ขมิ้นชันกับพริกไทยดำช่วยให้เคอร์คูมินดูดซึมดีขึ้นจริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ผงขมิ้นชันสีเหลืองส้มกับพริกไทยดำมักอยู่คนละมุมของชั้นเครื่องปรุง แต่เมื่อถูกพูดถึงในเรื่องสุขภาพ ทั้งคู่กลับถูกจับมาเป็นคู่หูที่มีตัวเลขสะดุดตา: ดูดซึมดีขึ้น 2,000% จนหลายคนเริ่มโรยพริกไทยลงในทุกแก้วขมิ้นชัน

จุดที่ควรแยกให้ออกคือ ขมิ้นชันในอาหารไม่ใช่ยา และคำว่า “ดูดซึมเพิ่มขึ้น” ก็ไม่เท่ากับรักษาโรคได้เพิ่มขึ้นตามสัดส่วน สารสำคัญที่ถูกศึกษาเรียกว่า เคอร์คูมิน ซึ่งดูดซึมทางปากได้ค่อนข้างต่ำ เพราะร่างกายเปลี่ยนและกำจัดมันออกได้รวดเร็ว

ตัวเลข 2,000% มีที่มาจริงจากงานวิจัยในอาสาสมัครสุขภาพดีเมื่อปี 1998 นักวิจัยให้เคอร์คูมิน 2 กรัมร่วมกับไพเพอรีน 20 มิลลิกรัม ซึ่งเป็นสารสกัดจากพริกไทยดำ แล้วพบว่าค่าความพร้อมใช้ทางชีวภาพของเคอร์คูมินสูงขึ้น 2,000% เมื่อเทียบกับการให้เคอร์คูมินเดี่ยว ๆ ในเงื่อนไขการทดลองนั้น

ไพเพอรีนมีผลต่อกระบวนการที่ตับและผนังลำไส้ใช้เปลี่ยนสารต่าง ๆ เพื่อขับออก จึงทำให้เคอร์คูมินคงอยู่ในเลือดได้นานขึ้นและมีระดับสูงขึ้นช่วงหนึ่ง งานวิจัยจึงตอบได้ว่า ไพเพอรีนช่วยเพิ่มการดูดซึมของเคอร์คูมินได้ ไม่ได้ตอบว่าพริกไทยดำเพียงหยิบมือในอาหารทุกจานจะให้ผลเท่ากับ 2,000%

เพราะในการทดลองใช้เคอร์คูมินเข้มข้น 2 กรัมและไพเพอรีน 20 มิลลิกรัม ไม่ใช่ขมิ้นชันกับพริกไทยที่ตวงจากครัวโดยตรง ปริมาณเคอร์คูมินและไพเพอรีนในเครื่องเทศจริงยังต่างกันตามพันธุ์ แหล่งผลิต การบด และปริมาณที่ใส่ จึงไม่มีสูตรครัวตายตัวที่แปลงเป็นตัวเลขเดียวกันได้

อีกเรื่องที่มักถูกพูดเกินไปคือการบอกว่าเคอร์คูมิน “บำรุงตับ” หรือ “ต้านอักเสบ” จนใช้แทนการรักษาได้ หน่วยงาน NCCIH ของสหรัฐฯ ระบุว่ามีงานศึกษาขมิ้นชันและเคอร์คูมินหลายด้าน แต่หลักฐานยังไม่พอจะสรุปผลประโยชน์ด้านสุขภาพอย่างเด็ดขาดสำหรับภาวะต่าง ๆ การดูดซึมที่ดีขึ้นจึงเป็นเรื่องเภสัชจลนศาสตร์ ไม่ใช่ใบรับรองประสิทธิผลทางการรักษา

ถ้าจะใช้ในมื้ออาหาร การใส่ขมิ้นชันและพริกไทยดำเพื่อรสชาติถือเป็นทางเลือกปกติ และอาหารที่มีไขมันเล็กน้อยอาจเหมาะกับสารที่ละลายในไขมันอย่างเคอร์คูมิน แต่ไม่จำเป็นต้องเร่งเพิ่มปริมาณหรือซื้อผลิตภัณฑ์ที่ชูคำว่า “ดูดซึมสูง” เพียงเพราะเห็นตัวเลขเด่นบนฉลาก

ส่วนที่ต้องระวังคือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารขนาดสูง โดยเฉพาะสูตรเคอร์คูมินที่ออกแบบให้ดูดซึมดีขึ้น หน่วยงานกำกับดูแลของออสเตรเลียรายงานความเสี่ยงตับอักเสบที่พบได้น้อยจากขมิ้นชันหรือเคอร์คูมินในรูปแบบยาและอาหารเสริม และระบุว่าความเสี่ยงอาจสูงขึ้นในสูตรที่เพิ่มการดูดซึมหรือใช้ขนาดสูง ขณะที่การกินเป็นเครื่องเทศในอาหารตามปกติไม่พบว่ามีความเสี่ยงเดียวกัน

ผู้ที่มีโรคตับ เคยมีปัญหาตับ กำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาประจำ ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มอาหารเสริมขมิ้นชันผสมพริกไทยดำ เพราะไพเพอรีนสามารถเปลี่ยนการจัดการสารของร่างกายและอาจกระทบยาบางชนิดได้ หากเริ่มอาหารเสริมแล้วมีอ่อนเพลีย คลื่นไส้ เบื่ออาหาร ปัสสาวะเข้ม หรือตาและผิวเหลือง ควรหยุดใช้และพบแพทย์

คำตอบจึงไม่ใช่ว่า “พริกไทยดำทำให้ขมิ้นชันเป็นยาวิเศษ” แต่เป็นว่าไพเพอรีนมีหลักฐานว่าช่วยเพิ่มการดูดซึมเคอร์คูมินได้จริงในงานทดลองหนึ่งที่ใช้สารสกัดและขนาดกำหนดชัดเจน กินเป็นอาหารได้ตามปกติ แต่ตัวเลข 2,000% ไม่ควรถูกนำไปตีความเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ 2,000% หรือใช้แทนการรักษาโรค