หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

เจอของในเรืออับปาง ทำไมถึงหยิบขึ้นมาเลยไม่ได้?

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

เจอของในเรืออับปางแล้ว ทำไมถึงหยิบขึ้นมาเลยไม่ได้? เพราะตำแหน่งของทุกชิ้นคือส่วนหนึ่งของหลักฐาน

เวลาพูดถึงการพบเรือจมใต้ทะเล ภาพที่หลายคนนึกถึงคงเป็นนักดำน้ำเจอไห เครื่องถ้วย หรือของเก่า แล้วค่อย ๆ นำสิ่งเหล่านั้นขึ้นมาศึกษาบนบก

แต่สำหรับนักโบราณคดี สิ่งที่อยู่ตรงหน้าไม่ได้มีค่าเพียงเพราะว่า “ของชิ้นนี้คืออะไร” เท่านั้น

คำถามที่สำคัญไม่แพ้กันคือ มันอยู่ตรงไหน อยู่ข้างอะไร และวางตัวแบบไหนตอนที่พบ

เพราะทันทีที่เราหยิบของชิ้นหนึ่งออกจากตำแหน่งโดยไม่บันทึกบริบท ข้อมูลบางอย่างอาจหายไปพร้อมกับการเคลื่อนย้ายนั้น และบางครั้งเอากลับคืนมาไม่ได้อีกเลย

ของหนึ่งชิ้น บอกเรื่องได้น้อยกว่าของทั้งกลุ่ม

ตัวอย่างที่เห็นภาพได้ดีคือ แหล่งเรือจมเกาะคราม จังหวัดชลบุรี

กรมศิลปากรระบุว่า มีการสำรวจและขุดค้นบริเวณนี้หลายครั้ง และพบทั้งโครงสร้างเรือ ภาชนะดินเผาจากแหล่งผลิตหลายพื้นที่ เครื่องถ้วยจากต่างประเทศ ตลอดจนข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวเรือ

ถ้าแยกดูทีละชิ้น เราอาจบอกได้แค่ว่า “นี่คือเครื่องถ้วยชนิดหนึ่ง” หรือ “ของชิ้นนี้มาจากแหล่งผลิตแห่งหนึ่ง”

แต่เมื่อวัตถุเหล่านั้นอยู่ร่วมกันภายในระวางเรือ ภาพเริ่มเปลี่ยนไป เราสามารถตั้งคำถามต่อได้ว่า เรือกำลังบรรทุกสินค้าอะไร ของมาจากพื้นที่ไหน สิ่งใดเป็นสินค้า และสิ่งใดเป็นของใช้ของคนบนเรือ รวมถึงเส้นทางการค้าของเรือลำนั้นอาจเชื่อมโยงกับพื้นที่ใดบ้าง

ตรงนี้เองที่ทำให้ “ตำแหน่ง” กลายเป็นข้อมูล

ลองนึกเหมือนเราเดินเข้าไปในห้องที่เจ้าของเพิ่งลุกออกไป ถ้าโต๊ะยังมีจานอาหาร หนังสือเปิดค้างอยู่ และกระเป๋าวางข้างเก้าอี้ เราพอเดาเรื่องราวในห้องนั้นได้มากกว่าการเอาของทุกอย่างมากองรวมกันบนพื้นแล้วถามว่าแต่ละชิ้นคืออะไร

แหล่งโบราณคดีก็คล้ายกัน เพียงแต่เรื่องราวที่เรากำลังพยายามอ่าน อาจถูกทิ้งไว้นานหลายร้อยปี

นักโบราณคดีจึงไม่ได้ลงไป “เก็บของ”

นี่คือความต่างสำคัญระหว่างการมองซากเรือในฐานะแหล่งสมบัติ กับการมองมันในฐานะแหล่งข้อมูล

นักโบราณคดีต้องกำหนดพื้นที่ขุด บันทึกชั้น การกระจายตัวของวัตถุ โครงสร้างเรือ และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่พบ ก่อนจะตีความว่าภาพทั้งหมดกำลังบอกอะไร

กรณีเรือจมเกาะคราม เช่น การขุดค้นครั้งหนึ่งกำหนดพื้นที่ขนาด 8 × 2 เมตร และผลที่ได้ยังช่วยให้ทีมงานตีความได้ว่าบริเวณที่กำลังศึกษาเป็นส่วนท้องเรือ และยังไม่ใช่ส่วนหัวเรือ

