โทรเลขซิมเมอร์มันน์เปลี่ยนการตัดสินใจของสหรัฐฯ ในสงครามโลกครั้งที่ 1 อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กระดาษหนึ่งแผ่นในห้องถอดรหัสของกองทัพเรืออังกฤษเต็มไปด้วยชุดตัวเลขที่ดูไร้ความหมาย เจ้าหน้าที่ต้องใช้ทั้งรหัสลับ สมุดรหัส และข้อมูลจากการข่าวเพื่อเปลี่ยนตัวเลขเหล่านั้นให้กลายเป็นประโยค

เมื่อถอดข้อความได้ พวกเขาพบว่าเยอรมนีกำลังเตรียมข้อเสนอให้เม็กซิโกทำสงครามกับสหรัฐฯ หากอเมริกาเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ 1 โดยเยอรมนีสัญญาจะสนับสนุนเงินและช่วยให้เม็กซิโกทวงดินแดนเท็กซัส นิวเม็กซิโก และแอริโซนาคืน

ข้อเสนอที่ส่งผ่านสายการทูต

ระหว่างปี 1914–1916 ประธานาธิบดีวูดโรว์ วิลสันพยายามรักษาความเป็นกลางของสหรัฐฯ เขาเพิ่งได้รับเลือกตั้งอีกสมัยพร้อมภาพลักษณ์ของผู้นำที่พาประเทศไม่เข้าสงครามในยุโรป

วันที่ 16 มกราคม 1917 อาร์เทอร์ ซิมเมอร์มันน์ รัฐมนตรีต่างประเทศเยอรมนีจึงส่งโทรเลขเข้ารหัสถึงโยฮันน์ ฟอน แบร์นสตอร์ฟฟ์ เอกอัครราชทูตเยอรมนีประจำสหรัฐฯ ข้อความเดินทางผ่านช่องทางโทรเลขทางการทูตที่สหรัฐฯ อนุญาต ก่อนถูกส่งต่อไปยังไฮน์ริช ฟอน เอคฮาร์ดท์ ผู้แทนเยอรมนีในเม็กซิโกเมื่อวันที่ 19 มกราคม

เนื้อหากำหนดเงื่อนไขว่า เยอรมนีจะเริ่มสงครามเรือดำน้ำแบบไม่จำกัด และจะพยายามรักษาความเป็นกลางของสหรัฐฯ หากทำไม่สำเร็จ เยอรมนีจะเสนอพันธมิตรให้เม็กซิโกทำสงครามร่วมกัน พร้อมเงินสนับสนุน และช่วยให้เม็กซิโกทวงดินแดนที่เสียไปหลังสงครามเม็กซิโก–สหรัฐฯ กลับคืน ข้อความยังเสนอให้ญี่ปุ่นเข้าร่วมและช่วยเจรจาสันติภาพกับเยอรมนีด้วย

ข้อเสนอนี้จึงไม่ใช่คำสั่งให้เม็กซิโกบุกสหรัฐฯ ทันที แต่เป็นแผนสำรอง หากการรบทางเรือของเยอรมนีผลักให้อเมริกาประกาศสงคราม

Room 40 ถอดรหัสโทรเลขด้วยอะไร

คำว่าแฮกเกอร์ในเรื่องนี้อาจทำให้เข้าใจผิด เพราะ Room 40 ไม่ได้เจาะระบบคอมพิวเตอร์ พวกเขาคือนักถอดรหัสของกองทัพเรืออังกฤษ ทำงานกับโทรเลขที่ถูกดักรับ สมุดรหัสเยอรมันที่ยึดมาได้ และข้อมูลจากหน่วยข่าวกรอง

เยอรมนีสูญเสียสายเคเบิลสื่อสารในมหาสมุทรแอตแลนติกไปหลายเส้น จึงต้องใช้เส้นทางผ่านประเทศเป็นกลางและช่องทางการทูต ข้อความเดินทางจากเบอร์ลินไปยังโคเปนเฮเกน ต่อไปยังลอนดอน แล้วมุ่งหน้าไปยังวอชิงตัน สายโทรเลขช่วงหนึ่งพาดผ่านจุดส่งต่อทางตะวันตกของอังกฤษ ทำให้ Room 40 มีโอกาสสกัดข้อความไว้

เอกสารต้นฉบับที่เจ้าหน้าที่เห็นในตอนแรกเป็นเพียงกลุ่มตัวเลขสามถึงห้าหลัก การถอดรหัสต้องอาศัยการเปรียบเทียบรูปแบบซ้ำกับสมุดรหัสและข้อมูลที่สะสมจากข้อความเยอรมันก่อนหน้า เมื่อโครงสร้างเริ่มชัดเจน เจ้าหน้าที่จึงรู้ว่าพวกเขากำลังอ่านคำสั่งระดับรัฐบาล ไม่ใช่ข้อความทั่วไปของทหารสนามรบ

อังกฤษต้องเปิดโปงโดยไม่เปิดไพ่

อังกฤษมีหลักฐานสำคัญอยู่ในมือ แต่การส่งโทรเลขฉบับนี้ให้อเมริกาทันทีอาจทำให้เยอรมนีรู้ว่า Room 40 ดักฟังการสื่อสารที่เดินทางผ่านสายของสหรัฐฯ ได้ หากเยอรมนีเปลี่ยนวิธีส่งข้อความ ความสามารถในการติดตามข่าวสารก็อาจหายไป

พลเรือเอกวิลเลียม ฮอลล์ ผู้อำนวยการข่าวกรองทางเรือของอังกฤษจึงพยายามหาสำเนาอีกฉบับที่ดูเหมือนถูกดักรับระหว่างสหรัฐฯ กับเม็กซิโก เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ เจ้าหน้าที่อังกฤษในเม็กซิโกซึ่งใช้ชื่อว่า “มิสเตอร์เอช” ได้สำเนาข้อความจากสำนักงานโทรเลขในเม็กซิโกซิตีผ่านการติดสินบนพนักงาน

