เคยสังเกตไหม แบงก์ 100 บาท รัชกาลที่ 10 มีเลข “100” อยู่ตรงไหนบ้าง ลองนับทั้งใบ

ทุกวันนี้เราใช้แบงก์ 100 บาทจ่ายข้าว ซื้อของ หรือทอนเงินกันแทบทุกวัน แต่ถ้าหยิบธนบัตร 100 บาท รัชกาลที่ 10 ขึ้นมาแล้วถามว่า “เลข 100 อยู่ตรงไหนบ้าง?” หลายคนอาจตอบได้ไม่กี่ตำแหน่ง

ที่น่าสนใจคือ ธนบัตรไม่ได้มีแค่ตัวเลข 100 ตัวใหญ่ ๆ ที่เราเห็นกันง่าย ๆ เท่านั้น แต่ยังมีตัวเลขที่อยู่ในลักษณะพิเศษสำหรับช่วยตรวจสอบธนบัตรด้วย

บทความนี้ขอเริ่มจาก ธนบัตรกระดาษ 100 บาท แบบ 17 ซึ่งออกใช้วันที่ 28 กรกฎาคม 2561 ก่อน เพราะปัจจุบันประเทศไทยมีธนบัตรพอลิเมอร์ 100 บาทออกใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 21 พฤศจิกายน 2568 และธนบัตรกระดาษ 100 บาทยังสามารถใช้ชำระหนี้ได้ตามปกติ

เริ่มจากด้านหน้า มีเลข “100” ตรงไหนบ้าง?

ถ้ามองธนบัตร 100 บาทแบบ 17 จากด้านหน้า จุดที่เห็นเลข 100 ได้ค่อนข้างชัดมีอยู่ 2 จุดหลัก

จุดแรกอยู่บริเวณ ลายดอกไม้ด้านขวาของพระบรมสาทิสลักษณ์ เป็นเลข 100 อยู่ภายในลวดลายพิเศษ

จุดที่สองอยู่บริเวณ มุมล่างขวาของธนบัตร เป็นตัวเลข 100 ขนาดใหญ่ ทำหน้าที่บอกชนิดราคาของธนบัตรอย่างชัดเจน

ดังนั้น ถ้าเอาแบงก์ 100 บาทมาวางบนโต๊ะแล้วมองเฉพาะด้านหน้าแบบปกติ

ด้านหน้า = 2 จุดหลัก

พลิกด้านหลัง ยังมีเลข “100” อีก

พอพลิกธนบัตรไปด้านหลัง จะพบเลข 100 อีกตำแหน่งบริเวณลายประดิษฐ์ด้านซ้ายบนของธนบัตร

ตรงนี้เป็นเลขที่เห็นได้ค่อนข้างชัดเมื่อมองธนบัตรตามปกติ

ด้านล่างของธนบัตรยังมี เลขไทย “๑๐๐” ซึ่งเป็นอีกลักษณะหนึ่งของการแสดงชนิดราคา แต่ถ้าโจทย์ของเรานับเฉพาะตัวเลขอารบิก “100” จะไม่รวมเลขไทยนี้เป็นอีกหนึ่ง “100”

ดังนั้น

ด้านหลัง = 1 จุดหลักของเลข “100” ที่เห็นชัด

เมื่อรวมกับด้านหน้า

คำตอบแรกคือ 3 จุด

ด้านหน้า 2 จุด + ด้านหลัง 1 จุด = 3 จุดหลัก

แต่เรื่องยังไม่จบ

เพราะถ้าถามว่า “บนธนบัตรมีเลข 100 อยู่ทั้งหมดกี่ตำแหน่ง?” การนับเพียง 3 จุดจะไม่ครอบคลุมคุณลักษณะพิเศษของธนบัตร

เพราะเลข “100” ยังซ่อนอยู่ในระบบป้องกันการปลอมแปลง

ธนบัตรแบบ 17 ถูกออกแบบให้ตรวจสอบได้หลายวิธี โดย ธปท. แนะนำหลักง่าย ๆ คือ สัมผัส – ยกส่อง – พลิกเอียง รวมถึงตรวจสอบด้วยรังสีเหนือม่วงในบางคุณลักษณะ

หนึ่งในนั้นคือ ลายน้ำ

เมื่อนำธนบัตรยกส่องกับแสง จะเห็นพระบรมสาทิสลักษณ์และตัวเลขแสดงชนิดราคาในลักษณะโปร่งแสง ซึ่งมองเห็นได้จากทั้งสองด้าน

พูดง่าย ๆ คือ เลข 100 ที่เราเห็นจากการมองธนบัตรธรรมดา กับเลข 100 ที่ปรากฏเมื่อเอาธนบัตรไปส่องแสง ไม่ใช่ตำแหน่งเดียวกันในแง่ของคุณลักษณะการออกแบบ

