โครงการสุนัขต่อต้านรถถังของโซเวียตกับจุดล้มเหลวในสนามรบ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนพื้นหิมะของแนวรบด้านตะวันออก สุนัขเยอรมันเชพเพิร์ดถูกปล่อยออกจากแนวทหาร พร้อมถุงผ้าและวัตถุระเบิดติดอยู่บนลำตัว เป้าหมายของมันคือการมุดเข้าใต้รถถังแล้วทำลายยานเกราะจากจุดที่เกราะบางที่สุด

แผนนี้พังเพราะการฝึกไม่ตรงกับสนามรบ สุนัขคุ้นกับรถถังที่ใช้ฝึก กลิ่นเครื่องยนต์ เสียงเครื่องจักร และสนามฝึกที่ไม่มีแรงกดดันจริง เมื่อเจอรถถังเคลื่อนที่ เสียงปืน และความโกลาหล พวกมันจำนวนหนึ่งจึงไม่เข้าหาเป้าหมาย แต่หันกลับไปยังแนวของฝ่ายตนเอง

จากสุนัขค้นหาอาหารสู่ระเบิดเคลื่อนที่

กองทัพโซเวียตเริ่มพัฒนาแนวคิดใช้สุนัขกับงานทหารตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1920 ก่อนพัฒนาแนวคิดสุนัขต่อต้านรถถังในทศวรรษ 1930 เยอรมันเชพเพิร์ดได้รับความนิยมเพราะฝึกง่าย แข็งแรง และทำงานร่วมกับผู้ควบคุมได้ดี

แผนแรกไม่ได้ตั้งใจให้สุนัขตาย สุนัขจะพาระเบิดไปยังรถถัง ดึงสายปลดถุงระเบิด แล้ววิ่งกลับมาหาผู้ควบคุม แต่เมื่อเปลี่ยนตำแหน่งรถถังหรือมีรถหลายคัน สุนัขมักสับสนและกลับมาพร้อมระเบิดที่ยังติดอยู่กับตัว วิธีนี้จึงเสี่ยงทำให้ทั้งสุนัขและทหารฝ่ายเดียวกันเสียชีวิต

กองทัพจึงเปลี่ยนเป็นทุ่นระเบิดแบบทำงานเมื่อกระแทกกับใต้ท้องรถถัง สุนัขจะถูกควบคุมอาหารจนหิว แล้ววางอาหารไว้ใต้รถถังเพื่อให้มันเรียนรู้ว่าการมุดเข้าไปใต้ยานเกราะนำไปสู่รางวัล ระเบิดหนักประมาณ 10–12 กิโลกรัมถูกใส่ไว้ในถุงผ้าที่ปรับให้เข้ากับลำตัวของสุนัข

กลิ่นดีเซลทำให้การฝึกย้อนกลับมา

ปัญหาที่ถูกพูดถึงมากที่สุดเกิดจากรถถังที่ใช้ฝึก รถถังโซเวียตจำนวนหนึ่งใช้เครื่องยนต์ดีเซล ขณะที่รถถังเยอรมันจำนวนมากใช้เครื่องยนต์เบนซิน กลิ่นจึงต่างกัน สุนัขซึ่งมีประสาทรับกลิ่นไวอาจเชื่อมโยงคำสั่งกับรถถังแบบที่มันคุ้นเคย มากกว่าจะเข้าใจว่าต้องเลือกยานเกราะของฝ่ายตรงข้าม

เรื่องกลิ่นเชื้อเพลิงเป็นคำอธิบายที่ถูกบันทึกและเล่าซ้ำในแหล่งประวัติศาสตร์หลายแห่ง แต่ไม่ควรสรุปว่าความผิดพลาดทั้งหมดเกิดจากกลิ่นเพียงอย่างเดียว การฝึกด้วยรถถังจอดนิ่ง การไม่คุ้นกับเสียงปืน และการที่เป้าหมายเคลื่อนที่ ล้วนทำให้พฤติกรรมของสุนัขเปลี่ยนไปเมื่อเข้าสู่สนามรบ

สนามรบไม่เหมือนลานฝึก

สุนัขกลุ่มแรกที่ถูกส่งไปแนวหน้าในช่วงปลายฤดูร้อนปี 1941 มีประมาณ 30 ตัว พร้อมผู้ฝึก 40 นาย บันทึกที่ถูกรวบรวมภายหลังระบุว่า มีเพียง 4 ตัวที่สามารถนำระเบิดไปทำงานใกล้รถถังเยอรมันได้ ขณะที่ 6 ตัววิ่งกลับมายังแนวสนามเพลาะและระเบิดขึ้นจนทหารโซเวียตเสียชีวิตหรือบาดเจ็บ

บางตัวไม่ยอมมุดใต้รถถังที่กำลังเคลื่อนที่ บางตัววิ่งอยู่ข้างรถเพื่อรอให้รถหยุด และถูกยิงเสียก่อน ส่วนสุนัขที่วิ่งกลับพร้อมระเบิด ผู้ควบคุมอาจต้องยิงมันก่อนที่มันจะกลับถึงแนวทหาร เรื่องเล่าที่ว่าสุนัขพากันวิ่งกลับไปทำลายรถถังโซเวียตจึงมีส่วนจริงในภาพรวมเรื่องอันตรายต่อฝ่ายเดียวกัน แต่ไม่ควรเล่าเหมือนรถถังของโซเวียตถูกทำลายจากเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันทั้งหมด

ตัวเลขที่ต้องอ่านอย่างระวัง

โซเวียตมีการใช้งานสุนัขในภารกิจหลายประเภทประมาณ 40,000 ตัวในช่วงสงคราม ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายถึงสุนัขต่อต้านรถถังทั้งหมด แหล่งข้อมูลฝั่งโซเวียตบางแห่งอ้างว่าสุนัขทำให้รถถังเยอรมันเสียหายราว 300 คัน แต่ตัวเลขดังกล่าวถูกตั้งข้อสงสัยว่าอาจมีส่วนของการโฆษณาชวนเชื่อรวมอยู่

ยังมีรายงานความสำเร็จเป็นรายเหตุการณ์ เช่น การอ้างว่าสุนัข 6 ตัวทำให้รถถังเสียหาย 5 คันใกล้เมืองฮลูคีฟ และสุนัข 16 ตัวทำให้รถถังเสียหาย 12 คันในพื้นที่ใกล้เคิร์สก์ ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้ลบความล้มเหลวของโครงการ แต่แสดงว่าอาวุธชนิดนี้อาจใช้งานได้ในเงื่อนไขบางแบบ

หลังปี 1942 การใช้สุนัขต่อต้านรถถังลดลง โรงเรียนฝึกสุนัขหันไปผลิตสุนัขตรวจค้นทุ่นระเบิด ส่งข่าวสาร และช่วยงานแนวหลังมากขึ้น บทเรียนจากโครงการนี้ชัดเจนในเชิงยุทธวิธี: สัตว์สามารถถูกฝึกให้ทำงานซ้ำได้ แต่ไม่อาจรับประกันว่ามันจะตีความกลิ่น เสียง ความกลัว และเป้าหมายในสนามรบเหมือนที่ผู้ฝึกวางแผนไว้