เกลือสีชมพูต่างจากเกลือแกงเรื่องสุขภาพแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนชั้นวางเครื่องปรุง เกลือสีชมพูมักสะดุดตากว่าเกลือเม็ดสีขาว ทั้งสีสวย ผลึกใส และภาพลักษณ์ของของธรรมชาติ ทำให้บางคนยอมจ่ายแพงขึ้นเพราะเชื่อว่าจะได้เกลือที่ดีต่อร่างกายกว่าเดิม

ความเชื่อนี้มีส่วนจริงเพียงเรื่องเดียวคือเกลือสีชมพูมีแร่ธาตุอื่นปะปนอยู่จริง แต่การมีอยู่ของแร่ธาตุไม่ได้แปลว่ามีมากพอให้เกิดประโยชน์ทางโภชนาการ และไม่ได้ทำให้โซเดียมกลายเป็นเรื่องเล็ก

ถ้าถามเรื่องสุขภาพแบบตรงประเด็น เกลือสีชมพูยังไม่มีหลักฐานว่าดีกว่าเกลือแกง เมื่อเทียบด้วยน้ำหนัก ปริมาณโซเดียมของเกลือทั้งสองกลุ่มอยู่ใกล้เคียงกันมาก ส่วนการตวงด้วยช้อนอาจต่างกันตามขนาดผลึกและความแน่นของเกลือ ไม่ใช่เพราะสีชมพูช่วยกำจัดโซเดียมออกไป

สีชมพูมาจากอะไร

เกลือแกงและเกลือหิมาลัยต่างก็มีโซเดียมคลอไรด์เป็นส่วนหลัก สีชมพูเกิดจากร่องรอยของแร่ธาตุและสารจากชั้นหิน เช่น เหล็กออกไซด์ รวมถึงองค์ประกอบตามแหล่งกำเนิด เกลือจึงยังคงเป็นเกลือ ไม่ใช่แหล่งอาหารเสริมแร่ธาตุ

การอธิบายว่าเกลือชมพูเป็นโซเดียมคลอไรด์เกือบทั้งหมดใช้สื่อภาพรวมได้ แต่สัดส่วนจริงไม่ควรถูกเหมารวมทุกยี่ห้อ งานวิเคราะห์เกลือสีชมพูที่วางขายในออสเตรเลีย 31 ตัวอย่างพบว่าองค์ประกอบแร่ธาตุและปริมาณโซเดียมแตกต่างกันพอสมควร

ส่วนคำกล่าวว่ามีแร่ธาตุถึง 84 ชนิดก็ไม่ได้หมายความว่าทุกถุงมีครบ หรือทุกชนิดอยู่ในระดับที่ร่างกายจะได้รับประโยชน์ งานวิจัยเดียวกันตรวจพบแร่ธาตุอย่างแคลเซียม เหล็ก แมกนีเซียม และโพแทสเซียม แต่เกลือประมาณ 1 ช้อนชา หรือ 5 กรัม ให้แร่ธาตุเหล่านี้น้อยเกินกว่าจะมีส่วนต่อสารอาหารอย่างมีนัยสำคัญ นักวิจัยประเมินว่าต้องกินเกิน 30 กรัมต่อวัน หรือมากกว่า 6 ช้อนชา จึงจะอาจมีส่วนต่อสารอาหารอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งปริมาณนั้นทำให้ได้รับโซเดียมสูงเกินคำแนะนำไปไกล

สิ่งที่ต้องนับคือโซเดียมรวม

สมาคมโรคหัวใจอเมริกันอธิบายว่าเกลือหลายชนิดมีโซเดียมประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ และโดยทั่วไปมีโซเดียมใกล้เคียงกัน เกลือผลึกใหญ่บางชนิดอาจให้โซเดียมน้อยกว่าต่อหนึ่งช้อนชา เพราะช่องว่างระหว่างผลึกทำให้ตักเกลือได้น้ำหนักน้อยกว่า หากเทียบให้ยุติธรรมควรดูปริมาณต่อหน่วยน้ำหนักหรือตรวจฉลากของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรตัดสินจากสีหรือราคาบนชั้นวาง

องค์การอนามัยโลกแนะนำให้ผู้ใหญ่ได้รับโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือเกลือไม่เกิน 5 กรัมจากอาหารและเครื่องดื่มทั้งหมด ซึ่งใกล้เคียงเกลือประมาณ 1 ช้อนชา ตัวเลขนี้รวมโซเดียมจากน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสปรุงรส อาหารสำเร็จรูป และขนมขบเคี้ยวด้วย ไม่ใช่แค่เกลือที่เราโรยจากกระปุก

ดังนั้นการเปลี่ยนจากเกลือขาวเป็นเกลือชมพูโดยยังใส่ปริมาณเท่าเดิม ไม่ได้ทำให้เมนูนั้นเป็นอาหารโซเดียมต่ำ หากต้องการดูแลความดัน สิ่งที่มีผลกว่าคือใช้เกลือและเครื่องปรุงเค็มให้น้อยลง ชิมก่อนเติม และอ่านฉลากโภชนาการของอาหารที่ซื้อ

ถ้าจะซื้อ ควรดูอะไร

• ดูฉลากก่อนสี: เปรียบเทียบโซเดียมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค และดูว่าหนึ่งถุงแบ่งเป็นกี่หน่วย เพราะขนาดช้อนและขนาดผลึกทำให้การตักเท่ากันด้วยสายตาไม่เท่ากันจริง

• เช็กเรื่องไอโอดีน: องค์การอนามัยโลกแนะนำให้เกลือที่บริโภคเป็นเกลือเสริมไอโอดีน หากจะใช้เกลือเป็นเครื่องปรุงประจำบ้าน ให้ดูข้อความบนฉลากว่าสินค้านั้นเสริมไอโอดีนหรือไม่ สีชมพูไม่ได้รับประกันเรื่องนี้

• หาแร่ธาตุจากอาหาร: ผัก ถั่ว ปลา ไข่ นม และอาหารหลากหลายชนิดให้สารอาหารในปริมาณที่เหมาะสมกว่า การพยายามกินเกลือเพื่อเอาเหล็กหรือโพแทสเซียม

• เลือกตามรสสัมผัสได้ แต่ไม่ต้องซื้อด้วยเหตุผลด้านสุขภาพ: ถ้าชอบสี กลิ่น หรือขนาดผลึก เกลือชมพูก็ใช้ปรุงอาหารได้ เพียงควบคุมปริมาณเหมือนเกลือชนิดอื่น

งานวิจัยเรื่ององค์ประกอบที่กล่าวถึงศึกษาสินค้าในออสเตรเลีย ไม่ใช่เกลือทุกถุงในประเทศไทย และไม่ได้สรุปว่าเกลือชมพูทุกยี่ห้อเป็นอันตราย ข้อสรุปที่ใช้ได้กว้างกว่าคือองค์ประกอบของสินค้าแตกต่างกัน และแร่ธาตุที่มีอยู่ไม่ได้มากพอจะทำให้เกิดข้อได้เปรียบด้านสุขภาพ

เกลือสีชมพูจึงต่างจากเกลือแกงที่สี แหล่งกำเนิด เนื้อผลึก และรสสัมผัสเป็นหลัก ไม่ใช่ความสามารถในการลดโซเดียม ถ้าเป้าหมายคือสุขภาพ ให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากชัดเจน โดยเฉพาะเรื่องไอโอดีน แล้วใช้เกลือให้น้อยลง ไม่ว่าจะเป็นสีขาวหรือสีชมพู