมีประจุจากพื้นหรือวัตถุที่อยู่บนพื้นเคลื่อนตัวขึ้นไปหา และเมื่อทั้งสองส่วนเชื่อมต่อกัน จะเกิดกระแสไฟฟ้าที่เรียกว่า Return Stroke ซึ่งเป็นส่วนที่สว่างมากและเป็นแสงฟ้าผ่าที่ตาของเรามองเห็น

กระบวนการนี้เกิดขึ้นเร็วมากจนมนุษย์แทบไม่สามารถมองเห็นลำดับเหตุการณ์ทั้งหมดด้วยตาเปล่าได้ โดยข้อมูลของ NOAA ระบุว่า ช่วงจากการเริ่มต้นของ stepped leader จนถึง return stroke ใช้เวลาประมาณ 1/133 วินาที เท่านั้น

👀 แล้วทำไมบางครั้งฟ้าผ่าถึงเหมือนกะพริบหลายครั้ง?

นี่เป็นอีกเรื่องที่น่าสนใจครับ เพราะฟ้าผ่าหนึ่งครั้งอาจไม่ได้มีการปล่อยประจุเพียงครั้งเดียว

หลังจากเกิด return stroke ครั้งแรก ช่องทางของสายฟ้ายังสามารถนำไฟฟ้าได้ หากในก้อนเมฆยังมีประจุไฟฟ้าเพียงพอ ประจุชุดใหม่ก็สามารถเคลื่อนลงมาตามช่องทางเดิม และเกิด return stroke ครั้งใหม่ตามมา

การเกิดซ้ำหลายครั้งนี่เองที่ทำให้เราเห็นสายฟ้าเป็นลักษณะ กะพริบหรือสั่นวูบวาบ โดยทั่วไปฟ้าผ่าหนึ่งครั้งอาจประกอบด้วยหลาย stroke และ NOAA ระบุว่าบางกรณีสามารถพบได้หลายสิบ stroke ใน flash เดียว

⚡ สิ่งที่เราเห็นอาจเกิดขึ้นเร็วกว่าที่คิดมาก

ความเร็วของปรากฏการณ์นี้น่าทึ่งมาก เพราะ return stroke ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้เกิดแสงสว่างจ้า สามารถเคลื่อนที่ขึ้นไปตามช่องทางของสายฟ้าด้วยความเร็วสูงมาก

ดังนั้นเวลาที่เราเห็นฟ้าผ่าแล้วรู้สึกว่า “แวบเดียวเอง” จริง ๆ แล้วภายในช่วงเวลาสั้น ๆ นั้นมีเหตุการณ์ทางไฟฟ้าหลายขั้นตอนเกิดขึ้นต่อเนื่องกัน

และนี่ก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่การถ่ายภาพด้วยกล้องความเร็วสูงมีความสำคัญ เพราะสามารถเปิดเผยรายละเอียดของฟ้าผ่าที่ตาของมนุษย์มองไม่ทัน

🌩️ แต่มีเรื่องที่น่าทึ่งกว่านั้น

แม้ฟ้าผ่าทั่วไปจะดูเหมือนเกิดขึ้นเพียงชั่วพริบตา แต่มีการบันทึก “ฟ้าผ่า” ที่มีระยะเวลายาวนานกว่าปกติมาก

งานวิจัยที่ได้รับการรับรองโดยองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ระบุว่า ฟ้าผ่าหนึ่งครั้งที่เกิดเหนือบริเวณตอนใต้ของประเทศฝรั่งเศสเมื่อปี 2012 มีระยะเวลารวมถึง 7.74 วินาที ซึ่งถือเป็นสถิติฟ้าผ่าที่มีระยะเวลายาวนานที่สุดตามการรับรองในงานวิจัยดังกล่าว

เพราะฉะนั้น ครั้งต่อไปเวลามองเห็นฟ้าผ่า อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นเพียงแสงวาบธรรมดา เพราะเบื้องหลังแสงเพียงเสี้ยววินาทีนั้น มีทั้งการเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้า การสร้างช่องทางนำไฟฟ้า และการปล่อยกระแสไฟฟ้าขนาดมหาศาลเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วมาก

ธรรมชาติบางอย่างเกิดขึ้นเร็วเกินกว่าที่ตาของเราจะมองทันจริง ๆ

แล้วคุณเคยเห็นฟ้าผ่าที่กะพริบหลายครั้งติด ๆ กันไหมครับ? หรือเคยเห็นฟ้าผ่าที่สว่างจนทำให้ท้องฟ้าทั้งบริเวณสว่างวาบขึ้นมาหรือเปล่า? 🌩️⚡

แหล่งข้อมูล:
NOAA – JetStream: The Lightning Process
National Weather Service – Understanding Lightning
NOAA/NSSL – Lightning FAQ
NOAA Repository – WMO World Record Lightning Extremes

#ฟ้าผ่า #เรื่องน่ารู้ #วิทยาศาสตร์รอบตัว