นั่นหมายความว่า แม้แต่พื้นที่ซึ่ง “ยังไม่เจอสิ่งที่ตามหา” ก็เป็นข้อมูลได้เช่นกัน เพราะมันช่วยบอกว่าควรค้นต่อไปทางไหน และภาพโครงสร้างของเรือควรเป็นอย่างไร

ถ้าหยิบของออกไป สิ่งที่เสียอาจไม่ใช่แค่ของ

ประวัติงานโบราณคดีใต้น้ำของไทยเคยเผชิญปัญหาการลักลอบนำโบราณวัตถุจากเรือจมขึ้นจากทะเลจริง

ตัวอย่างกรณีเรือจมกลางอ่าว กรมศิลปากรบันทึกว่ามีโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้องกับการลักลอบและถูกตรวจยึดรวมมากกว่า 10,000 ชิ้น ส่วนใหญ่เป็นภาชนะดินเผา

จำนวนฟังดูมหาศาล แต่ปัญหาไม่ได้มีแค่ว่าโบราณวัตถุถูกนำออกจากแหล่ง

สิ่งที่นักโบราณคดีเสียไปพร้อมกันคือโอกาสที่จะเห็นว่า ของแต่ละชิ้นเคยอยู่ตรงไหน วางร่วมกับอะไร และมีความสัมพันธ์กับโครงสร้างส่วนใดของเรือ

ของยังอยู่ แต่ “ฉาก” ที่ช่วยอธิบายของอาจหายไปแล้ว และเมื่อฉากหาย การตีความบางอย่างก็ยากขึ้นตามไปด้วย

เพราะฉะนั้นของเก่าที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่ชิ้นที่สวยที่สุด

เครื่องถ้วยสมบูรณ์หนึ่งใบอาจดูน่าตื่นตากว่าเศษภาชนะเล็ก ๆ หลายชิ้น แต่ในทางโบราณคดี เศษเล็ก ๆ ที่ยังอยู่ในตำแหน่งเดิมอาจช่วยตอบคำถามบางอย่างได้มากกว่าเสียอีก

คุณค่าจึงไม่ได้อยู่ที่ความสวย ความสมบูรณ์ หรือราคาของวัตถุเพียงอย่างเดียว

มันอยู่ที่ว่า เรายังรู้หรือไม่ว่าสิ่งนั้นเคยเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวแบบไหน

ครั้งต่อไปถ้าเห็นข่าวพบเรือจม แล้วสงสัยว่าทำไมเจ้าหน้าที่ไม่รีบนำของทั้งหมดขึ้นมาจากทะเลทันที คำตอบส่วนหนึ่งก็อยู่ตรงนี้

ใต้ทะเลไม่ได้มีเพียง “ของเก่า” กระจายอยู่ แต่มันคือฉากหนึ่งของอดีตที่ยังวางตัวอยู่ตรงนั้น และทุกครั้งที่ขยับวัตถุหนึ่งชิ้น เราอาจกำลังขยับข้อมูลทางประวัติศาสตร์ไปพร้อมกันด้วย

แหล่งที่มา:
กรมศิลปากร — กองโบราณคดีใต้น้ำ
ข้อมูลการขุดค้นแหล่งเรือจมเกาะคราม จังหวัดชลบุรี
ข้อมูลกรณีลักลอบงมโบราณวัตถุเรือจมกลางอ่าว
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 421 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
5 VOTES (5/5 จาก 1 คน)
VOTED: พีรพัฒน์ พีพี
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-375คดีดังของไทยที่ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์เช็กดวงประจำวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ราศีที่ดาวศรีสถิต “พิจิก” ราศีที่ดาวกาลีสถิต “มีน”สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯเเนวทางเลขสัญจร อ.ไม้เอก นาคา 1 ธันวาคม 2569สยองทั้งครอบครัว! 6 ชีวิตเชื่อเทพเข้าสิง ทำพิธีไล่ผีสุดวิปริต จบลงด้วยลูกสาวเสียชีวิตเปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้วเลขชนสำนักพิมพ์ งวด 1 ธ.ค. 69 เทียบโพยเดลินิวส์ ไทยราษฎร์ บางกอกทูเดย์ ได้ชุดเด่น 6 คู่ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?18 มงกุฎ มาจากไหน? ทำไมคำนี้ถึงกลายเป็นคำเรียกพวกมิจฉาชีพ?
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง
ตั้งกระทู้ใหม่