แดดทำร้ายดวงตา?

คนทำงานกลางแจ้งในไทยต้องใช้ดวงตาสู้กับแดด ลม ฝุ่น และความร้อนแทบทุกวัน ตั้งแต่ช่างก่อสร้าง พนักงานส่งของ เกษตรกร คนกวาดถนน ไปจนถึงพ่อค้าแม่ค้าที่ตั้งร้านริมทาง สิ่งที่สะสมเงียบ ๆ อาจไม่ได้จบแค่ตาแห้งหรือแสบตาชั่วคราว แต่เกี่ยวข้องกับโรคต้อลมและต้อเนื้อที่ค่อย ๆ เปลี่ยนผิวดวงตาไปทีละน้อย

ต้อลมมักเริ่มเป็นก้อนหรือปื้นนูนสีเหลืองบริเวณเยื่อบุตาขาว โดยเฉพาะด้านที่อยู่ใกล้จมูก อาจมีอาการเคืองตา แสบตา น้ำตาไหล หรือรู้สึกเหมือนมีผงอยู่ในตา ส่วนต้อเนื้อเป็นเนื้อเยื่อรูปสามเหลี่ยมที่ค่อย ๆ ยื่นจากตาขาวเข้าหากระจกตา ระยะแรกอาจเห็นเป็นเส้นเลือดหรือปื้นแดงเล็ก ๆ แต่เมื่อโตขึ้นจะสังเกตเห็นเนื้อสีขาวอมชมพูคลุมเข้าหาบริเวณตาดำ

แสงอัลตราไวโอเลตหรือรังสี UV เป็นปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับการเกิดต้อเนื้อ ยิ่งต้องทำงานกลางแดดนาน ๆ และอยู่ในพื้นที่มีลมแรง ฝุ่นมาก หรืออากาศแห้ง ผิวดวงตายิ่งระคายเคืองซ้ำหลายรอบ แสงจากพื้นปูน ถนน ทราย และผิวน้ำยังสะท้อนเข้าตาได้ ทำให้การหลบแดดด้วยการก้มหน้าหรือหันหลังให้ดวงอาทิตย์เพียงอย่างเดียวอาจป้องกันได้ไม่พอ

ต้อเนื้อบางรายหยุดอยู่แค่ขอบกระจกตา แต่บางรายขยายเข้าหากลางตาดำจนรบกวนแนวการมองเห็น เนื้อเยื่อที่ดึงรั้งผิวกระจกตาอาจทำให้สายตาเอียง ภาพเบลอ เห็นแสงฟุ้ง หรือมองไกลไม่คมเหมือนเดิม หากลุกลามเข้าใกล้รูม่านตา แพทย์ตาอาจพิจารณาผ่าตัดนำเนื้อออก การผ่าตัดช่วยเปิดพื้นที่การมองเห็น แต่ต้อเนื้อมีโอกาสกลับมาใหม่ได้ จึงยังต้องป้องกันแดดและลดการระคายเคืองหลังรักษา

วิธีดูแลที่ทำได้ตั้งแต่วันนี้คือเลือกแว่นกันแดดที่ระบุว่ากรองรังสี UVA และ UVB ได้ 99 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ เลนส์ควรปิดด้านข้างได้พอสมควรเพื่อกันแสงสะท้อนจากพื้นและลม ไม่ควรเลือกจากสีเลนส์เข้มเพียงอย่างเดียว เพราะเลนส์สีเข้มที่กรอง UV ไม่ดีอาจทำให้รูม่านตาขยายและรับรังสีเข้าไปมากขึ้น การสวมหมวกปีกกว้างร่วมด้วยช่วยลดแสงที่เข้าจากด้านบนได้อีกทาง

ถ้าต้องทำงานในที่มีฝุ่น ควรใช้แว่นนิรภัยที่กระชับพอดีแทนแว่นแฟชั่น และหลีกเลี่ยงการขยี้ตาด้วยมือที่มีคราบเหงื่อหรือฝุ่น หากตาแห้งระหว่างวัน อาจปรึกษาเภสัชกรหรือจักษุแพทย์เรื่องน้ำตาเทียมที่เหมาะสม ไม่ควรซื้อยาหยอดตาที่มีสเตียรอยด์มาใช้เอง เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต้อหิน ต้อกระจก หรือทำให้การติดเชื้อในตารุนแรงขึ้น

ควรพบจักษุแพทย์เมื่อมีเนื้อบริเวณตาขาวโตขึ้นเรื่อย ๆ ตาแดงซ้ำไม่หาย มองเห็นภาพเบลอ ปวดตา แพ้แสง หรือเห็นก้อนล้ำเข้าใกล้ตาดำ การตรวจตั้งแต่ระยะแรกช่วยแยกต้อลม ต้อเนื้อ ตาแห้ง และโรคผิวตาอื่น ๆ ได้ชัดเจนกว่า อย่ารอจนเนื้อบังการมองเห็น เพราะการป้องกันด้วยแว่นกรอง UV หมวก และการลดฝุ่นตั้งแต่เริ่มทำงานกลางแจ้ง เป็นเรื่องเล็กที่ช่วยรักษาดวงตาไว้ได้นาน