อย่าคิดว่าแค่แมลงตัวเล็ก 5 แมลงมีพิษในไทยที่อันตรายกว่าที่คิด บางชนิดแค่โดนตัวก็แผลไหม้

สวัสดีชาวโพสต์จังกันทุกคน เวลาพูดถึงสัตว์อันตรายในประเทศไทย หลายคนมักนึกถึงงู ตะขาบ แมงป่อง หรือสัตว์ใหญ่มีพิษต่างๆ ใช่ไหม

แต่รู้ไหมว่า แมลงตัวเล็กๆ ที่เราเห็นอยู่ตามบ้าน ใต้ต้นไม้ หรือแม้แต่บินเข้าห้องนอนตอนกลางคืน บางชนิดอันตรายกว่าที่หลายคนคิดมาก และบางตัวไม่จำเป็นต้องกัดหรือต่อยด้วยซ้ำ

แค่สัมผัสโดนพิษของมันก็อาจทำให้ผิวหนังพุพอง แสบร้อน หรือในบางกรณีรุนแรงถึงขั้นต้องเข้าโรงพยาบาลได้เลย

ยิ่งช่วงหลังๆ ที่สภาพอากาศของไทยเปลี่ยนแปลงบ่อย ทั้งฝนสลับร้อน อากาศชื้น และเมืองขยายเข้าใกล้พื้นที่ธรรมชาติ ทำให้แมลงหลายชนิดเริ่มเข้ามาใกล้คนมากขึ้น จนมีรายงานคนโดนแมลงมีพิษกันบ่อยขึ้นกว่าแต่ก่อน

หนึ่งในแมลงที่คนไทยเจอกันบ่อยแต่หลายคนไม่รู้ว่าอันตรายมาก คือ ด้วงก้นกระดก หรือ Rove Beetle 

มันเป็นแมลงตัวเล็ก ลำตัวยาว สีส้มสลับดำ ดูเผินๆ เหมือนไม่มีพิษภัย แต่จริงๆ แล้วในตัวของมันมีสารพิษชื่อว่า เพเดอริน (Pederin) ซึ่งเป็นสารที่มีฤทธิ์ระคายเคืองรุนแรงมาก นักวิทยาศาสตร์ระบุว่าสารชนิดนี้มีความเป็นพิษระดับสูงต่อเซลล์ผิวหนัง

ความน่ากลัวคือ ด้วงก้นกระดกไม่ได้กัดหรือใช้เหล็กในเลย อันตรายจะเกิดตอนที่คน ตบ บี้ หรือขยี้ ตัวมัน เพราะสารพิษจะไหลออกมาโดนผิวหนังทันที

ช่วงแรกอาจรู้สึกแค่คันหรือแสบเล็กน้อย แต่ภายในไม่กี่ชั่วโมง ผิวจะเริ่มแดง พุพอง และกลายเป็นแผลคล้ายโดนน้ำกรดลวก บางรายเป็นหนักถึงขั้นผิวไหม้เป็นแนวยาว และถ้าเผลอเอามือไปขยี้ตาหลังสัมผัสพิษ อาจเกิดอาการตาอักเสบรุนแรงได้

ในช่วงหน้าฝนของไทย มักมีรายงานด้วงก้นกระดกบินเข้าคอนโด หอพัก และบ้านที่เปิดไฟตอนกลางคืนอยู่บ่อยๆ เพราะมันชอบแสงไฟมาก

อีกชนิดที่ขึ้นชื่อเรื่องความเจ็บคือ มวนเพชฌฆาต

ชื่อของมันไม่ได้ตั้งเล่นๆ เพราะแมลงชนิดนี้เป็นนักล่าโดยธรรมชาติ ใช้งวงแหลมแทงเหยื่อแล้วปล่อยน้ำย่อยเข้าไปละลายเนื้อด้านในก่อนดูดกิน

หากมันกัดคน อาการจะเจ็บปวดรุนแรงมาก หลายคนเปรียบว่าเจ็บกว่าผึ้งต่อยหลายเท่า บริเวณแผลมักบวมแดง ปวดแสบ และบางรายอาจเกิดอาการแพ้ร่วมด้วย

ในต่างประเทศ มวนบางสายพันธุ์ยังเป็นพาหะของโรคร้ายแรงอย่าง Chagas disease ด้วย แม้สายพันธุ์ในไทยจะยังไม่พบการแพร่โรคแบบนั้นชัดเจน แต่ก็ถือเป็นแมลงที่ไม่ควรจับเล่นเด็ดขาด

