ทำไมค่าแรงขั้นต่ำแต่ละจังหวัดถึงไม่เท่ากัน? แล้วใครเป็นคนกำหนด?

เคยสงสัยกันไหมครับว่า ทำไมคนทำงานในประเทศไทยถึงไม่ได้ค่าแรงขั้นต่ำเท่ากันทุกจังหวัด?

บางพื้นที่กำหนดค่าแรงขั้นต่ำสูงถึงวันละ 400 บาท แต่บางจังหวัดยังอยู่ในระดับ 300 กว่าบาท ทั้งที่แรงงานก็ต้องทำงานหาเลี้ยงชีพเหมือนกัน

คำถามที่ตามมาก็คือ แล้วตัวเลขเหล่านี้เอาอะไรมาวัด? จังหวัดที่ได้ค่าแรงสูงกว่าแปลว่าเศรษฐกิจดีกว่าหรือไม่ และทำไมรัฐบาลถึงไม่กำหนดค่าแรงขั้นต่ำเป็นตัวเลขเดียวกันทั่วประเทศ?

เรื่องนี้จริง ๆ แล้วมีเหตุผลหลายด้านที่นำมาพิจารณา ไม่ได้กำหนดขึ้นมาแบบสุ่ม ๆ

ค่าแรงขั้นต่ำไม่ได้มีตัวเลขเดียวทั่วประเทศ

ประเทศไทยใช้ระบบกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่แตกต่างกันตามพื้นที่ โดยประกาศคณะกรรมการค่าจ้างจะกำหนดอัตราที่เหมาะสมสำหรับแต่ละจังหวัดหรือบางพื้นที่

ตัวอย่างเช่น ประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่มีผลตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2568 มีอัตราสูงสุดอยู่ที่ 400 บาทต่อวัน ในหลายพื้นที่ ขณะที่จังหวัดอื่น ๆ มีอัตราที่แตกต่างกันออกไป

ดังนั้น คำว่า “ค่าแรงขั้นต่ำ” จึงไม่ได้หมายความว่าคนไทยทุกจังหวัดจะต้องได้รับจำนวนเงินเท่ากัน

เหตุผลแรก คือ “ค่าครองชีพ” ไม่เท่ากัน

เรื่องนี้น่าจะเป็นเหตุผลที่คนทั่วไปเข้าใจได้ง่ายที่สุด

ลองคิดง่าย ๆ ว่า คนทำงานในจังหวัดที่ค่าเช่าบ้านแพง ค่าอาหารแพง และค่าเดินทางสูง หากได้รับค่าแรงเท่ากับคนที่อยู่ในพื้นที่ซึ่งค่าครองชีพถูกกว่า รายได้ที่เหลือหลังจากจ่ายค่าใช้จ่ายจำเป็นก็อาจแตกต่างกันมาก

เพราะฉะนั้น การพิจารณาค่าจ้างขั้นต่ำจึงต้องดูเรื่อง ค่าครองชีพและค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตของแรงงาน ประกอบด้วย

พูดง่าย ๆ คือ เงิน 400 บาทในพื้นที่หนึ่ง อาจมีอำนาจซื้อไม่เท่ากับเงิน 400 บาทในอีกพื้นที่หนึ่ง

เหตุผลที่สอง คือ “สภาพเศรษฐกิจ” ของแต่ละจังหวัด

จังหวัดต่าง ๆ ของประเทศไทยมีโครงสร้างเศรษฐกิจไม่เหมือนกัน

บางจังหวัดเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม มีโรงงานและบริษัทขนาดใหญ่จำนวนมาก บางจังหวัดมีเศรษฐกิจจากการท่องเที่ยว ขณะที่บางพื้นที่พึ่งพาการเกษตรหรือธุรกิจขนาดเล็กเป็นหลัก

