ฉลามกรีนแลนด์ สัตว์ที่เกิดก่อนกรุงศรีอยุธยาเสียอีก และยังว่ายน้ำอยู่ในทะเลจนถึงทุกวันนี้

ฉลามที่เกิดตั้งแต่หลายร้อยปีก่อน อาจยังมีชีวิตอยู่ให้เราเห็นในโลกยุคนี้

ลองจินตนาการว่ามีสัตว์ตัวหนึ่งถือกำเนิดขึ้นตั้งแต่ยุคที่หลายประเทศยังไม่มีไฟฟ้า ยังไม่มีรถยนต์ และเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์อีกนับไม่ถ้วนยังไม่เกิดขึ้น แต่วันนี้มันยังคงว่ายน้ำอย่างเชื่องช้าอยู่ใต้ทะเลน้ำแข็ง นั่นคือ ฉลามกรีนแลนด์ สัตว์ทะเลที่ถูกยกให้เป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีอายุยืนที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ

อายุยืนจนน่าทึ่ง

งานวิจัยที่ใช้การวิเคราะห์โปรตีนภายในเลนส์ตาของฉลามกรีนแลนด์พบว่า พวกมันสามารถมีอายุได้ประมาณ 400-500 ปี ตัวที่นักวิทยาศาสตร์ศึกษาหลายตัวคาดว่ามีชีวิตมาตั้งแต่ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 หรือก่อนหน้านั้นเสียอีก นั่นหมายความว่าฉลามบางตัวอาจมีชีวิตอยู่ก่อนที่คนจำนวนมากในโลกจะค้นพบทวีปใหม่หรือก่อนเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์หลายร้อยปี

สัตว์ตัวเดียว...ผ่านยุคสมัยมาหลายชั่วอายุคน

อะไรทำให้มันมีชีวิตได้นานขนาดนั้น?

นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าปัจจัยสำคัญคือการใช้ชีวิตแบบประหยัดพลังงาน ฉลามกรีนแลนด์อาศัยอยู่ในทะเลลึกที่มีอุณหภูมิเย็นจัด ระบบเผาผลาญของมันทำงานช้ามาก เคลื่อนที่อย่างเอื่อย ๆ ด้วยความเร็วเฉลี่ยเพียงไม่กี่กิโลเมตรต่อชั่วโมง การเติบโตก็ช้าเช่นกัน โดยมีการประเมินว่ามันโตเพียงประมาณ 1 เซนติเมตรต่อปีเท่านั้น

ความช้านี้ยังสะท้อนถึงการสืบพันธุ์ เพราะฉลามกรีนแลนด์เพศเมียอาจต้องใช้เวลาราว 150 ปี กว่าจะโตเต็มวัย ถือเป็นวัยเจริญพันธุ์ที่ช้าที่สุดชนิดหนึ่งในอาณาจักรสัตว์

นักล่าผู้เงียบงันแห่งอาร์กติก

แม้จะว่ายน้ำช้า แต่ฉลามกรีนแลนด์ไม่ได้กินแค่ซากสัตว์เท่านั้น มีหลักฐานว่ามันสามารถล่าแมวน้ำ ปลา และสัตว์ทะเลอื่นได้ด้วย นักวิทยาศาสตร์คาดว่ามันอาศัยความมืดของทะเลลึกและการเข้าใกล้เหยื่ออย่างเงียบเชียบ ก่อนจะโจมตีในระยะประชิด

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ เนื้อของฉลามชนิดนี้มีสารประกอบที่เป็นพิษตามธรรมชาติ หากนำมารับประทานสด ๆ อาจเป็นอันตรายต่อมนุษย์ บางประเทศจึงต้องผ่านกระบวนการหมักและทำให้แห้งเป็นเวลาหลายเดือนก่อนจึงจะสามารถรับประทานได้

สิ่งมีชีวิตที่ทำให้เรามองเวลาเปลี่ยนไป

การค้นพบอายุอันยืนยาวของฉลามกรีนแลนด์ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องชวนอึ้งเท่านั้น แต่ยังช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ศึกษากลไกการเสื่อมของร่างกาย การชะลอวัย และการปรับตัวของสิ่งมีชีวิตในสภาพแวดล้อมสุดขั้วได้อีกด้วย ทุกครั้งที่พบฉลามกรีนแลนด์ตัวหนึ่ง จึงเหมือนกำลังพบพยานที่เฝ้ามองโลกเปลี่ยนแปลงมาตลอดหลายศตวรรษ

บางที...ฉลามที่กำลังว่ายอยู่ใต้ทะเลอาร์กติกในวันนี้ อาจมีอายุมากกว่าประเทศหลายประเทศบนโลกเสียอีก