ยาปลุกเซ็กไม่ใช่ยาเพิ่มอารมณ์ และอาหารธรรมชาติไม่มีไวอากร้า

คำว่า ‘ยาปลุกเซ็ก’ ฟังเหมือนมียาเม็ดเดียวที่ทำให้คนอยากมีเพศสัมพันธ์ทันที แต่ความจริงตลาดเอาคำนี้ไปปนกันหมด ทั้งยารักษาภาวะแข็งตัวไม่พอ อาหารเสริม สมุนไพร เครื่องดื่มชง และสารออกฤทธิ์ที่อาจอันตราย หลักที่ต้องแยกให้ขาดมีอยู่สองเรื่อง: ‘ความต้องการทางเพศ’ เป็นเรื่องสมอง อารมณ์ ความสัมพันธ์ ฮอร์โมน และสุขภาพโดยรวม ส่วน ‘การแข็งตัว’ เป็นเรื่องเลือด เส้นประสาท และหลอดเลือด ยาที่ช่วยเรื่องหนึ่ง จึงไม่จำเป็นต้องช่วยอีกเรื่องหนึ่ง

กลุ่มยาที่คนมักหมายถึงมากที่สุดคือยาต้านเอนไซม์ PDE5 เช่น sildenafil, tadalafil, vardenafil และ avanafil ยากลุ่มนี้ไม่ได้สร้างอารมณ์รักขึ้นมาเอง และไม่ได้ทำให้เกิดการแข็งตัวเองโดยไม่มีสิ่งกระตุ้นทางเพศ หน้าที่ของมันคือช่วยให้สารสื่อประสาทชื่อ nitric oxide ส่งต่อสัญญาณได้นานขึ้น เมื่อมีการกระตุ้น ร่างกายจะสร้าง cGMP เพื่อคลายกล้ามเนื้อเรียบในหลอดเลือดของอวัยวะเพศ เลือดจึงไหลเข้าได้มากขึ้น เอนไซม์ PDE5 มีหน้าที่ย่อย cGMP; ยาไปชะลอการย่อยนั้น ผลที่เกิดคือการแข็งตัวเกิดง่ายขึ้นหรือคงอยู่ได้ดีขึ้นในบางคน ภาพจำว่า ‘กินแล้วคึก’ จึงชวนให้เข้าใจผิด ยาไม่เพิ่มความหลงใหล ไม่แก้ความเครียด ไม่แก้ความขัดแย้งกับคู่ และไม่ทำให้ภาวะฮอร์โมนต่ำหายไป หากไม่มีความต้องการทางเพศอยู่ก่อน ยากลุ่มนี้อาจไม่ช่วยตามที่หวังได้เลย ความเหนื่อยล้า ซึมเศร้า การนอนน้อย แอลกอฮอล์ โรคเบาหวาน ความดันสูง การสูบบุหรี่ หรือยาบางชนิด ล้วนเป็นต้นเหตุที่ต้องมองให้ครบ ไม่ควรเพิ่มเม็ดยาเองเพราะคิดว่ายาไม่แรง

ผลในผู้ชายและผู้หญิงจึงไม่เหมือนกัน ในผู้ชายที่มีภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ ยา PDE5 มีข้อบ่งใช้ชัดเจนและมีข้อมูลรองรับ เพราะเน้นช่วยกลไกเลือดที่ทำให้อวัยวะเพศแข็งตัว สำหรับผู้หญิง ยากลุ่มเดียวกันไม่ได้เป็นยาปลุกอารมณ์ทางเพศทั่วไป และไม่ได้รับรองให้ใช้เพื่อเพิ่มความต้องการทางเพศ การตอบสนองทางเพศของผู้หญิงมีองค์ประกอบหลายชั้น ทั้งความรู้สึกปลอดภัย ความเจ็บหรือแห้งช่องคลอด ฮอร์โมน ยาประจำตัว สุขภาพจิต และบริบทของความสัมพันธ์ จึงไม่มีทางลัดแบบเม็ดเดียวที่ใช้แทนกันได้ ผู้หญิงบางรายมีภาวะความต้องการทางเพศต่ำจนทุกข์ใจจริง แพทย์อาจประเมินหาสาเหตุก่อน เช่น อาการวัยทอง ความเจ็บขณะสอดใส่ ภาวะซึมเศร้า หรือผลจากยา แล้วเลือกการรักษาให้ตรงจุด ในบางประเทศมียาที่ออกฤทธิ์กับสมองสำหรับผู้ป่วยบางกลุ่มโดยเฉพาะ เช่น flibanserin หรือ bremelanotide แต่ไม่ใช่ยาซื้อกินเอง และข้อจำกัดต่างจากยาของผู้ชายมาก การเหมารวมว่าเอายาผู้ชายให้ผู้หญิงกินแล้วจะได้ผล จึงทั้งไม่ตรงหลักแพทย์และเสี่ยงผลข้างเคียงโดยไม่จำเป็น

