การปฏิรูปครั้งใหญ่ภายในราชวงศ์ญี่ปุ่น! สมาชิกหญิงของราชวงศ์สามารถคงสถานะราชวงศ์ไว้ได้หลังการสมรสกับชายที่อยู่นอกราชวงศ์

เพื่อแก้ไขปัญหาจำนวนสมาชิกราชวงศ์ที่ลดลง รัฐสภาญี่ปุ่นได้เสร็จสิ้นการแก้ไขกฎหมายราชวงศ์อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 17 ที่ผ่านมา สภาผู้แทนราษฎรได้ผ่านการแก้ไขดังกล่าวในการประชุมเต็มคณะในวันนั้นด้วยคะแนนเสียงข้างมากซึ่งได้รับการสนับสนุนจากพรรคร่วมรัฐบาลและพรรคฝ่ายค้านบางส่วน การแก้ไขดังกล่าวอนุญาตให้สมาชิกหญิงของราชวงศ์สามารถคงสถานะราชวงศ์ไว้ได้หลังการสมรส และอนุญาตให้ทายาทชายของอดีตราชวงศ์ที่สูญเสียสถานะราชวงศ์ไปในปี 1947 สามารถกลับมามีสถานะราชวงศ์ได้อีกครั้งผ่านการรับบุตรบุญธรรม อย่างไรก็ตาม การแก้ไขดังกล่าวไม่ได้กล่าวถึงการปฏิรูปพื้นฐานเกี่ยวกับระบบการสืบราชสมบัติ การจัดตั้งกลไกการสืบราชสมบัติที่มั่นคงยิ่งขึ้นนั้นยังคงต้องมีการหารือกันในอนาคต

หลังจากพิจารณากันหลายวัน การแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวถูกส่งไปยังสภาผู้แทนราษฎรเพื่อพิจารณาในวันที่ 10 และได้รับการอนุมัติด้วยคะแนนเสียงในวันเดียวกัน จากนั้นจึงถูกส่งต่อไปยังวุฒิสภาเพื่อพิจารณาในวันที่ 15 ได้รับการสนับสนุนจากคณะกรรมการพิเศษของวุฒิสภาในวันที่ 16 และได้รับการอนุมัติจากวุฒิสภาทั้งหมดในวันที่ 17 ซึ่งถือเป็นการเสร็จสิ้นกระบวนการทางกฎหมายอย่างเป็นทางการ

การแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้เสนอโดยรัฐบาลญี่ปุ่นโดยอิงจาก "ฉันทามติของสภานิติบัญญัติ" ซึ่งได้มาจากการปรึกหารือระหว่างประธานและรองประธานสภาผู้แทนราษฎรและสภาสูง และพรรคการเมือง 13 พรรคในรัฐสภา พรรคร่วมรัฐบาล พรรคเสรีประชาธิปไตย พรรคโคเมโตะ พรรคประชาธิปไตยเพื่อประชาชน และพรรคอื่นๆ ในรัฐสภาสนับสนุนการแก้ไขรัฐธรรมนูญนี้ ส่วนพรรคฝ่ายค้านที่ใหญ่ที่สุดคือพรรคประชาธิปไตยรัฐธรรมนูญ และพรรคคอมมิวนิสต์ญี่ปุ่นลงคะแนนเสียงคัดค้าน โดยข้อคัดค้านหลักของพรรคประชาธิปไตยรัฐธรรมนูญคือการฟื้นฟูระบบการรับบุตรบุญธรรมสำหรับทายาทชายของอดีตราชวงศ์

นับตั้งแต่มีการประกาศใช้กฎหมายราชวงศ์ฉบับปัจจุบันในปี 1947 กฎหมายดังกล่าวระบุว่า สมาชิกหญิงของราชวงศ์ต้องสละสถานะราชวงศ์หากแต่งงานกับชายที่อยู่นอกราชวงศ์ ส่งผลให้จำนวนสมาชิกของราชวงศ์ลดลงเรื่อย ๆ ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทำให้ประเด็นเรื่องกำลังคนของราชวงศ์และการสืบทอดราชบัลลังก์ในอนาคตกลายเป็นหัวข้อสำคัญที่ถูกหยิบยกมาถกเถียงกันในแวดวงการเมืองญี่ปุ่นมาอย่างยาวนาน

การแก้ไขเพิ่มเติมนี้เริ่มต้นด้วยการยกเลิกมาตรา 12 ของกฎหมายราชวงศ์ฉบับปัจจุบัน ซึ่งหมายความว่าสมาชิกหญิงในราชวงศ์จะไม่สูญเสียสถานะราชวงศ์โดยอัตโนมัติเมื่อสมรสเพียงเพราะคู่สมรสเป็นสามัญชนอีกต่อไป และยังคงสามารถปฏิบัติหน้าที่ราชการในราชวงศ์ต่อไปได้ อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นการคำนึงถึงความประสงค์ส่วนตัวของสมาชิกหญิงในราชวงศ์ที่มีอยู่ การแก้ไขเพิ่มเติมนี้ยังได้เพิ่มมาตรการเปลี่ยนผ่านในภาคผนวก ซึ่งอนุญาตให้พวกเธอเลือกได้ว่าจะออกจากราชวงศ์เมื่อสมรสหรือไม่ หากพวกเธอเลือกที่จะรักษาสถานะราชวงศ์ไว้ พวกเธอก็จะยังคงมีสถานะเช่นเดียวกับพลเมืองทั่วไปหลังสมรส โดยอยู่ภายใต้บทบัญญัติที่เกี่ยวข้องของพระราชบัญญัติทะเบียนราษฎร

