เด็กโหวตแล้ว! 5 วิชาที่อยากให้หายจากตารางเรียน อันดับ 1 ชัดเจน

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องวิชาที่นักเรียนจำนวนไม่น้อยเคยตั้งคำถามว่า “เรียนไปทำไม?” ก็อดนึกถึงสมัยที่เราเป็นนักเรียนไม่ได้
เชื่อว่าหลายคนคงเคยมีวิชาที่เห็นชื่ออยู่บนตารางเรียนแล้วถอนหายใจ บางวิชาชอบมาก บางวิชาเรียนแล้วสนุก แต่บางวิชากลับรู้สึกว่าเนื้อหาห่างไกลจากชีวิตประจำวัน หรือไม่เกี่ยวข้องกับสายการเรียนและอาชีพที่ตัวเองตั้งใจจะไปต่อ

แน่นอนว่า การที่นักเรียนบางส่วนไม่ชอบวิชาใด ไม่ได้แปลว่าวิชานั้นไม่มีประโยชน์ เพราะหลายวิชาถูกออกแบบมาเพื่อพัฒนาทักษะคนละด้าน

แต่ถ้าถามเล่น ๆ ว่า “ถ้าให้เด็กเลือกตัดวิชาออกจากตารางเรียนได้ 5 อย่าง จะมีอะไรบ้าง?” ชื่อของวิชาเหล่านี้มักเป็นประเด็นที่ถูกหยิบมาพูดถึงอยู่เสมอ

5. ประวัติศาสตร์
เริ่มกันที่วิชาที่ผู้ใหญ่หลายคนอาจสงสัยว่า เหตุใดเด็กบางคนถึงไม่ค่อยชอบ ทั้งที่เป็นวิชาที่มีความสำคัญไม่น้อย

ส่วนหนึ่งอาจมาจากภาพจำของการเรียนประวัติศาสตร์แบบต้องจำชื่อบุคคล ปี พ.ศ. เหตุการณ์ และรายละเอียดจำนวนมาก หากการเรียนเน้นการท่องจำมากกว่าการตั้งคำถามหรือวิเคราะห์เหตุและผล เด็กบางคนก็อาจรู้สึกว่ายากและน่าเบื่อ

แต่ในความเป็นจริง กระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้ประวัติศาสตร์เป็นรายวิชาพื้นฐานในระดับ ป.1-ม.6 โดยมีเป้าหมายให้ผู้เรียนเข้าใจอดีต พัฒนาการของมนุษย์ ความเปลี่ยนแปลงของสังคม และผลกระทบของเหตุการณ์ต่าง ๆ ไม่ใช่เพียงการจำปี พ.ศ. อย่างเดียว

คำถามจึงอาจไม่ใช่ “ควรยกเลิกประวัติศาสตร์หรือไม่” แต่เป็น จะสอนประวัติศาสตร์อย่างไรให้เด็กอยากรู้มากกว่าจำ

4. กระบี่กระบอง
อีกเรื่องที่บางคนอาจนึกถึงเมื่อพูดถึงวิชาหรือกิจกรรมด้านการออกกำลังกายแบบไทย ๆ

สำหรับนักเรียนที่ชอบกิจกรรมทางกาย เรื่องนี้อาจสนุกและได้ฝึกทักษะ แต่สำหรับเด็กที่ไม่ถนัดหรือไม่สนใจ ก็อาจรู้สึกว่าไม่เกี่ยวข้องกับเส้นทางชีวิตของตัวเอง

อย่างไรก็ตาม การเรียนด้านสุขศึกษาและพลศึกษามีเป้าหมายกว้างกว่าการเล่นกีฬาเพียงอย่างเดียว โดยหลักสูตรของ สพฐ. ครอบคลุมทั้งเรื่องสุขภาพ การออกกำลังกาย สมรรถภาพทางกาย และการดำเนินชีวิตอย่างเหมาะสม

ดังนั้น หากจะถกกันจริง ๆ อาจต้องถามว่า เนื้อหาเหล่านี้ควรปรับให้หลากหลายและเข้ากับความสนใจของเด็กยุคใหม่มากขึ้นหรือไม่

