ครึ่งปีหลังเงินในบ้านตึงขึ้น เช็ก 5 จุดก่อนน้ำมัน อาหาร เดินทางกินงบ

ค่าใช้จ่ายครัวเรือนครึ่งปีหลังไม่ได้ขึ้นพร้อมกันทุกอย่าง แต่เงินในบ้านมักเริ่มตึงจากของที่ต้องจ่ายซ้ำทุกวัน เช่น เติมน้ำมัน ซื้อกับข้าว กินข้าวนอกบ้าน เดินทางไปทำงาน ส่งลูกไปเรียน และของใช้ประจำบ้าน ถ้าไม่แยกดูเป็นหมวด เงินอาจหายไปทีละนิดจนรู้ตัวอีกทีปลายเดือนเริ่มไม่พอ

ภาพรวมค่าครองชีพช่วงนี้มีจุดที่ควรมองจริงจัง ข้อมูลสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปเดือนพฤษภาคม 2569 เพิ่มขึ้น 2.79% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยแรงกดดันมาจากน้ำมัน ค่าโดยสารสาธารณะ อาหารสำเร็จรูป และผักสดบางรายการ ส่วนธนาคารแห่งประเทศไทยประเมินอัตราเงินเฟ้อทั่วไปปี 2569 ไว้ที่ 2.8% ตามข้อมูล ณ 24 มิถุนายน 2569

น้ำมันไม่จบแค่ค่าน้ำมันรถ

บ้านที่มีรถส่วนตัวควรเริ่มจากการดู “จำนวนครั้งที่เติม” มากกว่าดูราคาเฉพาะวัน เพราะราคาน้ำมันขยับทีละน้อยก็ทำให้งบเดินทางเปลี่ยนได้ ถ้าเติมครั้งละ 1,000 บาทจากเดือนละ 3 ครั้งเป็น 4 ครั้ง งบทั้งเดือนเพิ่มทันทีโดยไม่ต้องมีค่าใช้จ่ายใหม่เลย

จุดที่ควรเช็กคือ เส้นทางไปทำงาน ระยะทางไปโรงเรียน รอบการใช้รถช่วงวันหยุด และการสั่งของที่มีค่าส่งแฝงอยู่ในราคา น้ำมันแพงขึ้นมักส่งต่อไปยังของหลายอย่าง ไม่ใช่แค่รถของเราเอง สำนักงานนโยบายและแผนพลังงานมีหน้าราคาขายปลีกน้ำมันที่ใช้เช็กแนวโน้มราคามาตรฐานในกรุงเทพฯ และปริมณฑลได้เป็นรายวัน

ค่าอาหารต้องแยกของสดกับอาหารสำเร็จรูป

หลายบ้านตัดงบอาหารผิดจุด เพราะมองค่าอาหารเป็นก้อนเดียว ทั้งที่ของสด อาหารสำเร็จรูป เครื่องดื่ม และเดลิเวอรีมีพฤติกรรมราคาต่างกัน ข้อมูลเดือนพฤษภาคม 2569 ระบุว่า หมวดอาหารและเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์เพิ่มขึ้น 0.95% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยอาหารสำเร็จรูปเพิ่มขึ้น 2.63% และผักสดเพิ่มขึ้น 8.05% ขณะที่บางรายการอย่างเนื้อสัตว์ ผลไม้สด และเครื่องประกอบอาหารบางชนิดลดลง

วิธีเช็กแบบง่ายคือแยกบิลอาหารเป็น 3 กอง: ของสดทำกินเอง, อาหารนอกบ้าน, เครื่องดื่ม/ของจุกจิก ถ้ากองที่สองและสามโตเร็ว แปลว่าไม่ได้แพ้เงินเฟ้ออย่างเดียว แต่อาจแพ้ความสะดวกด้วย อาหารสำเร็จรูปขึ้นแล้วมักลดลงยาก จึงควรกำหนดจำนวนมื้อนอกบ้านต่อสัปดาห์ให้ชัดกว่าเดิม