เมื่อโครงสร้างเศรษฐกิจแตกต่างกัน ตลาดแรงงานก็แตกต่างกันตามไปด้วย

กระทรวงแรงงานเองมีการจัดทำและเผยแพร่ข้อมูลสถานการณ์ด้านแรงงาน รวมถึงข้อมูลเศรษฐกิจแรงงานและดัชนีชี้วัดต่าง ๆ เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาและติดตามสถานการณ์แรงงานของประเทศ

เหตุผลที่สาม คือ “ความสามารถในการจ่ายของนายจ้าง”

เรื่องนี้ก็สำคัญไม่แพ้กัน

ถ้ารัฐกำหนดค่าแรงขั้นต่ำสูงขึ้น นายจ้างก็มีต้นทุนด้านแรงงานเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะธุรกิจขนาดเล็กหรือธุรกิจที่มีรายได้ไม่สูงมาก

ดังนั้น การกำหนดค่าแรงจึงต้องพิจารณาความสามารถของสถานประกอบการควบคู่ไปด้วย

เพราะถ้าขึ้นค่าแรงโดยไม่ดูความสามารถของธุรกิจเลย อาจส่งผลกระทบต่อการจ้างงาน เช่น ธุรกิจบางแห่งอาจลดจำนวนพนักงาน ลดชั่วโมงการทำงาน หรือมีต้นทุนสินค้าและบริการเพิ่มขึ้น

จึงกลายเป็นเรื่องของการหาจุดสมดุลระหว่าง “รายได้ที่เหมาะสมของแรงงาน” กับ “ความสามารถในการดำเนินธุรกิจของนายจ้าง”

เหตุผลที่สี่ คือ “ตลาดแรงงาน” ของแต่ละพื้นที่

บางจังหวัดมีความต้องการแรงงานจำนวนมาก เช่น จังหวัดที่มีโรงงาน อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร หรือธุรกิจบริการจำนวนมาก

เมื่อธุรกิจต้องการแรงงานมาก นายจ้างก็ต้องแข่งขันกันเพื่อหาคนทำงาน ซึ่งอาจส่งผลต่อระดับค่าจ้างที่เกิดขึ้นจริงในตลาดแรงงาน

แต่ต้องแยกให้ออกว่า ค่าจ้างขั้นต่ำตามกฎหมาย กับ ค่าจ้างที่นายจ้างจ่ายจริง ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

คนที่มีประสบการณ์ มีทักษะ หรือทำงานในตำแหน่งที่ต้องใช้ความสามารถเฉพาะทาง อาจได้รับค่าจ้างสูงกว่าค่าแรงขั้นต่ำมาก

แล้วทำไมไม่กำหนด 400 บาทเท่ากันทั้งประเทศไปเลย?

นี่น่าจะเป็นคำถามที่หลายคนอยากรู้ที่สุด

ถ้ามองจากฝั่งลูกจ้าง หลายคนอาจคิดว่า “ทำไมไม่กำหนดให้ทุกคนได้ 400 บาทเท่ากันไปเลย จะได้เป็นธรรม?”

แต่ในทางปฏิบัติ การกำหนดค่าแรงต้องมองหลายด้านพร้อมกัน

เพราะจังหวัดหนึ่งอาจมีค่าครองชีพสูง แต่จังหวัดอีกแห่งมีค่าครองชีพต่ำกว่า ขณะเดียวกันรายได้ของธุรกิจและโครงสร้างเศรษฐกิจก็แตกต่างกัน

ดังนั้น การกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำจึงต้องอาศัยข้อมูลหลายด้าน ไม่ใช่ดูเพียงตัวเลขเดียว

ค่าแรงสูง ไม่ได้แปลว่า “ชีวิตดีกว่า” เสมอไป

เรื่องนี้ก็น่าสนใจมาก

สมมติว่าคนหนึ่งได้ค่าแรงวันละ 400 บาท แต่อาศัยอยู่ในจังหวัดที่ค่าเช่าบ้านสูง ค่าอาหารแพง และต้องเสียค่าเดินทางจำนวนมาก

