เพ่งจอนาน ๆ ทำไมเราถึงลืมกะพริบตา?

ทำไมเวลา "เพ่งหน้าจอนาน ๆ" เราถึงลืมกะพริบตาโดยไม่รู้ตัว?

เมื่อก่อนผมก็คิดว่าอาการตาแห้ง แสบตา หรือปวดตาหลังใช้คอมพิวเตอร์ทั้งวัน น่าจะเป็นเพราะจอสว่างเกินไป หรือสายตาเริ่มมีปัญหา

แต่พอได้ลองหาข้อมูลจริง ๆ กลับเจอเรื่องที่น่าสนใจกว่านั้น...

เวลาที่เราตั้งใจจ้องหน้าจอมาก ๆ สมองจะทำให้เรากะพริบตาน้อยลง "โดยไม่รู้ตัว"

พอรู้แล้วก็ถึงบางอ้อเลยครับ เพราะแทบทุกคนเคยเป็น แต่ไม่เคยสังเกตตัวเองมาก่อน

หลายคนโทษหน้าจอ แต่จริง ๆ แล้วสิ่งที่เปลี่ยนไปคือ "จำนวนครั้งที่เรากะพริบตา"

ปกติแล้ว คนเราจะกะพริบตาประมาณ 15-20 ครั้งต่อนาที เพื่อให้น้ำตากระจายเคลือบผิวดวงตา ช่วยให้ดวงตาชุ่มชื้น มองเห็นชัด และชะล้างฝุ่นละอองเล็ก ๆ ออกไป

แต่เมื่อเราเริ่มจดจ่อกับการอ่าน การเล่นเกม การทำงาน หรือไถมือถือ สมองจะพยายามรักษาภาพตรงหน้าให้ต่อเนื่องที่สุด จึงลดการกะพริบตาลงโดยอัตโนมัติ

บางช่วงอาจเหลือเพียงประมาณ 5-7 ครั้งต่อนาทีเท่านั้น

ฟังดูเหมือนลดลงนิดเดียว แต่ผลที่ตามมากลับชัดมาก เพราะทุกครั้งที่ไม่กะพริบตา น้ำตาที่เคลือบดวงตาจะค่อย ๆ ระเหยออกไป

พอระเหยเร็วขึ้น ดวงตาก็เริ่มแห้ง แสบ เคือง มองไม่คม บางคนถึงกับรู้สึกปวดหัวหรือเมื่อยล้าสายตา ทั้งที่คิดว่าตัวเองแค่นั่งทำงานเฉย ๆ

ยิ่งเพ่งนาน ดวงตายิ่งมีเวลาระเหยน้ำตา จึงเกิดอาการตาแห้งได้ง่าย

ผมว่ามันเหมือนเวลารดน้ำต้นไม้ครับ

ถ้าเราหมั่นรดทีละนิด ดินก็จะชุ่มอยู่เสมอ แต่ถ้าปล่อยไว้นาน น้ำก็แห้ง ดินก็แข็ง

ดวงตาของเราก็คล้ายกัน การกะพริบตาแต่ละครั้งเหมือนเป็นการเติม "ฟิล์มน้ำตา" ใหม่ให้เคลือบผิวตาอยู่ตลอดเวลา

เพราะฉะนั้น หากต้องนั่งหน้าจอนาน ๆ ลองใช้วิธีง่าย ๆ ดังนี้

• กะพริบตาให้สุดเป็นระยะ อย่าปล่อยให้เป็นการกะพริบครึ่งเดียว
• ใช้กฎ 20-20-20 คือ ทุก 20 นาที มองไกลประมาณ 20 ฟุต (ราว 6 เมตร) เป็นเวลา 20 วินาที
• ตั้งจอให้ต่ำกว่าระดับสายตาเล็กน้อย เพื่อลดการเปิดตากว้างเกินไป
• ถ้าห้องแห้งมาก อาจใช้น้ำตาเทียมตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์

หลังจากรู้เรื่องนี้ ผมเริ่มจับสังเกตตัวเอง เวลาทำงานเพลิน ๆ จะรู้เลยว่าแทบไม่ได้กะพริบตาเลยจริง ๆ

ทุกวันนี้แค่เตือนตัวเองให้กะพริบตาบ่อยขึ้น ก็ช่วยให้ตาล้าน้อยลงกว่าที่คิด

เรื่องเล็ก ๆ ที่เราไม่เคยสังเกต กลับส่งผลกับดวงตาที่เราใช้งานทุกวันแบบไม่น่าเชื่อเลยครับ

อ้างอิง

• American Academy of Ophthalmology (AAO)
• American Optometric Association (AOA)
• Tear Film & Ocular Surface Society (TFOS DEWS II)