ย้อนดู ลอตเตอรี่ใบแรกของไทยเมื่อ 150 ปีก่อน

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน ทุกวันนี้เราคุ้นตากับลอตเตอรี่ใบเล็ก ๆ ที่มีเลข 6 หลัก บาร์โค้ด และรายละเอียดต่าง ๆ เต็มใบ

แต่ถ้าย้อนกลับไปกว่า 150 ปี ลอตเตอรี่ไทยในยุคแรกมีหน้าตาและรูปแบบแตกต่างจากปัจจุบันอย่างมาก

จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2417 สมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อมีพระบรมราชานุญาตให้กรมทหารมหาดเล็กออก ลอตเตอรี่ เป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยมีชาวอังกฤษชื่อ ครูอาลบาสเตอร์ เป็นผู้ดำเนินการตามรูปแบบลอตเตอรี่ของยุโรป

สิ่งที่ต้องบอกก่อนคือ ไม่มีภาพรายละเอียดของลอตเตอรี่ใบแรกปี 2417 ที่สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเผยแพร่พร้อมคำอธิบายรูปลักษณ์แบบละเอียด

ดังนั้นไม่ควรฟันธงว่าหน้าตาเป็นสีอะไร มีลวดลายแบบไหน หรือมีตัวหนังสืออะไรบ้างโดยไม่มีหลักฐานรองรับ

แต่สิ่งที่ยืนยันได้คือ ลอตเตอรี่ในยุคนั้นถูกจัดทำขึ้นตาม รูปแบบยุโรป และเป็นลอตเตอรี่ที่ออกในโอกาสพิเศษ ไม่ใช่สลากที่ประชาชนซื้อกันเป็นกิจวัตรแบบทุกวันนี้

เหตุผลที่ออกลอตเตอรี่ครั้งแรกก็แตกต่างจากภาพจำเรื่องหวยในปัจจุบัน เพราะจัดขึ้นเนื่องใน งานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา

และเกี่ยวข้องกับการช่วยเหลือพ่อค้าต่างชาติที่นำสินค้ามาร่วมจัดแสดงในงานพิพิธภัณฑ์ที่ตึกคองคาเดียภายในพระบรมมหาราชวัง

ตรงนี้น่าสนใจมาก เพราะหลายคนอาจเข้าใจว่าลอตเตอรี่ใบแรกในปี 2417 คือจุดเริ่มต้นของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลโดยตรง

จริง ๆ แล้วเส้นทางยังอีกยาวมาก

หลังจากนั้นประเทศไทยมีการออกลอตเตอรี่ในโอกาสต่าง ๆ อีกหลายครั้ง เช่น ลอตเตอรี่เสือป่าล้านบาท พ.ศ. 2466 และต่อมามี ลอตเตอรี่รัฐบาลสยาม รวมถึงสลากของกรมสรรพากรในช่วง พ.ศ. 2477

กระทั่งปี พ.ศ. 2482 จึงมีการโอนกิจการสลากกินแบ่งรัฐบาลและสลากบำรุงเทศบาลมาสังกัดกระทรวงการคลัง

พร้อมจัดตั้งคณะกรรมการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลอย่างเป็นทางการ

รูปแบบสลากมีการเปลี่ยนแปลงมาเรื่อย ๆ ตามยุคสมัย ทั้งรูปแบบการพิมพ์ จำนวนหลักของเลข และระบบป้องกันการปลอมแปลง

อย่างเช่นในปี 2495 สำนักงานเริ่มพิมพ์สลากด้วยโรงพิมพ์ของตัวเอง โดยเริ่มพิมพ์สลากครั้งแรกในเดือนเมษายน สำหรับงวดวันที่ 29 พฤษภาคม 2495

ส่วนลอตเตอรี่แบบ ใบเดียว ราคา 80 บาท ที่เราคุ้นตากันในปัจจุบัน เริ่มใช้ตั้งแต่งวดวันที่ 1 กันยายน 2560 จากเดิมที่จำหน่ายเป็นคู่ ราคา 80 บาท หรือใบละ 40 บาท

เพราะฉะนั้น ถ้าเอาลอตเตอรี่ยุคแรกเมื่อปี 2417 มาเทียบกับสลากในมือเราวันนี้ คงแทบไม่เหมือนกันเลย ทั้งรูปแบบ การพิมพ์ ระบบเลข และวิธีจำหน่าย

จากลอตเตอรี่ที่เกิดขึ้นในงานพิเศษเมื่อกว่า 150 ปีก่อน ค่อย ๆ พัฒนาผ่านหลายยุค จนกลายมาเป็นสลากกินแบ่งรัฐบาลที่คนไทยคุ้นเคยในปัจจุบัน 

แหล่งที่มา: สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล และข้อมูลประวัติศาสตร์ที่รวบรวมเกี่ยวกับจุดเริ่มต้นลอตเตอรี่ไทย.

จากลอตเตอรี่ยุคแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงสลากกินแบ่งรัฐบาลในรูปแบบปัจจุบัน ทั้งหน้าตาสลาก ระบบการพิมพ์ และวิธีออกรางวัลล้วนเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย สำหรับผู้ที่ติดตามสลากในแต่ละงวด สามารถ ตรวจหวย หลังประกาศผล เพื่อเช็กหมายเลขและรายละเอียดรางวัลอย่างเป็นทางการได้อีกครั้ง