3. พลศึกษา
วิชานี้มีทั้งคนรักและคนที่อยากให้หมดคาบเร็ว ๆ
เด็กที่เล่นกีฬาเก่งอาจรู้สึกว่าเป็นคาบที่ผ่อนคลาย แต่สำหรับเด็กที่ไม่ถนัดกีฬา การต้องทำกิจกรรมหรือทดสอบสมรรถภาพบางอย่างอาจกลายเป็นความกดดัน

ตรงนี้เป็นประเด็นที่น่าสนใจ เพราะเป้าหมายของพลศึกษาไม่ควรมีเพียงการหาคนที่วิ่งเร็ว เตะบอลเก่ง หรือเล่นกีฬาได้ดี แต่ควรช่วยให้เด็กเข้าใจร่างกายของตัวเอง รู้จักการออกกำลังกาย และเห็นความสำคัญของสุขภาพด้วย

หลักสูตรสุขศึกษาและพลศึกษาของ สพฐ. เองก็มีสาระครอบคลุมเรื่องสุขภาพ การเคลื่อนไหว สมรรถภาพทางกาย และการดำเนินชีวิต ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการแข่งขันกีฬา

2. พระพุทธศาสนา
อีกประเด็นที่ชวนถกเถียงคือการเรียนเนื้อหาด้านพระพุทธศาสนา เพราะสังคมไทยในปัจจุบันมีผู้คนจากหลากหลายศาสนาและความเชื่อ
บางคนมองว่าความรู้ด้านศาสนาและหลักธรรมเป็นพื้นฐานสำคัญในการดำเนินชีวิต ขณะที่อีกมุมหนึ่งมองว่าการศึกษาควรเปิดพื้นที่ให้เด็กเข้าใจความหลากหลายทางความเชื่อและศาสนาให้มากขึ้น

ดังนั้น ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่การถามว่า “ศาสนามีประโยชน์หรือไม่” แต่เป็นการตั้งคำถามว่า รูปแบบการเรียนรู้ควรเปิดกว้างเพียงใด และทำอย่างไรให้เด็กสามารถนำหลักคิดด้านคุณธรรมไปใช้ในชีวิตจริงได้

เรื่องนี้จึงเป็นประเด็นที่ควรพูดคุยกันด้วยเหตุผล มากกว่าตัดสินว่าวิชาใด “ไร้ประโยชน์”

1. ลูกเสือ-เนตรนารี
ถ้าพูดถึงสิ่งที่เด็กไทยจำนวนมากคุ้นเคย ชื่อของ “ลูกเสือ-เนตรนารี” คงหนีไม่พ้น

แต่ขอเน้นว่า ลูกเสือ-เนตรนารีเป็นกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ไม่ใช่รายวิชาพื้นฐานแบบประวัติศาสตร์หรือคณิตศาสตร์ ตามโครงสร้างหลักสูตร
เหตุผลที่กิจกรรมนี้ถูกหยิบมาพูดถึงบ่อย อาจมาจากหลายเรื่อง ตั้งแต่เครื่องแบบ การเดินทางเข้าค่าย การทำกิจกรรมกลางแจ้ง ไปจนถึงค่าใช้จ่ายบางส่วนที่ครอบครัวต้องรับภาระ
แต่ในอีกด้านหนึ่ง กระทรวง

ศึกษาธิการระบุว่ากิจกรรมลูกเสือมีเป้าหมายด้านการทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบ การช่วยเหลือตนเอง ความมีระเบียบวินัย และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น
จึงอาจไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะสรุปว่า “ควรยกเลิก” หรือ “ควรเก็บไว้เหมือนเดิม”

คำถามที่น่าสนใจกว่าคือ เราจะทำอย่างไรให้กิจกรรมลูกเสือมีความหมายกับเด็กมากขึ้น โดยไม่กลายเป็นเพียงกิจกรรมที่เด็กต้องทำเพราะอยู่ในตารางเรียน

