ผ่าตัดสมองขณะตื่นได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ภาพคนไข้นอนอยู่บนเตียงผ่าตัด ขณะที่แพทย์ถามให้พูดหรือขยับมือ ฟังดูเหมือนฉากหนัง แต่เป็นขั้นตอนที่ใช้จริงในการผ่าตัดสมองบางชนิด คนไข้อาจกำลังตอบชื่อรูปภาพ นับเลข หรือทำตามคำสั่งง่าย ๆ ทั้งที่ศัลยแพทย์กำลังทำงานอยู่ใกล้เนื้อสมอง
จุดที่ทำให้เรื่องนี้เป็นไปได้คือ เนื้อสมองเองไม่มีตัวรับสัญญาณปวด หรือ nociceptors จึงไม่รับรู้ความเจ็บแบบที่ผิวหนัง กล้ามเนื้อ หรืออวัยวะบางส่วนรับรู้ได้ นั่นไม่ได้แปลว่าสมอง “ไม่มีความรู้สึก” เพราะการกระตุ้นบริเวณต่าง ๆ อาจทำให้พูดติดขัด แขนขาขยับ เห็นภาพเปลี่ยนไป หรือรู้สึกเสียวซ่าได้ แต่ตัวเนื้อสมองไม่ได้ส่งสัญญาณว่าเจ็บ
เจ็บได้ก่อนถึงสมอง
การเปิดกะโหลกไม่ได้ปลอดความเจ็บปวดโดยอัตโนมัติ หนังศีรษะ กล้ามเนื้อ เยื่อหุ้มสมอง กระดูก และเนื้อเยื่อรอบ ๆ มีเส้นประสาทรับความเจ็บอยู่มาก ทีมวิสัญญีจึงใช้ยาชาเฉพาะที่ ยาระงับปวด และยาช่วยให้ผ่อนคลายในช่วงที่ต้องผ่านชั้นเหล่านี้ คนไข้บางรายหลับในตอนเริ่มและตอนปิดแผล แล้วตื่นเฉพาะช่วงสำคัญของการทดสอบสมอง
ข้อมูลจาก Mayo Clinic อธิบายว่า ผู้ป่วยอาจรู้สึกถึงแรงกด การดึงรั้ง หรือการยึดศีรษะไว้บ้าง แต่ทีมรักษาจะคอยปรับยาและดูแลความสบายตลอดเวลา คำว่า “ผ่าตัดตอนตื่น” จึงไม่ใช่การปล่อยให้คนไข้ทนเจ็บ และไม่ใช่ทุกการผ่าตัดสมองจะต้องทำด้วยวิธีนี้
ช่วงที่คนไข้ช่วยหมอหาทางปลอดภัย
เทคนิคนี้เรียกว่า awake craniotomy หรือการผ่าตัดเปิดกะโหลกขณะผู้ป่วยตื่น มักใช้เมื่อก้อนเนื้อหรือบริเวณที่ทำให้เกิดชักอยู่ใกล้พื้นที่สำคัญต่อการพูด การเข้าใจภาษา การมองเห็น หรือการเคลื่อนไหว แผนที่จาก MRI ช่วยให้เห็นตำแหน่งคร่าว ๆ แต่ตำแหน่งการทำงานจริงของสมองแต่ละคนอาจไม่เหมือนกันเสียทีเดียว
ระหว่างทำ brain mapping ศัลยแพทย์กระตุ้นจุดเล็ก ๆ ด้วยกระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ แล้วให้คนไข้ทำงานที่ซ้อมไว้ เช่น บอกชื่อสิ่งของ พูดตาม ขยับนิ้ว หรือมองภาพ หากกระตุ้นจุดหนึ่งแล้วคนไข้เรียกชื่อสิ่งของไม่ได้ชั่วคราว จุดนั้นอาจเกี่ยวข้องกับภาษา ทีมผ่าตัดจะหลีกเลี่ยงบริเวณดังกล่าวเมื่อตัดรอยโรคหรือก้อนเนื้อออก
เป้าหมายจึงไม่ใช่การพิสูจน์ว่าใครทนเจ็บได้มากแค่ไหน แต่เป็นการรับข้อมูลตอบกลับแบบทันที เพื่อเอาส่วนที่ต้องรักษาออกให้ได้มากที่สุดโดยลดโอกาสกระทบความสามารถในชีวิตประจำวัน