ขณะที่อีกคนหนึ่งได้ค่าแรงต่ำกว่า แต่สามารถอยู่บ้านของตัวเอง มีค่าใช้จ่ายด้านที่พักต่ำ และค่าครองชีพในพื้นที่ไม่สูงมาก

เมื่อถึงสิ้นเดือน คนที่ได้รับค่าแรงสูงกว่าอาจไม่ได้มีเงินเหลือมากกว่าก็ได้

ดังนั้น หากจะเปรียบเทียบว่า จังหวัดไหนน่าอยู่กว่า หรือแรงงานจังหวัดไหนมีรายได้เพียงพอกว่า เราไม่ควรมองเฉพาะตัวเลขค่าแรงขั้นต่ำ แต่ควรนำค่าครองชีพและค่าใช้จ่ายจริงมาเปรียบเทียบด้วย

แล้วใครเป็นคนตัดสินว่าควรได้เท่าไร?

การกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำอยู่ภายใต้กลไกของ คณะกรรมการค่าจ้าง และมีการพิจารณาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับแรงงาน เศรษฐกิจ และสภาพพื้นที่

กระทรวงแรงงานยังมีคณะอนุกรรมการค่าจ้างขั้นต่ำระดับจังหวัดเพื่อพิจารณาข้อมูลของแต่ละพื้นที่ก่อนเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในระดับที่เกี่ยวข้อง โดยกระทรวงแรงงานเคยระบุถึงการให้คณะอนุกรรมการจังหวัดจัดประชุมพิจารณาอัตราค่าจ้างขั้นต่ำจังหวัดด้วย

จึงไม่ใช่ว่าจังหวัดใดจังหวัดหนึ่งสามารถประกาศค่าแรงขึ้นมาเองตามใจได้

สรุปแล้ว ทำไมค่าแรงแต่ละจังหวัดไม่เท่ากัน?

ถ้าให้สรุปแบบเข้าใจง่ายที่สุด ก็เพราะว่า

ประเทศไทยมีค่าครองชีพไม่เท่ากัน เศรษฐกิจไม่เหมือนกัน ตลาดแรงงานไม่เหมือนกัน ลักษณะธุรกิจไม่เหมือนกัน และความสามารถในการจ่ายของนายจ้างก็แตกต่างกัน

ทั้งหมดนี้จึงถูกนำมาพิจารณาในการกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำ

ส่วนตัวผมคิดว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะเวลาพูดว่า “ค่าแรงจังหวัดนี้สูงกว่าจังหวัดนั้น” เรามักจะมองแค่ตัวเลข แต่ถ้าลองมองชีวิตจริงของแรงงานแต่ละคนแล้ว จะเห็นว่าคำว่า “ได้เงินมากกว่า” ไม่ได้แปลว่า “มีเงินเหลือมากกว่า” เสมอไป

และอีกคำถามที่น่าคิดคือ...

ถ้าวันหนึ่งประเทศไทยกำหนดค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาทเท่ากันทุกจังหวัด คุณคิดว่าจะเป็นธรรมกับแรงงานทุกพื้นที่จริงหรือไม่?

หรือการกำหนดค่าแรงให้แตกต่างตามค่าครองชีพและเศรษฐกิจของแต่ละจังหวัดแบบปัจจุบัน อาจเหมาะสมกว่า?

คนทำงานแต่ละจังหวัดคิดเห็นอย่างไรกันบ้าง ลองมาแลกเปลี่ยนกันครับ

แหล่งข้อมูล

กระทรวงแรงงาน – ข้อมูลอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ และข้อมูลด้านแรงงาน

เว็บไซต์กระทรวงแรงงาน

#ค่าแรงขั้นต่ำ #แรงงานไทย #ค่าครองชีพ #เศรษฐกิจไทย