Operation Vegetarian คือแผนอังกฤษใช้อาหารสัตว์ปนแอนแทรกซ์โจมตีเยอรมนี

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ทุ่งเลี้ยงวัวในชนบทเยอรมนีอาจดูเหมือนสถานที่ธรรมดา แต่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง อังกฤษเคยวางแผนให้ทุ่งเหล่านี้เต็มไปด้วยก้อนอาหารสีน้ำตาลที่ดูไม่มีพิษภัย หากวัวกินเข้าไป ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือฝูงสัตว์ล้มตาย อาหารขาดแคลน และโรคแพร่เข้าสู่ผู้คนที่บริโภคเนื้อจากสัตว์เหล่านั้น

แผนดังกล่าวมีชื่อว่า Operation Vegetarian เป็นโครงการสงครามชีวภาพของอังกฤษที่พัฒนาขึ้นระหว่างปี 1942–1944 โดยใช้เค้กลินสีดหรือกากเมล็ดแฟลกซ์อัดก้อนเป็นพาหะนำเชื้อแอนแทรกซ์เข้าสู่ฝูงปศุสัตว์ของเยอรมนี

ก้อนอาหารสัตว์ที่ถูกเปลี่ยนเป็นอาวุธ

เค้กลินสีดไม่ใช่ขนมสำหรับคน แต่เป็นอาหารเสริมที่ใช้เลี้ยงวัวและสัตว์เศรษฐกิจ อังกฤษจึงเลือกวัตถุดิบชนิดนี้เพราะมีโอกาสสูงที่วัวจะกินโดยไม่ระแวง แผนการผลิตตั้งเป้าหมายไว้ประมาณ 5,273,400 ชิ้น โดยแต่ละก้อนมีขนาดเล็ก น้ำหนักราว 10 กรัม และถูกเตรียมให้เหมาะกับการบรรจุในกล่องสำหรับทิ้งจากเครื่องบิน

ก้อนอาหารเหล่านี้จะถูกเติมสปอร์ของแบคทีเรีย Bacillus anthracis ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคแอนแทรกซ์ จากนั้นจึงนำไปโปรยในพื้นที่ที่มีวัวกำลังหากินอยู่ แนวคิดของผู้วางแผนมีสองชั้น ชั้นแรกคือทำลายฝูงวัวและโคนมของเยอรมนีจนเกิดวิกฤตเนื้อ นม และแรงงานในภาคเกษตร ชั้นที่สองคือให้คนติดเชื้อจากการสัมผัสสัตว์หรือกินผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ปนเปื้อน

แอนแทรกซ์สามารถทำให้สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมป่วยหนักได้ การติดเชื้อในคนเกิดขึ้นได้จากการสัมผัสสัตว์หรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่มีเชื้อ รวมถึงการกินเนื้อดิบหรือปรุงไม่สุกจากสัตว์ติดเชื้อ ดังนั้นแผนนี้จึงไม่ได้หวังเพียงฆ่าวัว แต่ต้องการโจมตีระบบอาหารทั้งระบบของประเทศ

การทดลองบนเกาะที่กลายเป็นเขตกักกัน

ก่อนคิดจะนำไปใช้ในเยอรมนี อังกฤษต้องทดสอบก่อนว่าเชื้อจะทำงานได้จริงหรือไม่ สถานที่ทดลองคือเกาะกรูอินาร์ดนอกชายฝั่งสกอตแลนด์ เกาะขนาดเล็กและไม่มีประชากรถาวร จึงถูกเลือกให้เป็นพื้นที่ทดลองที่ควบคุมได้

นักวิทยาศาสตร์นำเชื้อแอนแทรกซ์ไปทดสอบกับแกะ ผลการทดลองทำให้แกะตายภายในเวลาไม่กี่วัน แต่สิ่งที่สร้างปัญหายิ่งกว่าคือสปอร์ของเชื้อสามารถคงอยู่ในดินได้นาน พื้นที่บนเกาะจึงถูกประกาศเป็นเขตอันตรายและห้ามผู้คนเข้าใกล้เป็นเวลาหลายทศวรรษ

เหตุการณ์นี้สะท้อนว่าอาวุธชีวภาพไม่ได้จบลงเมื่อการทดสอบเสร็จ เชื้อสามารถปนเปื้อนดิน น้ำ สัตว์ และพื้นที่โดยรอบได้ การทำความสะอาดเกาะกรูอินาร์ดต้องใช้เวลานาน และเกาะเพิ่งถูกประกาศว่าปลอดจากแอนแทรกซ์ในปี 1990

ทำไมแผนจึงไม่เคยถูกใช้

ภายในต้นปี 1944 อังกฤษเตรียมแผนปฏิบัติการไว้ค่อนข้างละเอียด เครื่องบินบางส่วนต้องได้รับการดัดแปลงให้ปล่อยกล่องเค้กลินสีดโดยไม่ทำให้ก้อนแตกเสียหาย ผู้วางแผนยังคำนวณช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยต้องทิ้งในฤดูร้อนหลังหญ้าในทุ่งเริ่มเหลือน้อย เพื่อเพิ่มโอกาสที่วัวจะกินก้อนอาหารเหล่านี้

แต่ในเวลานั้นสถานการณ์สงครามเปลี่ยนไป การยกพลขึ้นบกที่นอร์มังดีเปิดทางให้ฝ่ายสัมพันธมิตรรุกเข้าสู่ยุโรป แผนโจมตีด้วยเค้กปนเชื้อจึงถูกยกเลิกก่อนเริ่มปฏิบัติการจริง กล่าวได้ชัดเจนว่า Operation Vegetarian เป็นแผนที่ถูกเตรียมไว้จริงและมีการผลิตวัสดุจำนวนมาก แต่ไม่เคยถูกนำไปทิ้งเหนือเยอรมนี

หลังสงคราม เค้กลินสีดที่เตรียมไว้ราว 5 ล้านชิ้นไม่ได้ถูกเก็บไว้เป็นหลักฐานหรือปล่อยออกสู่ตลาด แต่ถูกนำไปทำลายในเตาเผาขยะ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อหลุดรอดออกไป

ชื่อ Vegetarian จึงฟังดูขัดแย้งกับเนื้อหาของแผนอย่างรุนแรง เพราะสิ่งที่อังกฤษเตรียมไว้ไม่ใช่อาหารทางเลือก แต่เป็นการใช้ห่วงโซ่อาหารเป็นอาวุธ ตั้งแต่ทุ่งหญ้า วัว นม เนื้อ ไปจนถึงประชาชน แผนนี้ไม่เคยเกิดขึ้นในสนามรบ แต่การทดลองบนเกาะกรูอินาร์ดยืนยันว่าอันตรายของอาวุธชีวภาพไม่ได้อยู่แค่ตอนปล่อยเชื้อ หากยังรวมถึงผลตกค้างที่อาจหลงเหลือในสิ่งแวดล้อมไปอีกหลายชั่วอายุคน