วันที่ 23 กุมภาพันธ์ อาร์เทอร์ บัลโฟร์ รัฐมนตรีต่างประเทศอังกฤษแสดงข้อความเข้ารหัสให้วอลเตอร์ เพจ เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำอังกฤษดู วันถัดมา เพจส่งข่าวไปยังรัฐมนตรีต่างประเทศโรเบิร์ต แลนซิง ประธานาธิบดีวิลสันได้เห็นต้นฉบับเข้ารหัสในวันที่ 27 กุมภาพันธ์

แผนของอังกฤษสำเร็จสองด้าน พวกเขาส่งหลักฐานให้รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ และยังปกป้องแหล่งข่าวของ Room 40 ไม่ให้ถูกเปิดเผยตรงๆ

ข่าวหลุดสู่สาธารณะ

วันที่ 1 มีนาคม 1917 หนังสือพิมพ์อเมริกันเริ่มเผยแพร่เนื้อหาโทรเลข ข่าวระบุว่าเยอรมนีต้องการสร้างพันธมิตรกับเม็กซิโกและญี่ปุ่นเพื่อกดดันสหรัฐฯ ช่วงแรกยังมีคนสงสัยว่าเอกสารอาจเป็นกลลวงของอังกฤษ เพราะข้อความดูรุนแรงและแผนการร่วมรบระหว่างเยอรมนี เม็กซิโก และญี่ปุ่นฟังดูไม่น่าเป็นไปได้

ข้อสงสัยลดลงเมื่อซิมเมอร์มันน์ยอมรับต่อสาธารณะในวันที่ 3 มีนาคมว่าเขาเป็นผู้เขียนโทรเลขฉบับนั้นเอง การยอมรับนี้ทำให้รัฐบาลเยอรมนีปฏิเสธเอกสารไม่ได้อีกต่อไป สำหรับชาวอเมริกัน ข่าวดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเยอรมนีไม่ได้เพียงทำสงครามในยุโรป แต่กำลังวางแผนสร้างศัตรูไว้ใกล้ชายแดนสหรัฐฯ ด้วย

เหตุผลที่สหรัฐฯ ประกาศสงคราม

โทรเลขซิมเมอร์มันน์มีผลทางการเมืองสูง แต่การประกาศสงครามไม่ได้เกิดจากเอกสารฉบับเดียว เยอรมนีเริ่มสงครามเรือดำน้ำแบบไม่จำกัดในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ และในเดือนมีนาคม เรืออเมริกันสามลำถูกเรือดำน้ำเยอรมันจม เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้การรักษาความเป็นกลางของวิลสันทำได้ยากขึ้นเรื่อยๆ

วันที่ 2 เมษายน วิลสันขอให้สภาคองเกรสพิจารณาการกระทำของเยอรมนีในฐานะการก่อสงครามต่อสหรัฐฯ เขายกโทรเลขซิมเมอร์มันน์เป็นหลักฐานว่าเยอรมนีพยายามปลุกศัตรูขึ้นใกล้ประตูบ้านของอเมริกา วันที่ 6 เมษายน 1917 สหรัฐฯ ประกาศสงครามกับเยอรมนีอย่างเป็นทางการ

ส่วนเม็กซิโกไม่ได้ตอบรับข้อเสนอ ประธานาธิบดีเวนุสเตียโน การ์รันซาส่งเรื่องให้คณะกรรมาธิการทหารพิจารณา และคณะกรรมการเห็นว่าเม็กซิโกไม่มีศักยภาพพอจะทำสงครามกับสหรัฐฯ อีกทั้งไม่มีประโยชน์ชัดเจนจากการเข้าร่วม แผนการจึงไม่เคยกลายเป็นสงครามเม็กซิโก–สหรัฐฯ

โทรเลขหนึ่งฉบับที่ทำให้ความลับกลายเป็นหลักฐาน

ความสำคัญของโทรเลขซิมเมอร์มันน์อยู่ที่การเปลี่ยนความกังวลให้กลายเป็นเอกสารที่ตรวจสอบได้ ก่อนหน้านั้น ชาวอเมริกันรับรู้เรื่องเรือดำน้ำเยอรมันและความตึงเครียดทางการทูตเป็นเหตุการณ์แยกกัน โทรเลขทำให้เห็นภาพเดียวกันว่าเยอรมนีกำลังเตรียมรับมือการเข้าสงครามของสหรัฐฯ ด้วยการสร้างภัยคุกคามจากเม็กซิโก

การเปิดเผยเอกสารไม่ได้ทำให้สหรัฐฯ ประกาศสงครามในวันรุ่งขึ้น แต่ช่วยสร้างแรงสนับสนุนทางการเมืองให้วิลสันเดินหน้าต่อ เมื่อรวมกับการจมเรือสินค้าและการใช้สงครามเรือดำน้ำแบบไม่จำกัด การตัดสินใจของอเมริกาจึงขยับจากความเป็นกลางไปสู่การร่วมรบกับฝ่ายสัมพันธมิตร

เม็กซิโกไม่เคยบุกสหรัฐฯ ตามข้อเสนอ เยอรมนีก็ไม่ได้ชนะสงครามจากแผนนี้ แต่โทรเลขฉบับเดียวทำให้ Room 40 กลายเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์ที่เปลี่ยนทิศทางสงครามโลกครั้งที่ 1 และช่วยผลักสหรัฐฯ เข้าสู่สงครามก่อนสงครามสงบในวันที่ 11 พฤศจิกายน 1918