ทรงผมครึ่งหัวถักเปีย หรือที่เรียกในภาษาจีนว่า เปี้ยนจื่อ

        ทรงผมครึ่งหัวถักเปีย หรือที่เรียกในภาษาจีนว่า เปี้ยนจื่อ (Bianzi) ไม่ใช่แค่เรื่องของแฟชั่นหรือความชอบส่วนตัว แต่เป็นหนึ่งในเครื่องมือทางการเมือง และการทหารที่ทรงพลังที่สุดในประวัติศาสตร์จีน ซึ่งปกครองโดยชาวแมนจูใช้ทรงผมนี้เป็นเครื่องหมายแห่งความภักดี และการกดขี่เชิงสัญลักษณ์ ที่เปลี่ยนโฉมหน้าสังคมจีนไปตลอดกาล

        เดิมทีชาวแมนจูเป็นชนเผ่าเร่ร่อน และนักล่าสัตว์ในแถบแมนจูเรีย การโกนผมครึ่งหัวด้านหน้าแล้วถักผมด้านหลังเป็นเปียยาวมีประโยชน์ในแง่การดำรงชีวิตและการทำสงครามอย่างมาก เมื่อพวกเขาต้องขี่ม้าล่าสัตว์หรือต่อสู้ ผมม้าด้านหน้ามักจะบดบังทัศนวิสัยและรบกวนสายตา การโกนออกจึงช่วยให้มองเห็นได้ชัดเจนและคล่องตัวยิ่งขึ้น ส่วนผมเปียด้านหลังในยามค่ำคืนที่ต้องนอนกลางดินกินทรายในป่า ก็สามารถนำมาใช้ม้วนรองศีรษะแทนหมอนได้ด้วย ถือเป็นภูมิปัญญาของชนเผ่าที่เน้นการใช้งานจริงในการรบ

        จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1644 เมื่อกองทัพแมนจู บุกทะลวงด่านซานไฮ่กวาน และเข้ายึดครองกรุงปักกิ่ง ล้มล้างราชวงศ์หมิงของชาวฮั่นได้สำเร็จ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ตัวเอ๋อร์กุ่น ได้ประกาศ "คำสั่งโกนศีรษะ" (Haircutting Order) บังคับให้ชายชาวฮั่นทุกคนต้องเปลี่ยนมาแต่งกายและไว้ทรงผมแบบแมนจูภายในเวลาสิบวัน โดยมีคำขาดที่เด็ดขาดว่า "ยอมเสียหัว ไม่ยอมเสียผม ยอมรักษาผม ต้องเสียหัว"

        สำหรับชาวฮั่นซึ่งเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ การบังคับนี้ถือเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้อย่างรุนแรง เนื่องจากชาวฮั่นยึดถือลัทธิขงจื๊ออย่างเคร่งครัด ซึ่งมีหลักคำสอนว่า "ร่างกาย ผิวหนัง และเส้นผม ได้รับมาจากบิดามารดา การทำลายถือเป็นความไม่อกตัญญู" การโกนผมจึงไม่ต่างอะไรจากการทำลายเกียรติยศและคุณธรรมของความเป็นมนุษย์

        ในเชิงรัฐศาสตร์และจิตวิทยาความมั่นคง ราชวงศ์ชิงใช้ทรงผมนี้เป็นเครื่องมือในการ "คัดกรอง" และ "สยบยอม" ชาวฮั่น การมองเห็นทรงผมจากระยะไกลทำให้ราชสำนักรู้ทันทีว่าใครยอมสยบและใครที่ยังคิดต่อต้าน การบังคับให้กลุ่มคนจำนวนมหาศาลยอมละทิ้งวัฒนธรรมดั้งเดิมของตนเองมาทำตามวัฒนธรรมของผู้ชนะ เป็นการทำลายอัตลักษณ์และจิตวิญญาณในการขัดขืนอย่างสิ้นเชิง ชายชาวฮั่นจำนวนมากยอมเลือกความตายมากกว่าการโกนผม จนเกิดการนองเลือดและกวาดล้างครั้งใหญ่ในหลายเมือง เช่น การสังหารหมู่ที่เมืองเจียติ้งและหยางโจว

        กาลเวลาผ่านไปเกือบสามร้อยปี ทรงผมที่เคยเป็นสัญลักษณ์แห่งความอัปยศและการกดขี่ กลับกลายเป็นความคุ้นชินและกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นจีนในสายตาชาวโลก จนกระทั่งราชวงศ์ชิงล่มสลายในการปฏิวัติซินไฮ่ ค.ศ. 1911 ชายชาวจีนจึงเริ่มพากันตัดผมเปียนี้ทิ้ง เพื่อต้อนรับยุคสมัยใหม่และสลัดทิ้งสัญลักษณ์แห่งการครอบงำของแมนจูในที่สุดค่ะ