ค่าเดินทางมีทั้งทางตรงและทางอ้อม

ค่าเดินทางไม่ได้มีแค่ค่าน้ำมันหรือค่ารถไฟฟ้า ยังมีค่ารถรับส่งนักเรียน ค่าวิน ค่ารถตู้ ค่าทางด่วน ค่าจอดรถ และค่าเดินทางช่วงวันหยุด ข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ชี้ว่าหมวดพาหนะ การขนส่ง และการสื่อสารในเดือนพฤษภาคม 2569 สูงขึ้น 11.06% เมื่อเทียบกับปีก่อน โดยมีรายการอย่างน้ำมัน ค่าโดยสารรถสาธารณะ และค่าโดยสารเครื่องบินเกี่ยวข้องอยู่ด้วย

ครึ่งปีหลังควรเช็กว่าเส้นทางไหนจ่ายซ้ำแต่ไม่คุ้ม เช่น ขับรถไปที่ที่จอดแพงทั้งที่ใช้ขนส่งสาธารณะได้ หรือสั่งของหลายรอบจนค่าส่งรวมสูงกว่าการซื้อครั้งเดียว ค่าเดินทางเล็ก ๆ รวมกันแล้วหนักมาก โดยเฉพาะบ้านที่มีทั้งทำงาน เดินทางเรียน และกลับต่างจังหวัดเป็นระยะ

ของใช้ในบ้านอย่าปล่อยให้ซื้อแบบไม่ดูรอบ

ของใช้ประจำบ้าน เช่น น้ำยาล้างจาน น้ำยาซักผ้า กระดาษชำระ แชมพู สบู่ ยาสีฟัน ดูเหมือนเล็ก แต่ถ้าซื้อเมื่อของหมดทุกครั้ง มักได้ราคาแพงกว่าซื้อช่วงโปรพอดี ๆ ข้อมูลเงินเฟ้อเดือนพฤษภาคมยังระบุว่าบางรายการเกี่ยวกับการทำความสะอาดและของใช้บางชนิดมีการปรับขึ้น ขณะที่บางหมวดลดลงจากกิจกรรมส่งเสริมการขายของผู้ประกอบการ

ทางที่คุมง่ายคือทำ “รายการของใช้ 30 วัน” ของบ้านตัวเอง จดเฉพาะของที่ใช้จริง ไม่ต้องซื้อเผื่อเยอะจนเงินไปจมกับของในตู้ เปรียบเทียบราคาต่อหน่วย เช่น บาทต่อแผ่น บาทต่อมิลลิลิตร บาทต่อซอง จะเห็นชัดกว่าดูแค่ป้ายลดราคา

กันเงินสำรองก่อนซื้อของใหญ่

ครึ่งปีหลังมักมีรายจ่ายตามฤดูกาล ทั้งเปิดเทอม ท่องเที่ยว ซ่อมรถ ซ่อมบ้าน ประกัน ภาษี หรือของใช้ไฟฟ้าที่เริ่มเก่า ถ้าใช้เงินก้อนกับของใหญ่ก่อน แล้วค่อยหวังว่าจะประหยัดทีหลัง บ้านจะตึงง่ายกว่าเดิม

กติกาง่าย ๆ คือกันเงินสำรองรายเดือนก่อนซื้อของที่ไม่จำเป็น แยกบัญชีค่าใช้จ่ายคงที่ ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และเงินฉุกเฉินออกจากกัน ถ้าหมวดน้ำมัน อาหาร และเดินทางใช้เกินงบต่อเนื่อง 2 เดือนติด ให้ลดรายจ่ายยืดหยุ่นก่อน เช่น กินนอกบ้าน ช้อปออนไลน์ หรือทริปสั้น ๆ ไม่ควรไปตัดเงินสำรองจนบ้านไม่มีเบาะรองรับ

ข้อมูลนี้ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น ค่าใช้จ่ายจริงของแต่ละบ้านขึ้นอยู่กับรายได้ ทำเล การเดินทาง จำนวนสมาชิก และภาระหนี้เดิม จุดที่ช่วยได้มากที่สุดไม่ใช่การประหยัดทุกอย่างพร้อมกัน แต่คือการรู้ว่าเงินรั่วจากหมวดไหนก่อน แล้วค่อยปรับทีละจุดให้ยังใช้ชีวิตได้ ไม่อึดอัดเกินไป