เรื่องกฎหมายในไทยต้องแยกยาที่ขึ้นทะเบียนและใช้ตามใบสั่ง ออกจากของที่ลักลอบผสมยา ซิลเดนาฟิลเป็นยาควบคุมพิเศษ ไม่ใช่อาหารเสริม ส่วนทาดาลาฟิลก็เป็นยาแผนปัจจุบัน การใช้ยาจากสถานพยาบาลหรือร้านยาที่ถูกต้องภายใต้คำแนะนำของแพทย์และเภสัชกร ไม่ใช่เรื่องเดียวกับการซื้อแคปซูลหรือกาแฟที่โฆษณาว่าฮึดทันทีในโลกออนไลน์ อย. มีประกาศเตือนซ้ำหลายครั้งว่าพบกาแฟและผลิตภัณฑ์สมุนไพรปลอมปน sildenafil หรือ tadalafil สินค้าแบบนั้นถือเป็นอาหารไม่ปลอดภัย และการขายยาโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือจำหน่ายยาที่ไม่มีทะเบียนตำรับมีความผิด ผู้บริโภคมองจากกล่องอย่างเดียวไม่รู้ปริมาณสารที่แท้จริง บางกรณีพบตัวยาเกินขนาดปกติหลายเท่า จึงอย่าใช้คำว่า ‘สมุนไพร’ เป็นหลักประกันความปลอดภัย ความเสี่ยงที่ต้องจำให้แม่นคือห้ามใช้ PDE5 ร่วมกับยากลุ่มไนเตรตสำหรับเจ็บหน้าอก เช่น nitroglycerin, isosorbide รวมถึงสารเสพติดที่เรียก poppers เพราะความดันโลหิตอาจตกฮวบจนเป็นอันตรายถึงชีวิต ผู้มีโรคหัวใจ ความดันต่ำ โรคตับ ไต เคยเส้นเลือดสมองตีบ หรือใช้ยาหลายชนิด ควรบอกแพทย์และเภสัชกรทั้งหมดก่อนใช้ อาการที่ควรไปฉุกเฉิน ได้แก่ เจ็บหน้าอก เป็นลม ตามัวหรือสูญเสียการมองเห็นฉับพลัน หูอื้อหรือการได้ยินลดลง และการแข็งตัวนานเกิน 4 ชั่วโมง

ส่วนคำถามว่าอาหารชนิดใดมีสารพวกนี้ตามธรรมชาติหรือไม่: ไม่มีผัก ผลไม้ หรืออาหารชนิดใดมี sildenafil, tadalafil และยา PDE5 ในปริมาณที่ใช้รักษาได้ตามธรรมชาติ หากฉลากเครื่องดื่มบอกว่า ‘จากพืชล้วน’ แต่ให้ผลราวยาไวอากร้าในเวลาไม่นาน นั่นยิ่งเป็นสัญญาณให้น่าสงสัย ไม่ใช่หลักฐานว่าอาหารนั้นวิเศษ อาหารบางกลุ่มมีสารอาหารที่เกี่ยวกับสุขภาพหลอดเลือดและพลังงาน เช่น ผักใบเขียว บีตรูต ทับทิม ถั่ว ธัญพืช ปลา ผลไม้ และโกโก้ไม่หวาน ร่างกายสามารถใช้ไนเตรตจากผักใบเขียวและบีตรูตในเส้นทางสร้าง nitric oxide ได้บ้าง แต่ผลระดับอาหารอ่อนกว่าและแปรผันมาก ไม่ใช่ยารักษาภาวะแข็งตัว สมุนไพรอย่างโสม กระชายดำ มาคา หรือหอยนางรมก็ไม่มีหลักฐานมากพอให้ใช้แทนการวินิจฉัยหรือยาที่ได้มาตรฐาน อีกทั้งผลิตภัณฑ์เข้มข้นอาจมีปฏิกิริยากับยาเดิม ทางที่ปลอดภัยกว่าคือเริ่มจากการนอนให้พอ ลดบุหรี่ จำกัดแอลกอฮอล์ ออกกำลัง ดูแลเบาหวาน ความดัน และไขมันในเลือด เพราะเส้นเลือดของอวัยวะเพศมักสะท้อนสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด หากปัญหาเกิดซ้ำเกินราวสามเดือน หรือเกิดกะทันหันทั้งที่เคยปกติ ควรคุยแพทย์ ไม่ต้องรู้สึกอาย การรักษาที่ตรงสาเหตุช่วยได้มากกว่าเสี่ยงกับยาไม่ทราบที่มา ข้อมูลนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเพื่อเริ่ม หยุด หรือปรับยาเอง