ไขข้อสงสัย ทำไมถึงไม่ควรนำคอตตอนบัดมาปั่นหู

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนทำเป็นประจำแทบทุกวัน โดยไม่เคยคิดเลยว่าสิ่งที่ทำอยู่นั้นเป็นพฤติกรรมที่แพทย์ไม่แนะนำเป็นอย่างยิ่ง นั่นก็คือการใช้ “คอตตอนบัด” หรือไม้พันสำลี ปั่นเข้าไปทำความสะอาดในรูหูหลังอาบน้ำ

ภาพที่เราคุ้นตากันมานานคือ หลังอาบน้ำเสร็จ หลายคนมักหยิบคอตตอนบัดขึ้นมาปั่นหูด้วยความรู้สึกว่ามันช่วยให้หูสะอาด โล่ง และสบายขึ้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ผู้เชี่ยวชาญด้านหู คอ จมูกจำนวนมากกลับอธิบายตรงกันว่า พฤติกรรมแบบนี้ไม่ได้ช่วยให้หูสะอาดอย่างที่เข้าใจ

และในบางกรณีอาจทำให้เกิดปัญหากับหูมากกว่าที่คิด
สิ่งหนึ่งที่คนจำนวนไม่น้อยเข้าใจผิดมาโดยตลอดก็คือเรื่องของ “ขี้หู” หลายคนมองว่ามันเป็นของสกปรกที่ต้องเอาออกให้หมด แต่ตามหลักทางการแพทย์แล้ว ขี้หูหรือที่เรียกว่า earwax เป็นสารธรรมชาติที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อปกป้องช่องหูโดยเฉพาะ
ขี้หูมีหน้าที่ช่วยดักจับฝุ่นละออง สิ่งสกปรก

รวมทั้งเชื้อโรคไม่ให้เข้าไปถึงส่วนลึกของหู อีกทั้งยังช่วยให้ผิวหนังภายในช่องหูไม่แห้งจนเกินไป และยังมีคุณสมบัติช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียบางชนิดอีกด้วย กล่าวง่าย ๆ คือ มันทำหน้าที่เหมือนด่านป้องกันเล็ก ๆ ที่ธรรมชาติสร้างขึ้นมาให้กับหูของเรา

ที่สำคัญไปกว่านั้น ร่างกายของมนุษย์ยังมีระบบกำจัดขี้หูออกเองตามธรรมชาติอีกด้วย เวลาที่เราพูด เคี้ยวอาหาร หรือขยับกราม ขี้หูจะค่อย ๆ เคลื่อนตัวออกมาทางด้านนอกของช่องหูเอง แล้วจึงหลุดออกไปตามปกติ จึงแทบไม่จำเป็นต้องใช้สิ่งใดสอดเข้าไปทำความสะอาดด้านในเลย

แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อยก็คือ เมื่อคนใช้คอตตอนบัดสอดเข้าไปในรูหู แทนที่จะเอาขี้หูออก กลับกลายเป็นการดันขี้หูเข้าไปลึกกว่าเดิม จนบางครั้งไปสะสมอยู่ด้านในและจับตัวเป็นก้อน ทำให้เกิดภาวะขี้หูอุดตันได้

เมื่อเกิดการอุดตัน หลายคนจะเริ่มรู้สึกหูอื้อ ได้ยินเสียงไม่ชัด หรือบางคนอาจมีอาการคันในหู หรือรู้สึกแน่นหูอย่างบอกไม่ถูก ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นอาการที่แพทย์พบได้บ่อยในผู้ที่ใช้คอตตอนบัดปั่นหูเป็นประจำ

นอกจากนี้ ช่องหูของมนุษย์ยังมีผิวหนังที่บอบบางมาก การสอดสิ่งของเข้าไปในรูหูไม่ว่าจะเป็นคอตตอนบัด กิ๊บหนีบผม หรือไม้จิ้มฟัน อาจทำให้ผิวหนังด้านในเกิดแผลถลอกเล็ก ๆ ได้ และเมื่อมีแผลเกิดขึ้น ก็มีโอกาสที่เชื้อโรคจะเข้าไปทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น

ในบางกรณีที่สอดเข้าไปลึกเกินไป อาจไปกระทบกับแก้วหู ซึ่งเป็นเยื่อบาง ๆ ที่ทำหน้าที่สำคัญต่อการได้ยิน หากแก้วหูได้รับความเสียหายก็อาจทำให้เกิดปัญหาการได้ยินตามมาได้ และต้องเข้ารับการรักษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ด้วยเหตุนี้ แพทย์หลายแห่งจึงให้คำแนะนำคล้ายกันว่า การดูแลหูที่ปลอดภัยที่สุดคือการทำความสะอาดเฉพาะบริเวณใบหูด้านนอกเท่านั้น ส่วนภายในช่องหูควรปล่อยให้ร่างกายจัดการตามธรรมชาติ หากมีอาการหูอื้อ หรือสงสัยว่ามีขี้หูอุดตัน ควรไปพบแพทย์เพื่อให้ทำความสะอาดอย่างถูกวิธีจะปลอดภัยกว่า

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า เรื่องเล็ก ๆ แบบนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความเคยชินในชีวิตประจำวัน หลายคนทำตามกันมานานจนคิดว่ามันเป็นเรื่องปกติ ทั้งที่ความจริงแล้วอาจไม่ใช่วิธีที่ถูกต้องที่สุด

บางครั้งสิ่งที่เราคิดว่ากำลังดูแลความสะอาดของร่างกาย อาจกลายเป็นการเข้าไปยุ่งกับระบบธรรมชาติที่ร่างกายสร้างไว้เพื่อปกป้องตัวเองก็เป็นได้ เมื่อได้รู้ข้อมูลจากแพทย์แล้ว

ผู้เขียนจึงมองว่า การปล่อยให้ร่างกายทำหน้าที่ของมันตามธรรมชาติ อาจเป็นวิธีดูแลสุขภาพที่ดีที่สุด และปลอดภัยกว่าการพยายามทำความสะอาดทุกซอกทุกมุมอย่างที่หลายคนเคยเชื่อกันมา

ท้ายที่สุดแล้ว เรื่องนี้อาจเป็นเครื่องเตือนใจเล็ก ๆ ว่า บางพฤติกรรมที่เราทำกันทุกวัน หากลองหยุดคิดและหาข้อมูลให้รอบด้าน อาจทำให้เราเข้าใจร่างกายของตัวเองมากขึ้น และหลีกเลี่ยงปัญหาสุขภาพที่ไม่จำเป็นได้ในระยะยาว

แหล่งที่มาของข้อมูล :

Harvard Health Publishing – Earwax and ear cleaning 

Mayo Clinic Press – Earwax removal dos and don’ts 

Healthline – How to clean your ears safely 

NHS Inform – Earwax build-up 

รายงานผู้เชี่ยวชาญด้านหูคอจมูกเกี่ยวกับอันตรายของ Q-tips