รู้จัก มจร และ มมร 2 มหาวิทยาลัยสงฆ์ใหญ่ของไทย ต่างกันอย่างไร

มหาวิทยาลัยสงฆ์ในไทยไม่ได้เป็นเพียงสถานศึกษาสำหรับพระภิกษุและสามเณรเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของประวัติการศึกษาไทย และเปิดพื้นที่ให้คฤหัสถ์เข้าศึกษาในหลายสาขาด้วย

ถ้าพูดถึงมหาวิทยาลัยสงฆ์ขนาดใหญ่ของประเทศไทย ชื่อที่หลายคนมักได้ยินคือ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หรือ มจร และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย หรือ มมร ทั้งสองแห่งมีรากทางประวัติศาสตร์ยาวนานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และยังมีบทบาทต่อการศึกษาพระพุทธศาสนาในปัจจุบัน

มจร จุดเริ่มจากวัดมหาธาตุ สู่ศูนย์กลางที่วังน้อย

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย หรือ มจร มีจุดเริ่มต้นใน พ.ศ. 2430 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาสถานศึกษาขึ้นที่วัดมหาธาตุ เพื่อเป็นที่เล่าเรียนของพระสงฆ์ฝ่ายมหานิกายและคฤหัสถ์

ต่อมาสถาบันแห่งนี้พัฒนามาเป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่มีเครือข่ายกว้างขวางทั่วประเทศ ปัจจุบันศูนย์กลางของมหาวิทยาลัยตั้งอยู่ที่ตำบลลำไทร อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

จุดเด่นของ มจร คือภาพของมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่มีเครือข่ายการศึกษาขนาดใหญ่ มีทั้งส่วนกลาง วิทยาเขต วิทยาลัยสงฆ์ และหน่วยจัดการศึกษากระจายอยู่ในหลายภูมิภาค อีกทั้งยังมี International Buddhist Studies College หรือ IBSC ที่เปิดหลักสูตรด้านพุทธศาสนาในบริบทนานาชาติด้วย

มมร จุดเริ่มจากวัดบวรนิเวศวิหาร

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย หรือ มมร มีจุดเริ่มต้นใน พ.ศ. 2436 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ตั้งมหามกุฏราชวิทยาลัยขึ้นในบริเวณวัดบวรนิเวศวิหาร

วัตถุประสงค์เดิมของสถาบันแห่งนี้เกี่ยวข้องกับการศึกษาพระปริยัติธรรม การศึกษาวิชาความรู้ของชาติและต่างประเทศ และการสั่งสอนพระพุทธศาสนา ปัจจุบันมหาวิทยาลัยมีที่ตั้งหลักอยู่ที่ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม

มมร มีวิทยาเขตและวิทยาลัยในสังกัดหลายแห่ง เช่น วิทยาเขตมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตสิรินธรราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน วิทยาเขตล้านนา วิทยาเขตร้อยเอ็ด และวิทยาลัยศาสนศาสตร์ในบางจังหวัด

ไม่ได้เรียนเฉพาะพระเท่านั้น

สิ่งที่หลายคนอาจเข้าใจคลาดเคลื่อนคือ มหาวิทยาลัยสงฆ์ไม่ได้หมายความว่าเปิดรับเฉพาะพระภิกษุหรือสามเณรเท่านั้น เพราะหลายหลักสูตรเปิดรับคฤหัสถ์ นักศึกษาชายหญิง และบุคคลทั่วไปด้วย ขึ้นอยู่กับระดับ หลักสูตร และเงื่อนไขการรับสมัครของแต่ละคณะ

กลุ่มคณะที่พบได้ในมหาวิทยาลัยสงฆ์มักเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาโดยตรง เช่น พุทธศาสตร์ ศาสนาและปรัชญา บาลี พระไตรปิฎก และการศึกษาหลักธรรม แต่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่นั้น

หลายแห่งยังเปิดสอนสายครุศาสตร์หรือศึกษาศาสตร์ มนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตร์ นิติศาสตร์ ภาษา จิตวิทยา และสาขาที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาสังคม

ถ้าอยากเรียนต่อ ควรดูอะไรบ้าง

สำหรับคนที่สนใจเรียนต่อในมหาวิทยาลัยสงฆ์ สิ่งที่ควรเช็กก่อนตัดสินใจคือหลักสูตรที่เปิดรับในปีนั้น สถานที่เรียนจริง ระดับปริญญา คุณสมบัติผู้สมัคร ภาษาในการเรียน และรูปแบบการเรียนว่าเหมาะกับชีวิตประจำวันหรือไม่

ชื่อมหาวิทยาลัยอาจทำให้บางคนรู้สึกว่าเป็นเรื่องไกลตัว แต่ในความจริง มจร และ มมร เป็นส่วนหนึ่งของระบบอุดมศึกษาไทยที่เชื่อมระหว่างพระพุทธศาสนา การศึกษา สังคม ภาษา และการพัฒนาคน

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีสถาบันเฉพาะทางด้านพระพุทธศาสนานานาชาติอย่าง International Buddhist College หรือ IBC ซึ่งมีวิทยาเขตที่ปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา และสะเดา จังหวัดสงขลา สะท้อนว่าการศึกษาพุทธศาสนาในไทยไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะภาษาไทยหรือผู้เรียนไทยเท่านั้น

ถ้ามองให้กว้างขึ้น มหาวิทยาลัยสงฆ์จึงไม่ใช่เพียงสถานที่เรียนของพระสงฆ์ แต่เป็นอีกประตูหนึ่งของการเรียนรู้ด้านศาสนา ปรัชญา ภาษา การศึกษา และสังคมไทย ที่ยังมีบทบาทต่อคนรุ่นใหม่มากกว่าที่หลายคนคิด