วิธีรับมือภาวะรู้สึกว่าตัวเองไม่เก่งจริงทั้งที่ประสบความสำเร็จ

เคยไหมที่ทำผลงานได้ดีเยี่ยม ได้รับคำชมจากหัวหน้าหรือเพื่อนร่วมงาน แต่ในใจกลับมีเสียงเล็กๆ คอยบอกว่าเราแค่โชคดี หรือเรากำลังหลอกให้คนอื่นเชื่อว่าเราเก่ง ทั้งที่ความจริงแล้วเราไม่ได้เป็นอย่างนั้นเลย

ความรู้สึกแบบนี้มีชื่อเรียกทางจิตวิทยาว่า Imposter Syndrome หรือภาวะรู้สึกว่าตัวเองไม่เก่งจริง เป็นสภาวะที่ผู้ประสบความสำเร็จจำนวนมากต้องเผชิญในหลากหลายสาขาอาชีพ แม้จะมีหลักฐานความสำเร็จท่วมท้น

แต่คนกลุ่มนี้กลับมองว่าความสำเร็จเหล่านั้นมาจากปัจจัยภายนอกมากกว่าความสามารถของตนเอง ภาวะนี้ไม่ใช่โรคทางจิตเวช แต่เป็นปรากฏการณ์ทางความคิดที่เกิดขึ้นได้บ่อยครั้ง

เมื่อเริ่มมีความรู้สึกเช่นนี้สิ่งแรกที่ควรทำคือการยอมรับว่ามันคือความรู้สึก ไม่ใช่ความจริง การที่เราได้รับรางวัล ได้คำชม หรือได้รับมอบหมายงานสำคัญ นั่นเป็นตัวชี้วัดความสามารถที่เป็นรูปธรรม

การนำความรู้สึกมาตัดสินตัวเองมักทำให้เราบิดเบือนข้อเท็จจริง ดังนั้นการแยกแยะระหว่างความกลัวในใจกับสถานการณ์จริงจึงเป็นกระบวนการสำคัญ

การจดบันทึกความสำเร็จหรือเก็บรวบรวมฟีดแบ็กจากผู้อื่นไว้เป็นหลักฐานจะช่วยดึงเรากลับมาสู่ความเป็นจริงได้เสมอ เวลาที่มีความรู้สึกนี้พุ่งเข้ามา

การเปิดใจคุยเรื่องนี้กับคนที่ไว้ใจได้หรือเพื่อนร่วมงานที่ประสบปัญหาคล้ายกันช่วยลดทอนความหนักอึ้งในใจได้ดีมาก เพราะการรับรู้ว่าเราไม่ได้เป็นคนเดียวที่รู้สึกเช่นนี้

จะช่วยลดความกดดันที่สร้างขึ้นเองและเข้าใจว่าความสงสัยในตัวเองเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้กับมืออาชีพ อีกวิธีที่ได้ผลคือ การเปลี่ยนมุมมองต่อความผิดพลาด ให้เลิกมองว่าความผิดพลาดคือหลักฐานของความไม่เก่ง

แต่ให้มองว่ามันคือโอกาสในการเรียนรู้และปรับปรุง การตอบรับคำชมโดยไม่ต้องปฏิเสธหรือถ่อมตัวจนเกินไปก็เป็นฝึกฝนความมั่นใจที่ดี รูปแบบความคิดที่เชื่อว่าเราจำเป็นต้องสมบูรณ์แบบตลอดเวลาเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีของภาวะนี้

การลดมาตรฐานความสมบูรณ์แบบลงและยอมรับว่าการเรียนรู้ไปพร้อมกับสถานการณ์เป็นส่วนหนึ่งของการทำงาน จะช่วยให้เราก้าวเดินไปข้างหน้าได้อย่างผ่อนคลายขึ้น สุดท้ายหมั่นทบทวนเป้าหมายของตัวเองว่าเรากำลังทำสิ่งต่างๆ

เพื่อพัฒนาตนเอง ไม่ใช่เพื่อการพิสูจน์ตนเองต่อผู้อื่นเพียงอย่างเดียว หากความรู้สึกนี้รุนแรงจนส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันหรือการตัดสินใจ การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตก็เป็นทางเลือกที่เหมาะสม

เพราะการปลดล็อกความรู้สึกเหล่านี้จะช่วยให้เราดึงศักยภาพที่แท้จริงออกมาใช้ได้อย่างเต็มที่และมีความสุขกับความสำเร็จที่เกิดขึ้นอย่างโปร่งใสและมั่นคง

ขอบคุณภาพโดย 14995841 ผ่าน Pixabay: ดูรูปต้นฉบับบน Pixabay