ส่วนอีกตัวที่หลายคนไม่ค่อยรู้จักคือ แมลงมันก้นแดง หรือด้วงน้ำมัน 

แมลงชนิดนี้มีสีสันค่อนข้างเด่น บางชนิดมีสีแดง ดำ หรือส้มสด เพื่อเตือนศัตรูว่าตัวเองมีพิษ ภายในตัวมีสารชื่อ แคนทาริดิน (Cantharidin) ซึ่งทำให้เกิดตุ่มพองและแผลไหม้บนผิวหนังได้

เพียงแค่จับหรือบี้มันเล่น สารพิษก็อาจติดมือและทำให้ผิวหนังพองเป็นตุ่มน้ำใส เจ็บแสบหลายวัน

สมัยก่อนในต่างประเทศเคยมีการนำสารจากด้วงชนิดนี้ไปใช้แบบผิดๆ ในยาปลุกกำลัง จนมีคนเสียชีวิตจากพิษสะสมมาแล้ว เพราะสารนี้ส่งผลต่อระบบไตและทางเดินปัสสาวะโดยตรง

ส่วนแมลงที่คนไทย รู้จักแต่ยังประเมินอันตรายต่ำไป ก็คือ ต่อหัวเสือ

หยอกๆๆ 🤣🤣

ต่อหัวเสือของไทยถือว่าดุและหวงรังมาก โดยเฉพาะช่วงหน้าร้อนและต้นฤดูฝน หากเข้าใกล้รังหรือทำให้มันรู้สึกถูกคุกคาม มันสามารถเรียกพวกออกมารุมต่อยพร้อมกันได้ทันที

พิษของต่อหัวเสือมีผลต่อระบบประสาท กล้ามเนื้อ และไต ถ้าโดนต่อยหลายจุดพร้อมกันอาจเกิดอาการช็อก ความดันตก ไตวายเฉียบพลัน หรือเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในคนที่แพ้พิษแมลง

แทบทุกปีในไทยจะมีข่าวชาวบ้านหรือคนงานโดนต่อหัวเสือรุมต่อยจนเสียชีวิตอยู่เรื่อยๆ เพราะหลายคนคิดว่าเป็นแค่ ต่อธรรมดา แล้วพยายามไล่รังเอง

อีกชนิดที่หลายคนโดนตั้งแต่เด็กแต่ไม่รู้ว่ามีพิษคือ หนอนบุ้ง หรือบุ้งขน 

ขนของมันไม่ได้เป็นแค่ขนนุ่มๆ ธรรมดา แต่เชื่อมต่อกับต่อมพิษขนาดเล็ก เมื่อสัมผัส ขนจะหักและแทงเข้าสู่ผิวหนัง ทำให้เกิดอาการคัน แสบ ผื่นแดง หรือปวดร้อนเหมือนโดนไฟลวก

บางคนที่แพ้หนักอาจมีอาการเวียนหัว คลื่นไส้ หายใจติดขัด หรือเกิดอาการแพ้รุนแรงได้ โดยเฉพาะเด็กเล็กที่เผลอจับเล่น

นอกจาก 5 ชนิดนี้แล้ว ประเทศไทยยังมีแมลงและสัตว์ขาปล้องมีพิษอีกจำนวนมาก เช่น ผึ้งป่า แมลงก้นงอน ตะขาบ หรือแมงมุมบางชนิด ซึ่งหลายตัวอาจไม่ได้อันตรายถึงชีวิตสำหรับคนทั่วไป แต่ถ้าเกิดอาการแพ้รุนแรงก็สามารถกลายเป็นเหตุฉุกเฉินได้เหมือนกัน

แพทย์แนะนําว่า หากเจอแมลงแปลกๆ ที่ไม่รู้จัก อย่าใช้มือเปล่าจับหรือตบโดยเด็ดขาด เพราะแมลงมีพิษหลายชนิดจะปล่อยสารพิษออกมาตอนถูกขยี้

ถ้าเผลอสัมผัสพิษ ควรรีบล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที หลีกเลี่ยงการเกา และสังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากเริ่มมีอาการบวมมาก หายใจลำบาก เจ็บรุนแรง หรือมีไข้ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

บางครั้ง อันตรายที่สุด อาจไม่ใช่สัตว์ตัวใหญ่ แต่เป็นสิ่งมีชีวิตตัวเล็กๆ ที่เราเผลอมองข้ามทุกวันก็ได้ 

แหล่งที่มา
• กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
• คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
• สมาคมกีฏวิทยาแห่งประเทศไทย
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
• National Geographic