ยังมี “ตัวเลขแฝง 100” อีกด้วย

อีกจุดที่หลายคนอาจไม่เคยรู้คือ ตัวเลขแฝง

ธนบัตรแบบ 17 มีตัวเลข “100” ซ่อนอยู่ในลายประดิษฐ์สีแดงเข้มบริเวณตอนกลางด้านล่างของธนบัตร

วิธีดูคือเอียงธนบัตรเข้าหาแสง แล้วมองจากมุมล่างซ้ายของลายประดิษฐ์ไปทางมุมบนขวา จึงจะเห็นตัวเลขแฝงได้ชัดขึ้น

นี่จึงเป็นอีกเหตุผลว่า ทำไมการถามว่า “มีเลข 100 กี่ตัว?” กับ “มีเลข 100 กี่ตำแหน่ง?” จึงไม่เหมือนกัน

เพราะบางตัว ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้เห็นจากการมองตรง ๆ

แถบสีด้านในก็มี “100 บาท 100 BAHT”

อีกจุดหนึ่งอยู่ใน แถบสีที่ฝังอยู่ในเนื้อกระดาษ

เมื่อยกธนบัตรส่องกับแสง จะสามารถอ่านข้อความขนาดเล็กภายในแถบได้ว่า

“100 บาท 100 BAHT”

และสามารถอ่านได้ทั้งสองด้านเมื่อยกธนบัตรขึ้นส่องกับแสง

ดังนั้น ถ้าใครหยิบแบงก์ 100 ขึ้นมานับเลขด้วยตาเปล่าอย่างเดียว อาจพลาดรายละเอียดส่วนนี้ไปเลย

ทำไมต้องใส่เลข 100 ซ้ำหลายแบบ?

เหตุผลไม่ได้มีแค่เรื่องความสวยงาม

ธนบัตรเป็นสิ่งที่ต้องหมุนเวียนผ่านมือคนจำนวนมาก จึงต้องออกแบบให้ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ ขณะเดียวกันก็ต้องมีคุณลักษณะที่ช่วยต่อต้านการปลอมแปลง

ธปท. ระบุจุดสังเกตของธนบัตรแบบ 17 ไว้หลายระบบ เช่น ลวดลายเส้นนูน แถบสี ลายน้ำ ตัวเลขแฝง ภาพซ้อนทับ สัญลักษณ์สำหรับผู้บกพร่องทางสายตา และคุณลักษณะภายใต้รังสีเหนือม่วง

เลขชนิดราคาจึงถูกนำไปใช้ในหลายรูปแบบ

เห็นด้วยตา → ยกส่อง → พลิกเอียง → ตรวจด้วยแสงพิเศษ

แต่ละวิธีช่วยให้ตรวจสอบธนบัตรจากคนละคุณลักษณะ

สรุปให้ชัด ๆ “แบงก์ 100 มีเลข 100 กี่ตำแหน่ง?”

ถ้าคำถามคือ

“มองด้วยตาเปล่าตามปกติ มีเลขอารบิก 100 ให้เห็นกี่จุดหลัก?”

คำตอบจากการนับบนภาพธนบัตรกระดาษแบบ 17 คือ

3 จุดหลัก

• ด้านหน้า 2 จุด
• ด้านหลัง 1 จุด

แต่ถ้าขยายคำถามเป็น

“รวมเลข 100 ที่เป็นคุณลักษณะซ่อนอยู่และต้องใช้วิธีตรวจสอบธนบัตรด้วยล่ะ?”

จะมีมากกว่านั้น เพราะยังมี ลายน้ำ ตัวเลขแฝง และข้อความในแถบสี ที่เกี่ยวข้องกับเลขชนิดราคา รวมถึงรายละเอียดที่ปรากฏภายใต้รังสีเหนือม่วง

ดังนั้น ไม่ควรฟันธงเป็นตัวเลขเดียวว่า “ทั้งใบมีเลข 100 แค่ X ตัว” หากไม่กำหนดวิธีนับก่อน เพราะบางตำแหน่งเป็นเลขที่มองเห็นตามปกติ ขณะที่บางตำแหน่งจะปรากฏเมื่อใช้วิธีตรวจสอบเฉพาะ

นี่แหละคือจุดที่ทำให้แบงก์ 100 บาทที่เราเห็นทุกวัน มีรายละเอียดมากกว่าที่คิด

ลองหยิบแบงก์ 100 ในกระเป๋าขึ้นมาดู

แล้วลองตอบคำถามง่าย ๆ ว่า

คุณหาเลข “100” เจอกี่ตำแหน่งโดยไม่เปิดไฟส่อง ไม่ใช้แว่นขยาย และไม่ใช้เครื่องมือช่วย

ใครหาเจอครบ 3 จุดหลัก ตั้งแต่รอบแรก ถือว่าสังเกตธนบัตรละเอียดกว่าคนส่วนใหญ่แล้ว