คนโลกส่วนตัวสูงกับคนที่ขาดความเห็นอกเห็นใจต่างกันอย่างไร และจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อคนแบบนั้นอยู่ในครอบครัว

หลายคนเคยเจอคนประเภทหนึ่งในชีวิต

เขาไม่ค่อยสนใจความรู้สึกของคนอื่น

พูดอะไรแรง ๆ ได้โดยไม่รู้สึกผิด

ทำให้คนอื่นเดือดร้อนแล้วดูเหมือนไม่สะทกสะท้าน

และเมื่อถูกตำหนิ ก็มักมีคำอธิบายพร้อมเสมอว่าตัวเองไม่ได้ทำอะไรผิด

เมื่อเห็นพฤติกรรมแบบนี้ หลายคนมักพูดว่า

เขาแค่เป็นคนโลกส่วนตัวสูง

เขาเป็นคนตรง ๆ

เขาไม่ค่อยแคร์ใคร

แต่ในบางกรณี เรื่องนี้อาจลึกกว่านั้นมาก

นักจิตวิทยาใช้คำว่า Antisocial Personality Disorder หรือ ASPD

เพื่ออธิบายรูปแบบบุคลิกภาพที่มีลักษณะบางอย่างแตกต่างจากคนทั่วไปอย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจก่อนว่า ไม่ใช่ทุกคนที่เย็นชา เห็นแก่ตัว หรือชอบอยู่คนเดียวจะเป็น ASPD

การวินิจฉัยต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

ก่อนอื่นต้องแยกคำว่า โลกส่วนตัวสูง ออกจาก ASPD ก่อน

คนโลกส่วนตัวสูงอาจชอบอยู่คนเดียว

ไม่ชอบเข้าสังคม

ใช้เวลาส่วนใหญ่กับตัวเอง

แต่ยังเข้าใจความรู้สึกของคนอื่นได้

ยังรู้สึกผิดเมื่อทำร้ายใคร

และยังมีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่นตามปกติ

ในขณะที่ ASPD ไม่ได้เกี่ยวกับการชอบอยู่คนเดียวเป็นหลัก

แต่เกี่ยวข้องกับรูปแบบพฤติกรรมที่ละเมิดสิทธิของคนอื่นซ้ำ ๆ

ไม่เคารพกฎเกณฑ์

โกหกเพื่อผลประโยชน์ของตัวเอง

ขาดความรู้สึกผิด

และมีความเห็นอกเห็นใจผู้อื่นต่ำกว่าปกติอย่างมาก

ลองนึกภาพคนสองคน

คนแรกไม่ชอบเข้าสังคม

ชอบอยู่บ้าน อ่านหนังสือ เล่นเกม และไม่ค่อยพูดกับใคร

แต่ถ้าคุณร้องไห้ เขาอาจนั่งฟังคุณทั้งคืน

นี่ไม่ใช่ ASPD

ส่วนอีกคนอาจเข้าสังคมเก่งมาก

พูดเก่ง

มีเสน่ห์

เข้าหาคนง่าย

แต่สามารถโกหก หลอกใช้ หรือทำร้ายคนอื่นโดยไม่รู้สึกผิด

คนกลุ่มนี้กลับมีลักษณะใกล้เคียง ASPD มากกว่า

นี่คือเหตุผลที่หลายคนเข้าใจผิด

เพราะภาพจำจากหนังมักทำให้เราคิดว่าคนที่มีปัญหาทางบุคลิกภาพต้องดูน่ากลัวตั้งแต่แรกเห็น

แต่ในความเป็นจริง หลายคนดูปกติและมีเสน่ห์มาก

จนคนรอบข้างสังเกตไม่ออก

แล้วถ้าคนแบบนี้อยู่ในครอบครัวจะเกิดอะไรขึ้น

นี่คือส่วนที่เจ็บปวดที่สุด

เพราะครอบครัวคือสถานที่ที่เราคาดหวังความเข้าใจและความเห็นอกเห็นใจ

เมื่อคนในบ้านขาดสิ่งเหล่านี้ ความสัมพันธ์จึงเต็มไปด้วยความสับสน

ลูกอาจรู้สึกว่าความรู้สึกของตัวเองไม่มีความหมาย

คู่สมรสอาจรู้สึกเหมือนถูกใช้ประโยชน์

และคนรอบข้างอาจเริ่มสงสัยในสติของตัวเอง

หลายคนอธิบายประสบการณ์นี้ว่า เหมือนกำลังคุยกับกำแพง

ไม่ว่าจะอธิบายความเจ็บปวดแค่ไหน

อีกฝ่ายก็ไม่เข้าใจ

หรือเข้าใจแต่ไม่รู้สึกอะไรกับมัน

สิ่งที่สำคัญคือ ความเจ็บปวดนี้ไม่ได้เกิดจากการทะเลาะกันเพียงอย่างเดียว

แต่เกิดจากการขาดการเชื่อมต่อทางอารมณ์อย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ต้องระวังไม่ใช้คำว่า ASPD ไปติดป้ายคนที่เราไม่ชอบ

คนเห็นแก่ตัวไม่ใช่ ASPD ทุกคน

คนเจ้าชู้ไม่ใช่ ASPD ทุกคน

คนที่เคยทำร้ายจิตใจเราไม่ใช่ ASPD ทุกคนเช่นกัน

เพราะการวินิจฉัยเป็นเรื่องซับซ้อนกว่าที่เห็นมาก

สิ่งที่สำคัญกว่าการตั้งชื่อโรค คือการสังเกตผลกระทบที่เกิดขึ้นกับเรา

ความสัมพันธ์นั้นทำให้เรารู้สึกปลอดภัยหรือไม่

อีกฝ่ายเคารพขอบเขตของเราหรือไม่

สามารถรับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเองได้หรือไม่

และมีความสามารถในการเห็นใจความรู้สึกของคนอื่นมากน้อยแค่ไหน

ดังนั้นเมื่อพูดถึง ASPD

ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่การหาว่าใครเป็นโรคอะไร

แต่คือการเข้าใจว่า ความเห็นอกเห็นใจเป็นหนึ่งในเสาหลักของความสัมพันธ์ที่ดี

และเมื่อเสาหลักนั้นหายไป คนที่อยู่รอบข้างมักต้องแบกรับความสับสน ความเจ็บปวด และความเหนื่อยล้าที่คนภายนอกมองไม่เห็นเสมอ