แล้วตกลงวิชาไหน “ควรยกเลิก”?
มาถึงตรงนี้ ผู้เขียนคิดว่าคำถามนี้อาจไม่มีคำตอบเดียว

เพราะวิชาที่เด็กคนหนึ่งมองว่าไม่มีประโยชน์ อาจเป็นวิชาที่เด็กอีกคนชื่นชอบ และความรู้ที่ดูเหมือนไม่ได้ใช้ในวันนี้ อาจกลายเป็นพื้นฐานสำคัญในอนาคต

สิ่งที่น่าคิดกว่าการตัดวิชาออก คือ การปรับวิธีสอน
ประวัติศาสตร์อาจไม่จำเป็นต้องให้เด็กนั่งท่องปี พ.ศ. อย่างเดียว แต่สามารถให้เด็กวิเคราะห์ว่าเหตุการณ์ในอดีตส่งผลต่อสังคมปัจจุบันอย่างไร
พลศึกษาอาจไม่ควรเน้นเฉพาะเด็กที่เล่นกีฬาเก่ง แต่ควรทำให้เด็กทุกคนเห็นความสำคัญของสุขภาพ

กิจกรรมลูกเสืออาจไม่ควรจบลงเพียงการแต่งเครื่องแบบหรือเข้าค่าย แต่ควรทำให้เด็กได้ฝึกทักษะที่นำไปใช้ในชีวิตจริง

ส่วนการเรียนรู้ศาสนาและคุณธรรมก็ควรเปิดพื้นที่ให้เด็กเข้าใจความแตกต่างและอยู่ร่วมกับคนที่คิดไม่เหมือนกัน

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า การถามว่า “วิชาไหนควรยกเลิก” เป็นคำถามที่เรียกความสนใจได้ดี และเชื่อว่าผู้ใหญ่หลายคนเองก็มีวิชาที่สมัยเรียนเคยอยากให้หายไปจากตารางเหมือนกัน

แต่ถ้ามองกันอย่างจริงจัง ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตัววิชา แต่อยู่ที่วิธีการเรียนการสอนมากกว่า

วิชาที่มีประโยชน์ หากสอนแบบให้เด็กท่องจำอย่างเดียว ก็อาจกลายเป็นวิชาที่เด็กเบื่อได้ ขณะเดียวกันวิชาที่เด็กเคยมองว่าไม่สำคัญ หากนำมาผูกเข้ากับชีวิตจริง ก็อาจกลายเป็นเรื่องที่น่าสนใจขึ้นมาได้

และที่สำคัญ ผู้เขียนอยากย้ำว่า 5 รายการข้างต้นไม่ใช่ผลสำรวจระดับประเทศที่ยืนยันว่าเป็น “อันดับ 1-5” ของวิชาที่นักเรียนไทยต้องการยกเลิก แต่เป็นประเด็นและวิชาที่สามารถนำมาชวนพูดคุยถึงความรู้สึกของผู้เรียนและทิศทางการศึกษาได้

เพราะฉะนั้น ถ้าให้ท่านผู้อ่านย้อนกลับไปเป็นนักเรียนอีกครั้ง

มีวิชาไหนที่เห็นชื่อบนตารางเรียนแล้วอยากถามครูทันทีว่า “วิชานี้เรียนไปทำไมครับ/คะ?”

เชื่อว่าคำตอบของแต่ละคนคงแตกต่างกันไม่น้อย

แหล่งที่มาของข้อมูล :

กระทรวงศึกษาธิการ — ข้อมูลเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งกำหนดให้เป็นรายวิชาพื้นฐาน ป.1-ม.6 และระบุเป้าหมายของการเรียนรู้ประวัติศาสตร์

สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน — ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา พ.ศ. 2551

กระทรวงศึกษาธิการ — ข้อมูลเกี่ยวกับการพัฒนาและปรับปรุงกิจกรรมลูกเสือในฐานะกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

กระทรวงศึกษาธิการ — ข้อมูลวัตถุประสงค์และประโยชน์ของกิจกรรมลูกเสือด้านการทำงานเป็นทีม ความรับผิดชอบ ระเบียบวินัย และการช่วยเหลือผู้อื่น