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือการจัดตั้งระบบเพื่อให้ทายาทชายของอดีตราชวงศ์สามารถกลับเข้าสู่ราชวงศ์ได้ การแก้ไขเพิ่มเติมได้เพิ่มบทที่ 6 "บุตรชายที่ได้รับการรับเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม" เข้าไปในกฎหมายราชวงศ์ ทำให้มาตรา 9 เดิมที่ระบุว่า "ราชวงศ์ไม่สามารถรับบุตรบุญธรรมได้" กลายเป็นข้อยกเว้น อนุญาตให้บุคคลที่มีคุณสมบัติเหมาะสมสามารถกลับคืนสู่สถานะราชวงศ์ในฐานะบุตรชายที่ได้รับการรับเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรมได้

ตามกฎหมายใหม่ ผู้ที่มีสิทธิ์เป็นบุตรบุญธรรมนั้นจำกัดเฉพาะบุตรชายที่เป็นทายาทของอดีตเจ้าชาย 11 พระองค์ที่ออกจากราชวงศ์ในช่วงการปฏิรูปราชสำนักปี 1947 เท่านั้น โดยต้องมีอายุอย่างน้อย 15 ปี โสด และไม่มีคู่สมรสหรือบุตร ส่วนพ่อแม่บุญธรรมนั้นจำกัดเฉพาะสมาชิกราชวงศ์ปัจจุบัน ยกเว้นจักรพรรดิ จักรพรรดินี จักรพรรดินิกายจักรพรรดินีพระราชชนนี พระพันปีหลวง และเจ้าชายอากิชิโนะและพระชายา

ระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา รัฐบาลญี่ปุ่นได้ชี้แจงว่า เจ้าชายทั้ง 11 พระองค์เดิมมีสิทธิ์สืบราชบัลลังก์ก่อนที่จะสละราชสมบัติอย่างเป็นทางการระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม ค.ศ. 1947 ดังนั้น รัฐบาลจึงเชื่อว่าการอนุญาตให้ทายาทชายกลับเข้าสู่ราชวงศ์ผ่านระบบการรับบุตรบุญธรรมนั้นมีพื้นฐานทางประวัติศาสตร์ และจะช่วยบรรเทาปัญหาการขาดแคลนสมาชิกราชวงศ์ได้ด้วย

อย่างไรก็ตาม กฎหมายที่แก้ไขเพิ่มเติมยังได้แยกแยะความแตกต่างระหว่างเชื้อสายราชวงศ์และสิทธิในการสืบทอดราชบัลลังก์เป็นพิเศษ ตามระเบียบแล้ว บุตรบุญธรรมที่ได้กลับคืนสู่เชื้อสายราชวงศ์แล้วจะไม่ต้องปฏิบัติตามมาตรา 2 แห่งกฎหมายราชวงศ์เกี่ยวกับการสืบทอดราชบัลลังก์ และด้วยเหตุนี้จึงไม่มีสิทธิในการสืบทอดราชบัลลังก์ การแก้ไขเพิ่มเติมยังชี้แจงให้ชัดเจนว่า ลำดับการสืบทอดราชบัลลังก์ควรคำนวณจากสายเลือดของครอบครัวเดิมของบุตรบุญธรรม อย่างไรก็ตาม หากบุตรบุญธรรมให้กำเนิดบุตรชายในภายหลัง บุตรชายผู้นั้นสามารถมีสิทธิสืบทอดราชบัลลังก์ได้โดยชอบด้วยกฎหมาย

แม้ว่ากฎหมายราชวงศ์จะได้รับการแก้ไขแล้ว แต่ประเด็นสำคัญที่ประชาชนให้ความสนใจ เช่น จักรพรรดินี การสืบราชบัลลังก์โดยสตรี และการปฏิรูประบบการสืบราชบัลลังก์นั้น ยังไม่ได้ถูกรวมอยู่ในการแก้ไขดังกล่าว มติเพิ่มเติมที่ผ่านโดยคณะกรรมการอำนวยการสภาผู้แทนราษฎรและคณะกรรมการพิเศษวุฒิสภายังเรียกร้องให้รัฐบาลและรัฐสภาศึกษาการจัดตั้งระบบการสืบราชบัลลังก์ที่มั่นคงและยั่งยืนต่อไป ดังนั้น การปฏิรูประบบราชวงศ์ญี่ปุ่นจึงยังไม่เสร็จสมบูรณ์