แล้วอาการปวดหัวมาจากไหน
ข้อเท็จจริงที่ว่าเนื้อสมองไม่รับความเจ็บ ไม่ได้ขัดกับอาการปวดหัวที่เรารู้สึกกันอยู่เป็นประจำ แหล่งสัญญาณปวดอาจมาจากเยื่อหุ้มสมอง เส้นเลือดและเนื้อเยื่อรอบสมอง รวมถึงกล้ามเนื้อบริเวณศีรษะและคอ BrainFacts อธิบายว่าในไมเกรน สารเคมีและการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดใกล้เยื่อหุ้มสมองสามารถกระตุ้นเส้นประสาทรับปวดได้ ส่วนปวดศีรษะแบบตึงเครียดก็เกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายอย่าง รวมถึงการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ
สมองจึงเป็นเหมือนศูนย์ประมวลผลที่ทำให้เรารับรู้ความเจ็บจากทั่วร่างกาย แต่เนื้อเยื่อของมันเองไม่ได้ติดเซ็นเซอร์ความเจ็บชนิดเดียวกันไว้
ไม่ใช่ทางเลือกสำหรับทุกคน
การผ่าตัดแบบนี้ต้องอาศัยทีมเฉพาะทาง ทั้งศัลยแพทย์ระบบประสาท วิสัญญีแพทย์ และผู้ประเมินภาษาหรือการทำงานของสมอง ผู้ป่วยต้องประเมินล่วงหน้าว่าสามารถร่วมทำแบบทดสอบได้ ปลอดภัยพอ และเข้าใจสิ่งที่จะเกิดขึ้นหรือไม่ ความกังวลรุนแรง อาการทางระบบประสาทบางแบบ หรือตำแหน่งรอยโรค อาจทำให้ไม่เหมาะกับวิธีนี้
แม้การเฝ้าดูการพูดและการเคลื่อนไหวระหว่างผ่าตัดจะช่วยลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียหน้าที่สำคัญ แต่ยังมีความเสี่ยงของการผ่าตัดสมอง เช่น เลือดออก ติดเชื้อ บวม ชัก หรือปัญหาด้านการพูดและการเคลื่อนไหวได้อยู่ การตัดสินใจจึงต้องอิงกับโรค ตำแหน่งที่ต้องรักษา และการประเมินของทีมแพทย์เป็นรายบุคคล
มีข่าวลือว่า BLACKPINK กำลังจะยุบวง หลังจากชื่อของ BLACKPINK ไม่ปรากฏอยู่ในรายชื่อศิลปินของYG Entertainment
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
ป้ายจำกัดจำนวนซื้อมีผลต่อการตัดสินใจอย่างไร
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
หวยลาวพัฒนาวันนี้ 17 พฤศจิกายน 2569 เลขเด็ดมาแรง เปิดแนวทาง 2 ตัว 3 ตัว เลขเด่น 9-4-1
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
น้ำซุปกระดูกหมูสีขาวขุ่นในร้านทำมาจากอะไร
โตโยต้าเตรียมเปิดตัว "GRMN Corolla" รุ่นพิเศษจำนวนจำกัด
ทำไมคนทำงานเก่งจึงมักได้รับงานเพิ่มมากขึ้น
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ยูเครนโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์! สะพานในไครเมียได้รับความเสียหาย รัสเซียสกัดกั้นโดรนได้ 1,336 ลำ







