อัมพาตและอัมพฤกษ์ แตกต่าง​กัน​อย่างไร?

​อัมพฤกษ์ (Paresis) คือภาวะที่กล้ามเนื้อมีแรงลดลง อ่อนแรง หรือขยับได้ไม่เต็มที่ แต่ยังพอมีแรงเหลืออยู่บ้าง เช่น ยกแขนหรือขาได้แต่วางต้านแรงต้านไม่ได้ดี เดินได้แต่ขาปัดหรือลากข้างหนึ่ง หรือมือข้างที่อ่อนแรงยังหยิบจับของชิ้นใหญ่ได้บ้างแต่เกร็งไม่ค่อยอยู่

​อัมพาต (Paralysis) คือภาวะที่กล้ามเนื้อสูญเสียกำลังโดยสิ้นเชิง ขยับไม่ได้เลย หรือแทบไม่ไหวเลยในบริเวณนั้น เช่น นอนอยู่บนเตียงแล้วยกขาหรือแขนขึ้นจากฟูกไม่ได้เลย กล้ามเนื้อทิ้งน้ำหนักตามแรงโน้มถ่วงอย่างเดียว หรือขยับนิ้วไม่ได้แม้แต่นิดเดียว

​หากอธิบายตามหลักการแพทย์ ภาวะทั้งสองนี้เกิดขึ้นจากรอยโรคในระบบประสาทส่วนกลาง ได้แก่ สมองหรือไขสันหลัง ทำให้สัญญาณสั่งการจากสมองวิ่งมาที่กล้ามเนื้อไม่ได้ หรือมาได้ไม่เต็มที่ ตำแหน่งที่เป็นมักจะแบ่งตามสัดส่วนของร่างกาย เช่น เป็นซีกเดียว (Hemiplegia/Hemiparesis - พบบ่อยสุดจากโรคหลอดเลือดสมอง) เป็นช่วงล่างสองข้าง (Paraplegia - มักเกิดจากการบาดเจ็บที่ไขสันหลัง) หรือเป็นทั้งตัวสี่ข้าง (Quadriplegia)

​ในแง่ของการรักษาและโอกาสฟื้นตัว (Rehabilitation) อัมพฤกษ์มักมีโอกาสกลับมาใช้งานได้ใกล้เคียงปกติสูงกว่าและใช้เวลาน้อยกว่า เพราะเส้นใยประสาทอาจจะแค่เสียหายบางส่วนหรือช็อกจากการขาดเลือดชั่วคราว ขณะที่อัมพาตจะใช้เวลานานกว่ามาก หรือในบางกรณีที่เซลล์ประสาทตายถาวร การฟื้นตัวก็จะทำได้จำกัด แต่สิ่งสำคัญที่สุดของทั้งสองภาวะนี้คือ "เวลา" และ "การทำกายภาพบำบัดอย่างสม่ำเสมอ" ยิ่งกระตุ้นกล้ามเนื้อและระบบประสาทเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่วงจรประสาทจะฟื้นตัวหรือสร้างทางเดินใหม่ก็ยิ่งมีมากขึ้นเท่านั้นค่ะ

อัมพาตและอัมพฤกษ์จึงต่างกันที่ "ระดับความรุนแรงของการสูญเสียกำลังกล้ามเนื้อ" ในทางการแพทย์ เรามองว่ามันคือโรคหรือภาวะเดียวกัน (มักเกิดจากโรคหลอดเลือดสมอง หรือ สโตรก) แต่แสดงอาการในสเกลที่ต่างกัน